Wikimedia Commons

Allerbeste Lucien Chardon,

Allerbeste Lucien Chardon, gevallen dichter,

Had ik maar een tijdmachine! Dit kinderlijke verlangen kon ik niet onderdrukken toen ik begon met het lezen van jouw avonturen in de Parijse literaire wereld in 1821. Al snel begon ik vergelijkingen te trekken met mijn stad, Amsterdam. En ik kan je zeggen dat het literaire leven hier verbleekt bij wat jij aantrof in de Franse hoofdstad.

Jij - een onbedorven, veelbelovende, knappe, provinciale dichter, dromend van roem - werd verliefd op de getrouwde adellijke Louise in het Franse stadje Angoulême, drong binnen tot de drukbezochte bijeenkomsten in haar salon, waar zij jou verzekerde dat de literaire wereld van Parijs aan je voeten zou liggen, en reed vervolgens onbesuisd met haar in een koets dit beloofde land tegemoet, vriend en vijand achterlatend, met het vertrouwen dat je manuscripten binnen de kortste tijd uitgegeven zouden worden.

Zo las ik jouw avonturen aanvankelijk met een gevoel van nostalgie.

Ik liet me verwonderd meeslepen door jouw verkenning van Parijs. De talloze literaire cafés. Het restaurant Flicoteaux waar schrijvers en intellectuelen die in financiële nood verkeerden, kwamen eten en hun zorgen wegdronken met goedkope wijn. De verhitte discussies van de intellectuele vriendengroep waar je aanvankelijk in verkeerde. De drankfestijnen tot in de vroege ochtend. De fascinerende Houten Galerijen waar je naast hoeren en hoedenverkopers talloze boekwinkels en uitgeverijen aantrof waar jonge studenten al staand in de etalages de romans verslonden die ze niet konden betalen.

Het literaire leven hier in Amsterdam leek me ineens een kneuterige bedoening. Nu begeef ik mij nauwelijks in deze kringen, maar ik weet genoeg om je ervan te kunnen verzekeren dat het niet de Parijse charme heeft. Het Spui is een klein epicentrum van boekwinkels dat wat dorps aandoet. Café de Zwart is een reliek waar nog wel eens een schrijver zit. Hier en daar worden literaire feestjes gegeven. Maar aan het eens door boekwinkels en uitgeverijen gedomineerde Rokin huizen nu slechts parfumwinkels, warenhuizen en een martelmuseum. Veel studenten gaan gehaast voorbij aan de boekenstallen in de Oudemanhuispoort.

Dat er begin negentiende eeuw in Parijs nog geen openbare bibliotheken bestonden, een enkele leeszaal daargelaten, zorgde ervoor dat men een boek diende te kopen om het te kunnen lezen. Zo was het aantal verkochte romans enorm groot. Stel dat eens tegenover de zo goed als bankroet verklaarde boekenpaleizen van Selexyz! Uitgeverijen en boekwinkels dreigen hier ten onder te gaan, tijdschriften komen en gaan als paddenstoelen uit de grond - slechts enkele waaghalzen starten een literaire onderneming. Er wordt al jaren gespeculeerd over het verdwijnen van de papieren krant. Je begrijpt Lucien, dat ik met enige weemoed en met de iPad in mijn achterhoofd, de zoektocht naar een goedkope productiemethode voor papier volgde, waaraan je schoonbroer zich wijdde.

Zo las ik jouw avonturen aanvankelijk met een gevoel van nostalgie. Iemand noemde mij een keer Grietje Nostalgietje, nu begrijp ik waarom. Ook ik werd even verblind door Parijs. Maar inmiddels kunnen wij beiden kanttekeningen plaatsen. In plaats van een nobel schrijversbestaan en edele roem stonden je vooral teleurstellingen te wachten. Je maakte kennis met de prominente schrijvers, journalisten en uitgevers die je net zo snel weer zouden laten vallen als dat ze vriendschap met je sloten. Uiteindelijk werd je verscheurd door het kapitalisme in de uitgeverswereld en de commercie van de journalistiek. Dit alles in het verstikkende klimaat van kort na de Restauratie.

Ik denk aan je vernederende bezoeken aan de ene na de andere uitgever. Als je eens wist Lucien, dat uitgeverijen in Amsterdam op je afgekomen zouden zijn als bijen op honing! Niets verkoopt hier momenteel zo goed als het werk van een jonge, knappe auteur, vooral als hij staat voor de verleidingen en het tot wasdom komen in de grote stad. En daarvoor hoef je niet eens een manuscript in te sturen, want tegenwoordig zijn er redacteuren die via Twitter de jongeling kiezen die zich in 140 tekens het beste uit kan drukken. Veel meer is niet nodig voor een debuut.

Aan het eens door boekwinkels en uitgeverijen gedomineerde Rokin huizen nu slechts parfumwinkels, warenhuizen en een martelmuseum.

Ik veracht de literaire wereld waarin je terecht kwam nog meer dan dat ik haar bewonder. Het kapitalisme in het literaire bedrijf zorgde er vaak voor dat de mooiste bloemen verdorden en de prachtigste manuscripten zoals die van jou ongelezen bleven. Het lukte je niet om voor het schrijverschap te kiezen zonder je principes te verloochenen. Wetenschap en journalistiek sluiten elkaar uit in Parijs. Dus werd je in plaats van een arme intellectueel een gehate journalist die zich voor het karretje liet spannen van de theaters en uitgeverijen.

Ik wil niet oordelen over je besluit om je onbezorgde maar voorspelbare plattelandsleven te verruilen voor Parijs. Noch wil ik je de les lezen door te zeggen dat jouw doel alle middelen heiligde, zelfs wanneer dit de financiële ondergang van je geliefde zuster en schoonbroer en het einde van menig vriendschap ten gevolg had. Dus besluit ik: het literaire bedrijf in Amsterdam heeft weliswaar minder kleur, maar is bepaald niet de poel van verderf waarin jij eindigde. Wellicht waren je talenten hier wel tot bloei gekomen. Nostalgie blijkt, net als de droom die jij koesterde toen ik je leerde kennen, ook maar een illusie.

Ik groet je hartelijk,

Lucia Admiraal

Gerelateerde artikelen
Reacties
Nog geen reacties.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven