Flickr / Minister-president

Asociaal socialisme

De afgelopen weken buitelden de formerende politici over elkaar heen, telkens wapperend met een nieuw zorgvoorstel. Van een zorgpremie berekend op basis van het principe ‘de vervuiler betaalt’ tot nivellering via de zorgpremie of belastingen, er is geen onzalig plan overgeslagen in de gejaagde zoektocht naar een oplossing om de sleetse solidariteit te ontlasten. Alle voorgestelde aanpassingen op het huidige zorgstelsel hebben echter gemeen dat zij ingrijpen aan het einde van de zorgketen, terwijl een groot deel van de solidariteitsproblematiek juist verband houdt met het begin. Een oplossing voor zowel de tanende solidariteit als de problematiek met de volksgezondheid kan worden gevonden aan het begin van de zorgketen, middels het doorberekenen van de werkelijke kosten van ziekmakende producten aan de consument. In dit artikel mijn gratis tip aan het nieuwe kabinet.

Volgens diepgravende peilingen van Maurice de Hond onder hardwerkend Nederland wordt het als onrechtvaardig en zelfs asociaal ervaren te moeten bijdragen aan een systeem waar onverantwoordelijk omgaan met de eigen gezondheid geen financiële gevolgen heeft. Wie ervoor kiest ongezond te leven trekt in de publieke opinie een enorme wissel op de solidariteit die anderen moeten leveren. Wat wordt vergeten is dat de sociale steun die zieken ontvangen aan het einde van hun gezondheidstraject maar een fractie is van de subsidie die zij al hebben ontvangen. Via onmogelijk lage prijzen voor producten als vlees, mede mogelijk gemaakt door subsidies aan de landbouwsector betaald met belastinggeld, wordt het goedkoop consumeren van ongezonde voeding gestimuleerd. Het is apart dat iemand na 30 jaar gesubsidieerd FEBO-bezoek ineens geconfronteerd wordt met plannen voor een hogere zorgpremie op basis van lichaamsgewicht. Toch is alleen het einde van de (on)gezondheidsketen onderwerp van politieke discussie. Voor een serieuze daling van de zorgkosten is het doorberekenen van de werkelijke productkosten niet alleen een enorm effectieve methode, maar ook nog eens de meest sociale.

Wie had gedacht dat zuivere marktwerking zo rood kon zijn?

Het doorberekenen van werkelijke kosten aan de consument kan gebeuren op tenminste twee manieren, die zowel de ecologie als de volksgezondheid ten goede komen. Ten eerste moeten producten die goedkoper worden verkocht dan hun werkelijke productiekosten toestaan minimaal hun productieproces gaan dekken in de kostprijs. Voor een hamburger komt dit momenteel neer op een prijsstijging tussen de 100 en 200 US Dollar [1]. Ten tweede moeten ook producten die in sterke mate bijdragen aan obesitas gerelateerde ziekten zoals koek, snoep en frisdrank dusdanig in prijs worden verhoogd dat de verkoop ervan de kosten van de ziekten die zij helpen veroorzaken dekken. Op deze manier zal er tussen de productprijs en de zorgkosten een equilibrium ontstaan. Deze maatregelen zullen tot gevolg hebben dat welvaartsziekten teruglopen en de resterende ziektekosten drastisch lager zullen uitpakken. Dit is voor zowel de nationale situatie als voor de socio-economische positie van de productielanden, waar arbeid en grondstoffen voor schandelijk lage bedragen worden ingezet, een groot voordeel. (Onze premier zal bij ‘equilibrium’ al zijn afgehaakt, maar ik verzoek u lezers toch vriendelijk nog even vol te houden.)

Met het doorberekenen van werkelijke kosten aan de consument bedoel ik dus niet het plan van zorgverzekeraars om een verhoogde zorgpremie te rekenen op basis van lichaamsgewicht of rookgedrag. Dit leidt namelijk tot oneerlijke situaties waarin iemand die is geboren in een gezin van geheelonthoudende diëtisten naast een gezondheidsvoordeel ook een financieel voordeel heeft ten opzichte van een kind dat in een kettingrokend, frikadellen  verslindend bijstandsgezin wordt geboren. Hoe hoger het opleidingsniveau, hoe dichter het BMI bij de ideale waarde zit. Je kunt als overheid voorlichten wat je wilt, maar zolang een zak biologische wortels duurder is dan een pak koekjes wens ik beleidsmakers veel succes. Mijn plan is het probleem te verplaatsen naar de producten die gezondheidsklachten veroorzaken. Zo moeten op sigaretten de kosten van longkanker en trombose worden verhaald die ze helpen veroorzaken.

Het is apart dat iemand na 30 jaar gesubsidieerd FEBO-bezoek ineens geconfronteerd wordt met plannen voor een hogere zorgpremie op basis van lichaamsgewicht.

Waar overgewicht vroeger een kenmerk was van de rijken is het nu de kwaal van de armen. Dit heeft tot gevolg dat het vaak de minst bedeelden binnen een welvarende samenleving zijn die welvaartsziekten ontwikkelen. Het doorberekenen van de werkelijke kosten, zowel aan productie als zorg, zal tot gevolg hebben dat welvaartsziekten inderdaad weer iets worden voor de welgestelden omdat eerlijk voedsel als groenten, fruit en volkorenbrood goedkoper zal worden dan geraffineerde (luxe)producten. Wie had gedacht dat zuivere marktwerking zo rood kon zijn?

Het doorberekenen van de werkelijke kosten in de producten heeft naast financiële en gezondheidsvoordelen ook ethisch de beste kaarten. Door de werkelijke kosten te rekenen op het moment dat mensen nog kunnen kiezen om die kosten te maken wordt ervoor gezorgd dat de vervuiler betaalt op het moment dat hij ervoor kiest te vervuilen. Op die manier speelt het voor de gezondheid geen rol meer of iemand uit een rijk of arm gezin komt, een ontwikkeld of probleemmilieu. De keuzes in de winkel worden nog steeds op basis van prijs gemaakt, alleen de ongezonde producten zijn in dit scenario het duurst. Van paternalisme is in het nieuwe model geen sprake, wat in eerste instantie misschien tegenintuïtief klinkt. Het ideologische aspect van subsidies en prijsafspraken wordt teruggedraaid en ervoor in de plaats komt zuivere marktwerking. Het is geen kwestie van ideologie dat een hamburger evenveel kost als een truffel, het is ideologie dat hij dat niet kost.


[1] Milieueconoom en auteur Chandran Nair in een interview voor de BBC News Business 14 juni 2011.

Gerelateerde artikelen
Reacties
Nog geen reacties.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven