Flickr / mediadeo

BeWilder(s)

Ze zitten gedrieën achter een krappe tafel. Twee kijken stoïcijns voor zich uit en de middelste zit ongeduldig om zich heen te turen. Ze lijken te denken: Kom op, vooruit met de geit. Ik heb wel wat beters te doen. Het doet mij denken aan mijn schooltijd. Een beetje ongeduldig om mij heen kijken terwijl mijn moeder uitlegt waarom ik mijn kamer op orde moet hebben. Ik heb niets fout gedaan, maar haar ouderlijke plicht dwingt haar te zeggen dat ik echt even de rommel van de vloer moet halen. Zo zit ook het tweede rechtscollege in het Wilders-proces in het gewraaktenbankje. Het wrakingverzoek wordt afgewezen.

De prooi is jager geworden. Wat begon als een proces tegen Wilders, is verworden tot een proces waarin de rechterlijke macht tot gedaagde is gebombardeerd. De rechtspraak heeft tot nu toe meer in het beklaagdenbankje gezeten dan de gedaagde zelf. Het gebrek aan strategisch inzicht van de klagers die eisten het Openbaar Ministerie ging vervolgen is hier mede de oorzaak van.

Uit artikel 512 Wetboek van Strafvordering blijkt dat rechters gewraakt kunnen worden op basis van feiten of omstandigheden waardoor de rechterlijke onpartijdigheid schade zou kunnen lijden. Uit de woorden ‘zou kunnen’ is op te maken dat de onpartijdigheid niet daadwerkelijk hoeft te hebben geleden onder de feiten of omstandigheden. In de media is vaak genoeg benadrukt dat van werkelijke partijdigheid geen sprake hoeft te zijn. Echter, het kwaad is al geschied voordat afwijzing van het verzoek heeft plaatsgevonden. De gewraakte rechters zitten al in het beklaagdenbankje.

Een rechtszitting is doorgaans openbaar. Dit is al ruim een eeuw zo. Het onderzoek ter terechtzitting is openbaar om een zekere controle op de onafhankelijke rechter uit te oefenen. De maatschappij wordt hierdoor betrokken in het strafproces. Maar vergeet niet dat aan deze openbaarheid ook een zekere symbolische functie is toebedeeld. Vanuit symbolisch oogpunt is het belangrijk dat de overheid ingrijpt indien iemand als verdachte is aangemerkt. Een rechtszitting heeft daarmee ook een preventief afschrikwekkend effect. De toeschouwers van het strafproces hebben echter, over het algemeen, weinig tot geen kennis van de formele en materiële eisen van rechtspleging.

Ongeacht wat de inhoudelijke eisen zijn van toekenning van een wrakingverzoek, het beeld van rechters in een beklaagdenbankje wekt voldoende argwaan. Formeel is iedereen onschuldig tot het tegendeel bewezen is. De praktijk leert echter dat men de verdachte al veroordeelt heeft voordat de rechter een vonnis heeft uitgesproken. Door de openbaarheid van de rechtspleging is de maatschappij namelijk deelgenoot geworden van het proces. Dit is dus ook het geval als rechters in het beklaagdenbankje zitten.

Bij wraking kan de verzoekende partij, in dit geval Wilders, het verzoek motiveren. Een motivering door een politicus is doorspekt met retorische stijlfiguren en een politieke agenda. Juist een doorgewinterde politicus als Wilders laat een dergelijke kans om het woord te voeren niet onberoerd. Sterker nog, dit is de uitgelezen kans om de rechtbank te vertellen hoe hij over hen denkt. Wilders hoeft zich alleen te beroepen op het eerste hoofdstuk van zijn partijprogramma. Rechters zijn te mild, doorgaans D’66 stemmers en te onafhankelijk. Nog een puntje voor Geert, ongeacht of de motivatie juridisch relevant is.

Het laatstgenoemde punt drukt temeer nu er vrijspraak is geëist. Wilders maakt maar al te graag gebruik van de rechtbank als politieke arena. Het Openbaar Ministerie is gehouden om vervolging in te zetten, aangezien het proces door klagers is geïnitieerd. Daarbij is de rechtbank gedwongen om uitspraak te doen in deze zaak waar vrijspraak is geëist. Wilders maakt handig gebruik van de onwil aan de zijde van het OM en komt met twee benen ingegleden op de rechters die tegen wil en dank vonnis moeten wijzen.

Het bovenstaande doet echter niet af aan het recht van Wilders om de rechtbank te wraken. Laten we wel wezen, hij is gedaagde in een strafproces. Hem komt dus dezelfde rechten toe als elke andere verdachte. Gelukkig maar. Juist een politicus dient te worden beschermt tegen mogelijke partijdigheid van de rechtbank.

De belanghebbenden die vervolging door het OM hebben geëist hebben strategisch gezien een kapitale blunder gemaakt. Zowel juridisch als politiek hebben zij de zaak grof onderschat. De kracht van een democratische rechtsstaat is gelijk haar zwakte. Hoe afkeurenswaardig de mening van Wilders ook mag zijn, door hem daar strafrechtelijk voor te vervolgen wordt de rechtspraak betrokken in een politiek debat. Als we de rechtelijke macht integer en onafhankelijk willen houden, zal Wilders, buiten de rechtszaal om, door argumenten moeten worden bestreden. Niet door de rechter vonnis te laten wijzen.

Er zijn alleen maar verliezers in dit proces. Zowel Wilders als de rechtspraak komen niet ongeschonden uit dit proces. Montesquieu heeft nu al gelijk gekregen. De rechtbank moet niet worden gebruikt als politieke arena.

Gerelateerde artikelen
Reacties
1 Reactie

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven