Flickr / Ben K Adams

Bonfire - een requiem

In de ochtend van een druilerige maartdag in 1983 openden twee grote zwarte ogen van een pasgeboren hengstveulentje. Zijn vier beentjes waren na ongeveer een uur sterk genoeg om op te staan. Deze vier beentjes zouden nog wat teweegbrengen: men kon toen nog niet inschatten dat dit bruine paardje uit het noorden van Duitsland de belangrijkste impuls zou worden van een miljoenenindustrie in Nederland.

De hengst was nog geen drie toen hij werd gekocht door de vader van Anky van Grunsven. Anky was toen 17 jaar. Ze noemde het paard Bonfire. Haar carrière 'in de paarden' was nog niet echt van de grond, al ging ze in 1988 al naar de Olympische Spelen in Seoul met haar eerste paard Prisco. Ze had dus al de nodige ervaring waardoor de opleiding van Bonfire vrij snel ging en ze hem in de Grand Prix (de hoogste klasse) mocht starten.

Midden jaren tachtig werden de klassieke dressuurproeven als te saai gezien. Naar een wedstrijd gaan was niet zo interessant omdat iedereen dezelfde vooraf afgesproken proeven reed. Hierdoor kwam Joep Bartels, de man van dressuurcoryfee Tineke, met het idee om de Kür op muziek te introduceren. Dit was een ingrijpende verandering omdat er nu niet alleen techniek aan te pas kwam, maar ook een artistiek gedeelte. Dit veranderde de sport doordat er niet alleen verplichte onderdelen afgewerkt moesten worden waarvan al vaststond in welke volgorde ze gedaan werden. Nu werden de verplichte onderdelen vrijgegeven en op muziek gezet, waardoor een artistieke beoordeling van belang werd. En het is juist op dit onderdeel waar Anky zich zo goed op heeft weten te onderscheiden.

Anky wist zich juist op het artistieke onderdeel te onderscheiden.

Op de Wereldruiterspelen van 1994 in Den Haag nam de carrière van Anky van Grunsven pas echt een vlucht. Ze won het Kür onderdeel, en dat was het begin van haar jarenlange hegemonie. Tot dan toe was het vanzelfsprekend dat iemand uit Duitsland won, en in het bijzonder vond Anky een rivale in Isabell Werth. Bij de Olympische Spelen van Atlanta was het dan ook Werth die won.

Maar niet alleen de sport had zich ontwikkeld, ook de paardenfokkerij werd systematisch aangepakt. Het Nederlandse stamboek (KWPN) ging steeds gestructureerder selecteren. Dit houdt in dat het bijzonder moeilijk is om een hengst goedgekeurd te krijgen als dekhengst bij het stamboek. Nu is dit een uiterst patriarchaal systeem: de vaders in een afstamming zijn het belangrijkst, doorgaans wordt een paard aangeduid met tussen haakjes zijn afstamming achter zijn naam (Naam vader x Naam vader van de moeder). De bekendheid van een hengst heeft een aantal redenen: een moeder kan immers maar een beperkt aantal veulens produceren, terwijl een hengst met kunstmatige inseminatie (waarbij hij een nepmerrie dekt en zijn zaad vervolgens door fokkers wordt verzameld) daar nauwelijks beperkingen op heeft.

Een hengst kan tijdens het dekseizoen ook nog doorgaan in de sport, in tegenstelling tot een merrie. Het KWPN was een van de eerste stamboeken die zich toelegde op het bevorderen van kunstmatige inseminatie, waardoor het fokken totaal andere spelregels kreeg. Bovendien ondersteunde het stamboek heel bewust de fokkers op het gebied van hengstkeuze. Deze twee wapenfeiten hebben ook de keerzijde van dit succes blootgelegd doordat er teveel gefokt is met een drietal overpopulaire hengsten. Het stamboek is uitgegroeid tot het meest succesvolle van de wereld en staat al jaren bovenaan in alle fokkerij rankings (WBFS) van hoogst scorende paarden in dressuur en springen in de wereld. Dus hoewel er in Londen vorig jaar niet een Nederlandse amazone de gouden medaille won, was het wel degelijk een Nederlands paard dat won.

Anky scheurde een blanco cheque voor Bonfire aan stukken.

De steeds beter presterende paarden moesten ook worden uitgebracht op wedstrijden. Een fokker weet pas echt wat hij in huis haalt als een hengst zich heeft bewezen in de sport. En aangezien de prijzen van sperma van een goedgekeurde hengst tussen de 500 euro en de 5000 euro per inseminatie liggen, is dit een significante factor. Bovendien verleent het stamboek ook 'predicaten' aan een goed presterende hengst, of een die goed presterende kinderen voortbrengt. Een ruiter met een goede staat van dienst krijgt vanzelfsprekend steeds betere paarden om te rijden; enerzijds om zichzelf te verbeteren en in de kijker te rijden, maar ook in verband met de financiële belangen van fokkers en dekstations/hengsteneigenaren. Zo kreeg Anky van Grunsven naar aanleiding van haar succes allerlei hengsten onder het zadel die ze voor de eigenaar(s) uitbracht op wedstrijden. Maar Bonfire, die hield ze zelf in eigendom. Het verhaal gaat dat ze na de zilveren medaille van Atlanta zelfs een blanco cheque voor hem kreeg aangeboden, maar die kwaad aan stukken scheurde toen haar trainer en vader overwogen er serieus op in te gaan.

Intussen zijn de trainingssystemen ook aangepast. Anky heeft samen met haar echtgenoot en trainer een (controversiële) methode ontwikkeld die door ruiters over de hele wereld wordt bestudeerd. De Nederlandse kennis op het gebied van dressuur breidde zich razendsnel uit dankzij Anky en de professionaliteitsslag vanuit de Koninklijke Nederlandse Hippische Sportbond alsook het stamboek (KWPN). Haar gouden medaille op de Olympische Spelen in 2000 met Bonfire was hiervoor in feite pas een startschot. In tegenstelling tot haar eerdere rivale Isabell Werth wist ze zich na het pensioen van Bonfire met een ander paard te meten met de allerbesten. Ze won met Salinero in Athene en ook in Peking de individuele gouden medaille .

Al deze factoren hebben geleid tot een forse markt: de omzet in de paardensector werd in 2012 geschat op zo’n 1,2 miljard euro. Een grove schatting, vooral omdat er notoir veel onder tafel wordt gehandeld. Wat mij betreft is de groei van deze markt en het succes van de paardensport te danken aan dat ene paard: Bonfire. Zijn handigheid in de Kür op muziek leverde Anky haar eerste medailles op, waardoor ze meer aanbiedingen kreeg om Nederlandse fokproducten uit te brengen. Haar ervaring en bekendheid breidden zich uit waardoor ze haar methode leerde aan alle dressuurfanaten. Alle grapjes over paardenvlees in de lasagne leg ik naast me neer en wentel me in diepe rouw voor de geboren Duitser, Bonfire.

Gerelateerde artikelen
Reacties
Nog geen reacties.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven