Flickr / Abode of Chaos

De Beerput van Bo Xilai

In Nederland zijn we het inmiddels wel gewend: weer een coalitie gesneuveld, nieuwe verkiezingen en politiek geharrewar.  We zijn wederom in een politieke stroomversnelling geraakt, maar dat is niks nieuws onder de zon. Hoe anders verloopt het in China, waar de Chinezen zich nu al enkele weken kunnen laven aan de grootste politieke crisis sinds de bivakkerende studenten op het Plein van de Hemelse Vrede in 1989. De Chinezen weten niet wat ze overkomt. De man waar het allemaal om draait: Bo Xilai. De sage waar ik recent nog over verhaalde heeft opzienbarende en verontrustende vormen aangenomen.

In mijn vorige stuk van 28 maart jl. kwam het afzetten van Bo Xilai als partijsecretaris van de stad Chongqing aan de orde. De onverwachte trip van zijn politiechef, Wang Lijun, naar het Amerikaanse consulaat was de aanleiding: als een hoge pief niet naar Beijing durft te stappen met zijn verhaal maar wel naar de Amerikanen, dan is er iets goed mis. Naar nu blijkt was dat ook zo. Wat is er voorgevallen? Neil Heywood, een Brit met hechte banden met de familie Bo, is eind november dood aangetroffen in een hotelkamer in Chongqing. Volgens de officiële lezing (lees: Chinese lokale media) is Heywood overleden na overmatige alcoholconsumptie. Aan zijn Chinese vrouw is echter verteld dat hij is gestorven na een hartaanval. De exacte toedracht zal niet meer achterhaald kunnen worden: Heywood is gecremeerd nog voordat er autopsie plaats heeft kunnen vinden.

Een scriptschrijver te Hollywood zou het niet bij elkaar kunnen verzinnen.

Deze onlogische gang van zaken was destijds voor de Britse ambassade te China geen reden om aan de bel te trekken, maar de Britten hebben inmiddels publiekelijk verzocht om een officieel onderzoek, waaraan de Chinese autoriteiten gehoor hebben gegeven. De geruchten dat Heywood is vergiftigd zijn namelijk hardnekkiger geworden. Wang Lijun kreeg hier lucht van en confronteerde Bo Xilai met zijn vermoedens dat Bo’s vrouw een hand heeft gehad in de dood van Heywood. Deze ontmoeting ontaardde in ruzie en vervolgens in Wangs trip naar het Amerikaans consulaat. Gu Kailai, de vrouw van Bo, is een succesvol advocate in China en had nauwe zakelijke banden met Heywood. Naar verluidt is ze met de jaren achterdochtiger geworden en ervan overtuigd geraakt dat iemand binnen haar contactenkring haar en de familie Bo had verraden.

De hoofdrolspelers in deze sage zitten alle drie vast in Beijing: Wang Lijun wegens het overschrijden van partijvoorschriften, Bo Xilai is onderwerp van onderzoek wegens ‘ernstige disciplinaire overtredingen’ en gestript van al zijn politieke functies, Gu Kailai is opgepakt op verdenking van moord. Een scriptschrijver te Hollywood zou het niet bij elkaar kunnen verzinnen.

Het land is in rep en roer. Bo’s politieke tegenstanders, die pleiten voor meer privatisering, meermarktwerking en minder herleefd maoïsme, spinnen hier garen bij. Sterker, het geval-Bo zou nooit zo in de belangstelling zijn komen te staan als Bo’s opponenten daar niet zo’n belang bij hadden gehad: de dood van Heywood is de perfecte aanleiding om Bo in één keer volledig van het podium te laten verdwijnen. Aanwakkeren dus dat vuur! Niet alleen ligt de focus op de dood van Heywood, maar ook het beleid van Bo wordt breed uitgemeten. Het bestuur van Chongqing en het uitgavenpatroon worden momenteel doorgelicht, waarbij in de landelijke media melding wordt gemaakt van excessieve overheidsuitgaven en opbouw van schulden. Ook kijkt Beijing naar corruptie onder Bo’s heerschappij en zal daar uitgebreid melding van maken mocht dat het geval zijn. Het zal niet lang meer duren of de ‘gewone’ Chinees, die Bo zo prijst vanwege zijn pleidooi voor meer inkomensgelijkheid, ziet zich geconfronteerd met het enorme fortuin (naar verluidt $ 130 miljoen, naast de $ 120 miljoen van Gu’s familie) dat Bo heeft opgebouwd.

...feit is wel dat Neil Heywood en Bo Xilai meer tongen hebben losgemaakt dan ooit was voorzien.

Het is cruciaal dat de Chinese regering zorgvuldig met de situatie omspringt. Aan de ene kant is het van belang voor de ‘hervormers’ om Bo en het Nieuwe Links weg te zetten, gezien de populariteit die Bo nog steeds geniet. Aan de andere kant is de partij gebaat bij rust en het uitstralen van uniformiteit met het oog op de wisseling van de wacht eind november. Om dat laatste te bereiken is het alle hens aan dek. Op internet wordt wijd en breed gespeculeerd. Menig Engelssprekend Chinees omzeilt de Chinese websites en laat zijn geluid horen op internationale fora. Alle Chinese dagbladen zijn de laatste weken opgedragen officiële staatsberichten op de voorpagina te plaatsen waarin in zeer felle bewoordingen wordt gevraagd, nee geëist, om gehoorzaamheid aan de partij. Dergelijke berichten zijn in jaren niet voorgekomen. Ook het leger roert zich en zag zich genoodzaakt haar trouw aan de Communistische Partij uit te spreken. Dit om geruchten dat het leger langzaamaan losweekt te weerleggen.

Westerse speculanten en analisten zinspelen erop dat dit gebeuren het begin van het einde zou kunnen betekenen voor de Chinese Communistische Partij. Of de soep echt zo heet moet worden gegeten valt nog te bezien, maar feit is wel dat Neil Heywood en Bo Xilai meer tongen hebben losgemaakt dan ooit was voorzien. Dat is een goede zaak: het feit dat een dergelijk hoge pief als Bo wordt vervolgd en niet meer weg kan komen met een enkele reprimande is een goede ontwikkeling. Het getuigt namelijk van de openheid die wordt geëist van de partij en van de toenemende kritische houding van de bevolking. Echter, deze kritische houding kan nog wel eens verstrekkende gevolgen hebben, ook internationaal. Veel Amerikaanse en Engelse sites onderkennen dat: zij wijden een heel dossier aan de zaak-Bo en bespreken de implicaties ervan. Ook in Nederland lijkt het me zaak om de vinger aan de pols te blijven houden in het verre Oosten, ondanks ons eigen lastig parket en de aandacht die we daaraan moeten besteden.

Gerelateerde artikelen
Reacties
Nog geen reacties.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven