De Duitse kijk op de Griekse crisis

De Griekse economie is een wrak: de werkloosheid is ruim 25%, de economie is meer dan 30% kleiner ten opzichte van 2007, de staatsschuld is bijna 180% van het BBP en het welzijn van de Griekse burger is gekelderd. Nu de economische storm in Griekenland even is gaan liggen en de media hun aandacht richten op de vluchtelingenproblematiek, is het een mooi moment om stil te staan bij de vraag waarom Europa Griekenland de afgelopen jaren zulke draconische bezuinigingen heeft opgelegd.

Toen Griekenland in de problemen kwam in 2010, heeft Duitsland financiële steun toegezegd onder voorwaarde dat Griekenland de overheidsfinanciën zou consolideren en de arbeidsmarkt zou hervormen. Het beleid dat hieruit is voortgevloeid wordt door velen gezien als de oorzaak van de huidige precaire economische situatie in Griekenland. Doordat de bezuinigingen en hervormingen een eis waren van met name Duitsland, krijgen de Duitsers de schuld van alle economische ellende in Griekenland. In Athene hebben anti-Duitsland-protesten plaatsgevonden waarbij Merkel werd vergeleken met Adolf Hitler. De Grieken voelen zich vernederd en hebben het idee dat ze bezet worden door de Duitsers nu ze zo weinig te zeggen hebben over hun eigen overheidsfinanciën.

Atheense anti-Duitsland-protesten vergeleken Merkel met Adolf Hitler

Maar Duitsland heeft juist het beste voor met de Grieken en probeert ze naar eer en geweten te helpen door strenge eisen te stellen en standvastig te zijn. Duitsland is er namelijk heilig van overtuigd dat het consolideren van de overheidsfinanciën en het structureel hervormen van de arbeidsmarkt de enige uitweg is om uit de crisis te komen. Griekenland zal Duitsland nooit kunnen overtuigen dat hun beleid averechts werkt, want de Duitsers weten zeker dat zij de beste kaarten in handen hebben. Zo stellen zowel minister van Financiën Schäuble als Merkel dat economische groei en bezuinigingen niet tegenstrijdig zijn. ‘Ik begrijp absoluut niet hoe sommige mensen dit keer op keer zien als tegenovergestelde pilaren.’ aldus Merkel. Sterker nog, het duo stelt dat gezonde overheidsfinanciën juist kunnen leiden tot economische groei. Een gezonde financiële situatie leidt tot meer vertrouwen op de markten wat vervolgens weer zorgt voor meer investeringen en meer consumentenuitgaven.

Economische groei en bezuinigingen zijn juist niet tegenstrijdig

De Duitse aversie jegens begrotingstekorten en schulden kan verklaard worden aan de hand van de geschiedenis. De Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei hield in de jaren voor de Tweede Wereldoorlog weinig rekening met de gezondheid van de overheidsfinanciën. Zo werden boeren gesubsidieerd en werd er veel geld uitgegeven aan werkgelegenheidsprogramma’s. Het begrotingstekort had in 1936 een dieptepunt bereikt: 8,8% van het BBP.

Na de oorlog werd er definitief afgerekend met het Nazi-beleid en deed het Ordoliberalisme haar intrede in West-Duitsland. Dit gedachtegoed was gekant tegen centraal geplande economieën en stelde juist dat vrije markten en concurrentie de drijfveren van de Duitse economie moesten worden, waarbij een kleine taak werd weggelegd voor de overheid om het individu te beschermen middels een sociaal stelsel. Dit model is bekend komen te staan als de sociale markteconomie en heeft bijgedragen aan het Wirtschaftswunder

 Vandaag de dag bevat het Duitse economisch gedachtegoed nog steeds het idee dat de markten soepel moeten werken en dat zelfcorrigerende mechanismen ervoor zorgen dat de economie zichzelf herstelt van economische schokken. Overheidsinterventie in de economie wordt zodoende onnodig geacht. Het stimuleren van de economie door middel van overheidsuitgaven en monetaire verruiming wordt dan ook gezien als slechts een remedie voor de korte termijn, maar niet als langetermijnoplossing. Bovendien worden daarmee geen structurele banen gecreëerd, want daar zijn hervormingen voor nodig die leiden tot meer concurrentievermogen. Omdat lonen een groot deel uitmaken van de productiekosten en efficiënter produceren een hoop tijd kost, is het verlagen van lonen de enige snelle oplossing om banen te creëren.

De Duitse aversie jegens overheidsstimulering en begrotingstekorten, in combinatie met de langetermijnvisie die pijnlijke hervormingen op de arbeidsmarkt verantwoordt, heeft Duitsland zelf geen windeieren gelegd. Vijftien jaar geleden werd Duitsland gezien als the sick man of Europe: het land zat toen in hetzelfde schuitje als de Grieken vandaag de dag, met hoge werkloosheid en een industrie die niet concurrerend genoeg was. Middels de Hartz-hervormingen werd de arbeidsmarkt op de schop genomen en werden de lonen verlaagd, waardoor Duitsland weer competitief wist te worden. Daar plukt het nu de vruchten van en bovendien wordt Duitsland gezien als een voorbeeld voor de rest van Europa . De Duitsers zijn dus het succesverhaal van hun eigen economisch gedachtegoed. Ze kennen het klappen van de zweep en stellen dat het Duitse model ook kan werken voor Griekenland.

De Duitsers zijn het succesverhaal van hun eigen economische gedachtengoed

Volgens de Duitse economische traditie is het bezuinigingsbeleid in Griekenland dus juist niet de katalysator van alle ellende, maar is het de weg naar een rooskleurigere toekomst. Daarnaast doen de hervormingen op de arbeidsmarkt nu weliswaar pijn, maar zorgen ze volgens de Duitsers op de lange termijn voor economische groei.
Duitsland heeft dan ook het beste voor met Griekenland, maar de tijd zal ons leren of deze goede intenties daadwerkelijk zullen resulteren in een betere toekomst.

Voordat Syriza aan de macht kwam waren er positieve signalen die duidden op economisch herstel: de economie begon weer voorzichtig te groeien, de werkloosheid nam langzaam af en de financiële markten begonnen weer vertrouwen te krijgen in Griekenland.

Gerelateerde artikelen
Reacties
Nog geen reacties.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven