www.briefmarker-bilder.de

De kleur van Europa

De uitreiking van de Nobelprijs aan de EU, maandag in Oslo, zegt vooral iets over het verleden, en  weinig over de toekomst van de Unie. Om ook in de toekomst de steeds verdergaande Europese integratie te rechtvaardigen, is meer nodig dan een verhaal van ‘vrede en veiligheid’.

De vooraanstaande rechtsfilosoof Joseph Weiler stelde in 1999 al dat vrede en veiligheid als legitimatie voor de EU zijn grenzen kent, aangezien vrede en verzoening tussen Frankrijk en Duitsland zijn bereikt. De huidige crisis laat dat eens te meer zien. Met een beroep op vrede alleen zijn een bankenunie, de vergaande steunpakketten en het begrotingstoezicht van de Commissie niet te rechtvaardigen.

De eurosceptische politici hebben succes omdat Europese integratie op de huidige manier ten koste gaat van de democratische legitimiteit en de slagkracht van de EU.

De meeste Europese leiders hebben dit lang en breed erkend. Zij leggen vooral de nadruk op de economische voordelen van de Unie. Door de voortwoedende economische en monetaire crisis heeft die rechtvaardiging uit eigenbelang haar langste tijd gehad: Europese integratie kost ook geld en alleen rekenen in het eigen voordeel werkt daarom niet meer.

Van Griekenland tot Finland zijn het dan ook de eurosceptische politici die munt slaan uit de crisis. Met een retorische mix van falende Europese economie, nationale soevereiniteit en een wantrouwige houding naar Europese buren, zetten zij de onderlinge verhoudingen onder druk. Dit leidt tot een onvermogen van de EU om de crisis op te lossen.

De eurosceptische politici hebben succes omdat Europese integratie op de huidige manier ten koste gaat van de democratische legitimiteit en de slagkracht van de EU. De Europese burger voelt al jaren een groeiende afstand tot de Europese instellingen. Dit uit zich onder andere in de kelderende opkomstcijfers bij Europese Parlementsverkiezingen. Dat is niet vreemd: de Europese lidstaten hebben hun burgers ook nooit echt willen betrekken bij de EU. Het politieke debat over het doel van de EU en de manier om dat te bereiken is grotendeels binnenkamers gebleven. Dit heeft er toe geleid dat burgers, wanneer ze in nationale referenda de kans krijgen, in groten getale aan de handrem trekken.

Met een beroep op vrede alleen zijn een bankenunie, de vergaande steunpakketten en het begrotingstoezicht van de Commissie niet te rechtvaardigen.

Zo is Europa verworden tot iets waar je voor of tegen bent, in plaats van dat burgers een echte keuze wordt geboden over wat voor Europa zij willen. Burgers zouden moeten kunnen kiezen tussen een liberale, sociaal-democratische, christen-democratische, groene, of andere politieke visie op de toekomst van de EU.

Een stem voor het Europees Parlement is nu geen keuze voor de kleur van het bestuur van de EU, een bepaalde koers of een bepaalde leider. Hierdoor heeft het parlement, ondanks zijn goede bedoelingen, onvoldoende statuur bij de kiezer.

Pas als de samenstelling van de Commissie wordt gekoppeld aan de kleur van het Europees Parlement kan de stem van de burger ook een stem zijn voor de richting van de EU. Hierdoor gaan burgers Europabreed over de EU discussiëren. Zo maakt de EU de belofte van de Nobelprijs niet alleen in het verleden, maar ook in de toekomst waar.

Dit artikel verscheen eerder in Trouw.

Gerelateerde artikelen
Reacties
Nog geen reacties.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven