Flickr / andallah

De maakbaarheid en haalbaarheid van een nationale identiteit

De schietpartij zelf, op het overwinningsfeestje van de Parti Québécois (PQ), lijkt het werk van een doorgedraaide man die de gespannen relatie tussen francofonen, anglofonen en allofonen als aanleiding nam om de boel te verzieken. Over de achtergrond van deze gespannen relatie valt echter veel te zeggen en heeft alles te maken met de bijzondere plek die de Franstalige provincie inneemt in het overwegend Engelstalige Canada. Hieronder volgt een kort commentaar op de politieke dimensie van identiteit.

"Het volk dat nog niet klaar is met niet geboren te zijn" - Gaston Mirron.

Wilde geruchten deden tijdens de provinciale verkiezingen de ronde over de PQ, zoals het verhaal dat een vliegtuig zou klaar staan om Pauline Marois, de leider van de PQ, naar Parijs en Washington te vliegen om erkenning van Québec als onafhankelijke natie af te dwingen. Dat terwijl de werkelijke standpunten van de PQ al mals genoeg zijn: nóg meer taalrestricties in het onderwijs en de economie en een reële mogelijkheid voor een onafhankelijkheidsreferendum. Zo’n zelfde referendum werd al eens gehouden in 1980, weggestemd met 60%, en 1995, weggestemd met 50,5%, en niemand kan voorspellen wat de uitkomst zou zijn als het nu gehouden zou worden. De consequenties ervan, echter, worden door vriend en vijand gevreesd, met name het mogelijke vertrek van grote coöperaties en de daaraan gekoppelde achteruitgang van de economie. Bedrijven investeren hun geld nu eenmaal liever in landen die stabieler zijn en vriendelijker zijn voor anglofonen zoals Canada of de VS.

Naast identiteit waren er uiteraard genoeg onderwerpen om stevig over te debatteren en jezelf als politicus mee te profileren, zoals de gezondheidszorg, onderwijs, of de infrastructuur. Dit werd mondjesmaat gedaan, maar uiteindelijk ging het toch om maar één ding: Québec als  notre pays. Een parlement, een vlag, een volkslied, een nationale feestdag, Québec heeft het allemaal. Maar uiteindelijk is het in veel opzichten afhankelijk van Canada. In een gedicht van Gaston Miron (Retour à nulle part, ‘Terugkeer naar nergens’) wordt duidelijk in wat voor schizofrene hersenkronkels de Québécois zich moeten worstelen om hun identiteit uit te drukken, bijvoorbeeld: "Het volk dat nog niet klaar is met niet geboren te zijn."

Deze hersenkronkel is niet alleen treurig, maar in het geval van Québec ook lullig. Want uiteindelijk weet iedereen dat het de Québécois al meer dan honderd jaar niet gelukt is om onder het ‘juk’ van de Britten uit te komen, dus waarom zouden ze dat nu wel kunnen? Deze vraag wordt overigens beantwoord in hetzelfde gedicht, een antwoord dat klinkt als een verzuchting: "Het kan toch niet altijd zo zijn dat het niet gebeurd?"

De Québécois vieren geen feest op Canada Day, maar gebruiken de vrije dag handig om massaal te verhuizen.

Deze halsstarrige houding is typisch voor Québécois. Toen in 1982 Canada eindelijk een grondwet kreeg (en dus een volledigere onafhankelijkheid van Groot-Brittannië), werd deze niet door Québec ondertekend en zo is het tot op de dag van vandaag gebleven. Tegelijkertijd is Québec wel onderdeel van Canada, met invloed in het parlement en federale geldstromen van en naar de provincie. Kortom, in de praktijk is Québec een gewoon onderdeel van Canada, maar hier formeel mee instemmen door de grondwet te ratificeren is blijkbaar een stap te ver voor de Québécois. De nationale feestdag is nog zo’n voorbeeld. 24 juni is het feest van St. Jean-Baptise (Johannes de Doper) een verplichte vrije dag in Québec, dat ook wel Fête nationale du Québec genoemd wordt. Een week later is het Canada Day, dat door de federale overheid als verplichte vrije dag aan alle provincies wordt opgelegd. Dat de meeste huurcontracten in Québec precies op die dag aflopen is geen toeval; de Québécois vieren geen feest, maar gebruiken de vrije dag handig om massaal te verhuizen.

Het bloed kruipt waar het niet gaan kan. Het lijkt erop dat precies daarom de afgelopen verkiezingen in Québec wederom over identiteit gingen en niet over de vele sociale voorzieningen die onder druk staan. Dit lijkt misschien een slechte zaak, maar zoals het voorbeeld van Québec laat zien hoeft het dat niet te zijn. Identiteit is een issue dat nu eenmaal al die andere issues bij elkaar verslaat, het is zó belangrijk dat het niet onbesproken kan blijven. Hoe negatief de economische of sociale consequenties ook zijn van wel of geen onafhankelijkheid, voor de Québécois heeft dit onderwerp voorrang boven alles. Het is dus wel een goede zaak dat politici hier tijd aan besteden en niet elkaar bestrijden op drie cijfers achter de komma van de koopkrachtplaatjes. Alleen een nieuw referendum kan Québec de ruimte en rust geven om zich te ontwikkelen, of dat nou binnen Canada is of als onafhankelijke natie. Dat het volk maar mag krijgen wat het wil.

Gerelateerde artikelen
Reacties
2 Reacties
  • Sicco de Knecht,

    Een zeer interessante blik op Quebec, nooit geweten dat het Frans-achtig zijn daar zo'n rol speelde. De schutter is inmiddels bekend bij het grote publiek, op zijn Amerikaans met naam en toenaam. Het rommelt van de geruchten dat de man tijdens zijn gang naar de politiewagen nog: "The English are waking up!" - kennelijk in het Frans - wist uit te brengen:

    http://edition.cnn.com/2012/09/06/world/americas/canada-election-shooting/index.html?iref=allsearch

    Wat mij opvalt in het bovenstaande persbericht is dat een Canadese politicoloog juist stelt: "Sovereignty played (a role), but I wouldn't say it was the ballot box issue in this election,". Hoe zie jij deze uitsraak? Downplay?

    Verder vroeg ik me af of je met je stuk ook begrip wilt kweken voor de situatie in Europa, waar o.a. Schotland, Catalonie en andere voormalige staten zichzelf onafhankelijk willen verklaren? Zijn Vlaanderen en Wallonie echt gebaat bij een nog uitgebreidere bespreking van hun identiteit? En na hoe veel referenda is het onderwerp identiteit werkelijk goed besproken?

  • Eric van Lit,

    Interessant dat CNN juist die zin oppikt. In een Reuters bericht staat dezelfde politocologe genoteerd met een duidelijk andere mening, dit gaat direct over het schietincident:

    "Marois's promise to further strengthen the use of French increased tensions between French and English speakers, and she went out of her way on Tuesday to stress that she wanted both communities to work together.

    "It's probably the most important kind of societal problem that she has to face, because if she can't keep social peace, she won't succeed as a premier," Maioni said."

    En op de huffingtonpost is misschien ook een interessant stukje te lezen, http://www.huffingtonpost.ca/supriya-dwivedi/quebec-election-shooting_b_1856736.html

    Hier schrijft een Rechten-student: "The truth is, this was indeed a politically charged and divisive election. Language and identity issues somehow managed to eclipse more substantive election concerns. From the onset of this election, the central theme was framed very much as "us" vs. "them.""

    Verder was mijn artikel inderdaad bedoeld om vergelijkbare situaties in Europa beter te waarderen. Het gaat misschien niet om begrip, maar wel het op waarde schatten van zo'n situatie. Hoe lang zo'n conflict al heeft geduurd is niet belangrijk, dat maakt het er niet minder op. Let ook op dat je zegt "hoeveel referenda hebben we nodig!?" terwijl er nog nooit een referendum geweest is in Belgie, Schotland, Spanje. Verder is het onderwerp 'integratie' verwand met dit onderwerp, dus ook voor binnenlandse politiek geldt: identiteit telt. Als je niet bent wie of wat je wilt zijn dan is dat een dringend issue.

    EvL

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven