Wikimedia Commons

De nieuwe revolutie van China

7 januari 2013. Honderden demonstranten hebben zich verzameld voor de ingang van Southern Weekly in Guangdong, de grootste wekelijkse krant van de Volksrepubliek China. Woorden als ‘mensenrechten’, ‘democratie’ en ‘persvrijheid’ galmen door de straten. De autoriteiten zijn not amused. Een aantal dagen eerder ontving de krant een telefoontje van de propaganda afdeling van de Communistische Partij. De nieuwjaarsbrief van de liberale krant moest herschreven worden alvorens de krant naar de drukker mocht. Hoewel de propaganda afdeling regelmatig ingrijpt bij Southern Weekly (in al meer dan duizend artikelen volgens de krant zelf), was zo’n directe ingreep – iets bijna volledig herschrijven - nog nooit eerder voorgekomen. De redacteuren besloten de pen neer te leggen en de barricade op te gaan. Het protest dat die maandag aanzwengelde, verspreidde zich razendsnel. Tientallen miljoenen Chinezen spraken hun steun uit voor Southern Weekly. De demonstraten kwamen niet alleen in groten getale maar ook uit verschillende lagen van de bevolking: intellectuelen, advocaten, kunstenaars, docenten en zelfs voormalige partijleden. De luide protesten vanuit alle hoeken van de samenleving markeerden een doorbraak in China. Het sociaal activisme bloeit op.

Met 140 Chinese karakters kun je veel meer zeggen dan met 140 tekens in het Nederlands.

Southern Weekly is een liberale krant en staat bekend als een van de meest kritische kranten in China, vooral als het op politiek aankomt. De redacteuren schromen niet corruptie of mensenrechtenschendingen aan het licht te brengen. In de originele nieuwjaarsbrief van Southern Weekly, getitled ‘China’s Dream, the Dream of Constitution’, pleitte redacteur Dai Zhiyong voor politieke hervormingen in 2013. Het woord ‘constitutie’ kwam in de originele brief achttien keer voor. In de uiteindelijke versie? Nul. Op internet circuleerde de roddel dat de nieuwjaarsbrief van Southern Weekly niet geschreven zou zijn door een van de eigen redacteuren maar door Tuo Zhen, hoofd van de propaganda afdeling van Guangdong. Mr. Tuo heeft sinds zijn aanstelling in mei vorig jaar geen goede reputatie opgebouwd. Er is zelfs gezegd dat de persvrijheid in Guangdong sinds de jaren ’70 niet meer zo beperkt is geweest. Dit is niet alleen te danken aan Mr. Tuo maar ook aan een scherper mediabeleid vanuit de Partij. De autoriteiten zijn bang dat de bewustwording en denkwijze die gepaard gaan met de democratische revoluties die zich elders in de wereld voltrekken, over zullen waaien naar China. Het gevolg is dat veel onderzoeksjournalistiek in China de afgelopen jaren steeds heviger onderdrukt wordt.

In de originele brief kwam het woord ‘constitutie’ achttien keer voor. In de uiteindelijke versie? Nul.

De Southern Weekly-protesten zijn niet bepaald een goed begin voor de net aangetreden president Xi Jinping. Iedereen hoopte dat hij politieke hervormingen hoog op de agenda zou hebben staan en de staatscensuur zou verminderen. Tot nu toe heeft het volk hier helaas nog weinig van gemerkt. Sterker nog, afgelopen december deed de overheid er nog een schepje bovenop en verstevigde de internetblokkades. Of dit ook echt zorgt voor minder kritische geluiden op internet, blijft de vraag. Zal de Chinese burger, die nu het ‘democratische’ internet gewend is, niet alleen maar meer opkomen voor haar recht op vrijheid van meningsuiting? Het 'point of no return' zijn we allang voorbij. Internet en de komst van nieuwe media hebben een bewustzijn gecreëerd onder de Chinese burger dat niet meer te negeren is. De digitale wereld biedt de Chinese burger een veilige omgeving waarin ze kan testen hoe ver ze kan gaan in het uiten van kritiek. Best ver, zo blijkt. Hoe kan dat? Het sleutelwoord: massa. Niet alleen zijn er meer kritische geluiden, ze verspreiden zich via internet zo snel dat het met de hoogst mogelijke 'Great Chinese Firewall' niet meer te censureren is. Dit besef dringt ook steeds meer door bij het volk zelf. Ze is minder bang en dus meer bereid de straat op te gaan voor haar idealen.

Het 'point of no return' zijn we allang voorbij.

Laten we als voorbeeld de blog nemen, bij uitstek het beste platform om je ongezouten mening te geven. Inmiddels telt China zo’n 162 miljoen bloggers. Omdat blogs niet altijd onder één netwerk vallen, is het lastiger om deze te censureren. Wanneer een blog dan toch wordt geblokkeerd is de tekst vaak al tientallen keren overgenomen door andere blogs of platforms zoals Weibo (het Chinese Twitter). Vergeet ook niet dat je met 140 Chinese karakters veel meer kunt zeggen dan met 140 tekens in het Nederlands. Ook zijn er inmiddels tal van trucjes om de staatscensuur te omzeilen. Chinese websites worden dikwijls gescreend op ‘verdachte woorden’ die vaak terug te vinden zijn in artikelen die kritiek op de overheid uiten. Voormalig president Hu Jintao had het vaak over de ‘harmonieuze’ Chinese samenleving waar de overheid naar streeft. Het woord ‘harmonieus’ komt daarom, ironisch genoeg, vaak voor in stukken die kritiek leveren op de overheid. De overheid screent op het woord ‘harmonieus’ (héxié) om deze artikelen te vinden en te censureren. Om dit te omzeilen gebruiken bloggers de karakters voor ‘rivierkrab’ (héxiè), wat enkel in toon (let op het streepje op ‘xie’) verschilt van ‘harmonieus’. Je kunt je wel voorstellen dat meer ‘verdachte woorden’ zich lenen voor dit soort klankspelletjes.

Binnen een paar dagen kreeg Southern Weekly waar zij om vroeg: de propaganda afdeling van de Communistische Partij ging zich minder bemoeien met de krant. Waarom gaven de autoriteiten zo snel toe? Ze waren bang. Het protest groeide elke dag, kreeg internationale aandacht en onder de medestanders waren ook veel beroemde Chinezen. Hen oppakken en ondervragen (‘thee drinken’ zoals dat heet) was dus geen optie. Bovendien wilde Hu Chunhua, de kersverse partijsecretaris van Guangdong, geen onoverkomelijk gedoe in de eerste weken van zijn aanstelling. Was de snelle consensus dan ook een beetje geluk? Misschien. Maar deze keer had het volk de langste adem, en dat geeft moed.

Gerelateerde artikelen
Reacties
2 Reacties
  • Shannon Spruit,

    Beste Kim,

    Interessant stuk, ik ben benieuwd hoe deze ontwikkelingen zich in de toekomst zullen ontwikkelen.
    Wat ik lastig vindt om te peilen wat de effecten zullen/kunnen zijn van de angst van authoriteiten voor de media (en het volk).
    Recent luisterde ik een audiocollege van de teaching companie over recente geschiedenis van China. Wat mij opviel was dat Mao ZeDong regelmatig meer vrijheden bood voor bepaalde intelectuelen en media, om die vervolgens weer de kop in te drukken als de boodschap niet beviel. Zou het zo nu weer kunnen lopen?

    Natuurlijk hebben nieuwe media en makkelijkere informatieoverdracht een groot effect, maar informatie zonder dat je de vrijheid ervaart (of bang bent) er iets mee te doen zal een opstand van het volk of een andere blijk van weerstand tegen de staat sterk in de weg staan.

    Al met al wil ik dus gewoon vooral meer hierover horen. Meer stukjes voor de fusie schrijven dus 😉

    Groet,

    Shannon

  • Kim-Lan Jong Baw,

    Beste Shannon,

    Het klopt dat Mao 'beperkte' vrijheden bood aan intellectuelen en media. In zekere zin is nu met internet al dezelfde situatie aan de hand in China. De overheid heeft het volk toegang gegeven tot het internet en laat in principe burgers kritiek uiten via het internet (het is voor de overheid ook een handig middel om corruptie onder lokale ambtenaren op te sporen), maar tot op zekere hoogte.

    Ik denk dat je gelijk hebt in dat je zegt dat zonder het gevoel van vrijheid nieuwe media weinig effect zullen hebben. En ik denk dat precies dat nu een doorbraak beleeft: een gevoel van vrijheid en minder angst onder het volk.

    Bedankt voor je leuke reactie! 🙂

    Groet,

    Kim-Lan Jong Baw

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven