Flickr / Natalie Au

De paraplurevolutie van Hong Kong zal niet onopgemerkt voorbijgaan

“Verwezenlijk democratie als grondbeginsel, en vrijwaart morgen van problemen” (vrij vertaald). Deze leus, geschilderd met witte, traditionele karakters op zwart en rood, sierde op 22 september een grote bijeenkomst in de Universiteit van Hong Kong. Het was een van de eerste tekenen van het massale protest in Hong Kong, waar afgelopen week tienduizenden demonstranten aan hebben deelgenomen. Wat bedoelden ze met deze leus? Algemeen kiesrecht, op eerlijke wijze, dat is wat de demonstranten eisen. Dat de Chinese overheid niet zomaar toe zal geven, weet elke student in Hong Kong. Maar inmiddels draait het niet meer enkel om de verkiezingen. De inzet is veel hoger: ook China’s imago en ‘soft power’ wereldwijd staan op het spel. En ook dat weten de demonstranten maar al te goed.

One person, one vote. Het aanbod is echter niet helemaal wat Hong Kong ervan verwachtte. 

De autoriteiten in Beijing kondigden eind augustus aan dat er in 2017 inderdaad verkiezingen zullen komen in Hong Kong, zoals beloofd. One person, one vote. Het aanbod is echter niet helemaal wat Hong Kong ervan verwachtte. Toen zij zich in 1997 weer bij China voegde, is altijd duidelijk gemaakt dat Hong Kong in een later stadium algemeen kiesrecht zou krijgen. (De huidige leider, Leung Chun-ying, is indirect aangesteld door China). Tijdens de ‘democratische’ verkiezing in 2017 zal er echter weinig keus zijn: de twee à drie kandidaten zullen ‘door China goedgekeurde’ kandidaten zijn. Dit besluit was reden voor een groep studenten van de Universiteit van Hong Kong om het eerste tegengeluid te laten horen op 22 september.

Inmiddels bezet Occupy Central (“和平佔中”) nu al bijna een week de straten van het financiële hart van Hong Kong. Sindsdien gaat het protest de hele wereld over en kijken we gefascineerd toe hoe China met deze uitdaging omgaat, die toch wat weg heeft van het studentenprotest in Beijing in 1989.

Ik vroeg haar waarom nu ze wel de straat opging. “Hong Kong huilt,” zei zij tegen mij.

Een Hong Kongnese vriendin van mij die als docente in Hong Kong werkt, deed in eerste instantie niet mee aan de protesten. Ze behoorde tot de grote groep Hong Kongnezen die in september lieten weten niet achter Occupy Central te staan. De verkiezingen in 2017 zoals opgedragen vanuit Beijing zouden zij, weliswaar met moeite, accepteren. Toen de politie echter op de eerste dag van bezetting besloot om traangas te gebruiken tegen de studenten, leidde dat tot een woede-uitbarsting onder de bevolking. Zelfs mijn vriendin ging de straat op en staat daar nu nog steeds, ook al had ze mij eerder verzekerd dat niet te gaan doen. Ik vroeg haar waarom nu wel. “Hong Kong huilt,” zei zij tegen mij.

Brute repressie, zij het door de lokale politie of China, is geen optie voor de autoriteiten in Beijing. China’s ‘soft power’ – haar vermogen om (indirect) macht en invloed uit te oefenen door middel van ‘softe’ instrumenten zoals overtuiging en aantrekkingskracht – is ermee gemoeid.  Als China met hevig geweld op het toneel zou verschijnen, zou haar (internationale) imago en daarmee haar ‘soft power’ nog verder afbrokkelen. Dit risico zal China niet snel nemen, vooral aangezien de laatste tijd haar meest succesvolle betoon van ‘soft power’, de Confucius Instituten, in toenemende mate gesloten worden. Bovendien zou harde onderdrukking in Hong Kong de internationale verhoudingen of zelfs dichter bij huis, de relatie met Taiwan, op scherp zetten. Andere tactieken worden daarom ingezet. Een voorbeeld: afgelopen donderdag publiceerde de krant Beijing Daily dat de zeer gerespecteerde prof. Peter Mathieson, vicerector van de Universiteit van Hong Kong, zijn studenten en collega’s opriep om het protest te staken. In een e-mail die de vicerector echter eerder afgelopen week gestuurd had naar zijn leerlingen en collega’s, stond iets wezenlijk anders: namelijk dat hij de politie en de overheid verantwoordelijk stelde voor het gebruik van traangas en geweld – een onbegrijpelijke beslissing volgens Mathieson.

Hong Kong is ook ‘binnen eigen muren’ en daar heeft men, in tegenstelling tot China, wel toegang tot Facebook en Twitter.

Maar de Chinese media zijn niet de enigen die verslag doen van het protest, deze keer kijkt de hele wereld mee. In die zin is het niet te vergelijken met het Tiananmenprotest. De paraplurevolutie zal niet voorbij gaan en op onopvallende wijze verhuld worden. Het zal niet binnen China’s eigen muren onvindbaar en half in de vergetelheid raken. Dit is nu eenmaal het tijdperk van de social media. En vergeet niet: Hong Kong is ook ‘binnen eigen muren’ en daar heeft men, in tegenstelling tot China, wel toegang tot Facebook en Twitter.

Het ultimatum dat de demonstranten aan Leung Chun-ying hadden gesteld, is verlopen. Maar zoals voorspeld, weigerde hij af te treden. In plaats daarvan riep hij op om het protest te stoppen, en het ‘normale leven niet langer te verstoren’. Sinds zijn toespraak is de situatie nog verder gecompliceerd. Aan de vele partijen in dit drama is nog een partij toegevoegd: de ‘anti-Occupiers’ die geen deel nemen aan de demonstratie. Dit zijn zakenlui en expats, maar ook opvallend veel Chinezen (herkenbaar aan hun Mandarijn). Het is een alom bekende strategie van de Chinese autoriteiten: (vermomde) burgers laten mengen met groepen demonstranten en het protest van binnenuit neerslaan. Een vriend van mij uit Hong Kong stuurde mij zelfs een foto van een pamflet, waarop geld wordt beloofd aan anti-Occupiers. ‘成功造成混亂: $1000’ staat er: ‘Succesvol chaos creëren: $1000’. Om je geld te innen, kun je contact opnemen met ene ‘Ruiming Li’. De anti-Occupiers klagen over de ‘verstoring van het dagelijkse leven’ (klinkt bekend?) en eisen hun straten terug. In toenemende mate gaan zij in hard gevecht met de demonstranten. De politie doet niets en kijkt toe. ‘Ik ben teleurgesteld in mijn landgenoten’, vertelt mijn vriendin, ‘misschien nog wel meer dan in Leung.’

De pijnlijke polarisatie tussen anti-occupiers en demonstranten zal wellicht de komende dagen gaan bepalen hoe de paraplurevolutie de geschiedenisboeken ingaat. Het balletje ligt nu bij de Hong Kongnese burger zelf. Zullen zij zich verenigen en standhouden? Of zullen zij ten prooi vallen aan verdeeldheid en het onderspit delven? In ieder geval is zeker dat dit protest een zware klap is in het gezicht van de autoriteiten in Beijing. Zonder angst en met overtuiging tart de burger haar gezag. En de hele wereld staat erbij, en kijkt ernaar.

Gerelateerde artikelen
Reacties
Nog geen reacties.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven