Flickr / Sebastiaan ter Burg

De principes van Jan Pronk

Jan Pronk heeft zijn lidmaatschap van de PvdA opgezegd. Pronk doet het, zo verklaarde hij 2 juni jl. in Buitenhof, om een reactie uit te lokken - hij is geïnteresseerd in de stukken van columnisten. Die kwamen er, en zullen er blijven komen.

Pronk voegt zich bij Marcel van Dam en anderen, die de eigen oude partij nog even in kwaad daglicht zetten, er 'tegen aan schurken.’ Een teken aan de wand, zoals Jelmer Renema onlangs schreef? Nou misschien, maar toch vooral een goedkoop en misplaatst statement, waar politici van nu zich vooral niet te veel van aan moeten trekken.

Het opzeggen van je sportclub lidmaatschap is van praktische aard. Je kunt best nog van voetbal houden, maar elke zondagmiddag tussen 14:00 en 15:30 iets anders willen gaan doen. Je voetbalvrienden blijven je voetbalvrienden, tijden veranderen. Dat werkt bij politieke partijen kennelijk ook zo, maar dan net even anders.

Het opzeggen van zijn lidmaatschap is vooral een goedkoop statement.

Jan Pronk zegde deze week zijn lidmaatschap van de PvdA, zijn club sinds 1 januari 1965, op. Hij was al een tijdje gestopt met het actief beoefenen van de sport, maar nu voelde hij ook de verwantschap niet meer. ‘De PvdA is niet sociaal democratisch meer’, aldus Jan Pronk. En hoewel ik me in een deel van de kritiek van Pronk aan het adres van de PvdA wel herken, voelt het opzeggen van zijn lidmaatschap ook een beetje wrang. En wel hierom:

Pronk schrijft in zijn lange afscheidsbrief aan het bestuur – maar deze is ook openbaar gemaakt dus is in principe een open statement – dat hij zich niet meer verwant voelt met de PvdA. Hij is sociaaldemocraat, de PvdA is in zijn ogen niet meer sociaaldemocratisch. Waar is dat op gebaseerd? Pronk noemt twee concrete voorbeelden: het veelbesproken strafbaar stellen van illegaliteit en het loslaten van de 0,7% norm voor ontwikkelingssamenwerking. Beide punten zijn essentieel en behoren volgens Pronk tot de beginselen, je zou kunnen zeggen: de missie, van de PvdA. Dat juist nu, met de PvdA aan de knoppen en in het kabinet, die strafbaarstelling en het loslaten van de 0,7% norm mogelijk gemaakt worden is voor hem niet te verteren.

Even een veiligheidsalinea. Ik was erg jong toen Jan Pronk door Afrika trok, ik kan me daar weinig van herinneren. Dat Pronk dus ongetwijfeld goed werk heeft verricht en het hart op de goede plek heeft staat, ook op basis van de reacties van velen op zijn besluit, buiten kijf. Echter, het opzeggen van zijn lidmaatschap is wat mij betreft ook een goedkoop statement. Goedkoop omdat Pronk nu geen verantwoordelijkheid meer draagt. Verantwoordelijkheid die hij als politicus dertig jaar lang wel droeg. Nu hij gestopt is met sporten kan hij gemakkelijk zijn principes laten prevaleren. Te laat.

Het schisma tussen Pronk en de PvdA heeft zich, zo schrijft Pronk, pas de laatste jaren gevormd. De PvdA is niet sociaal democratisch meer en dat is iets van de laatste tijd. Nadrukkelijk stelt Pronk dat het gebeurd is in de jaren na Paars. Eerst in de jaren van verwarring en daarna in de huidige jaren van aanpassing aan rechts. Pronk definieert in de periode na de tweede wereldoorlog als handige werkelijkheidsconstructie 7 ongeveer gelijke politieke perioden. Binnen die constructie noemt Pronk de jaren ten tijde van Paars voor het gemak ‘de Paarse coalitievorming’, wat dat ook moge betekenen. Na die tijd van coalitievorming kwamen dus nog ‘verwarring’ en ‘aanpassing aan rechts’, om te komen tot waar we nu zijn.

De problemen waar Nederland nu voor staat zijn zulke grote problemen omdat politici als Pronk die jarenlang voor zich uit hebben geschoven.

Nadrukkelijk zegt Pronk dat het befaamde afleggen van de ideologische veren, in de kabinetten Kok waar Pronk deel van uitmaakte, verkeerd is begrepen. De partij schudde haar veren inderdaad af, maar de ideologische kern bleef in zijn ogen behouden - ‘we lieten niemand los.’ Dat er en masse vermarkt werd, de overheid zich terugtrok en ongeveer het halve land geprivatiseerd werd (lees bijvoorbeeld Het land is moe, Tony Judt 2010), laat Pronk onbesproken. Dit gebeurde natuurlijk niet alleen in Nederland, maar in heel Europa.

Over aanpassing aan rechts gesproken. Maar nu, nu is het volgens Pronk dus te bont. Anno 2013 worden principes en beginselen pas echt verloochend!

Het statement van Pronk is naast goedkoop, ook misplaatst. De vreemdelingenwet, die detentie van vreemdelingen überhaupt mogelijk maakt, is geschreven toen ook Pronk in het kabinet zat. Dus nu heel hard op een trommel slaan omdat illegaliteit strafbaar wordt gesteld, een strafbaarstelling die toch vooral een symbool is, is toch vreemd.

Bovendien, de inkomensverschillen, binnen Nederland, binnen Europa en tussen de westerse wereld en Afrika zijn in de dertig jaar dat Pronk in de politiek zat de pan uit gerezen. De sociaaldemocraten hebben de definitieve doorbraak van de markt, het kapitalisme en het snelle geld in de bankenwereld medemogelijk gemaakt, door al deregulerend de veren af te schudden.

Ook al is Pronk een symbool geworden van veel goed werk, hij is ook een symbool van veren afschudden en vooruitschuiven.

De problemen waar Nederland nu voor staat, op de woningmarkt, ook daar was Pronk een tijdje minister, en de arbeidsmarkt met zijn lege pensioenpotten, zijn zulke grote problemen omdat politici als Pronk die jarenlang voor zich uit hebben geschoven. Het waren heilige huisjes. Om over duurzaamheid maar te zwijgen. Het is een generatie politici geweest die met Pronk sociale principes en beginselen heel ver hebben opgerekt, hebben hervormd en herschreven. Misschien niet altijd zonder goede reden en ‘in de geest van de tijd’, maar wel te ongeremd en met destructieve gevolgen.

Met al het bovenstaande in het achterhoofd voelt de kritiek van Pronk aan het adres van Samsom en de huidige PvdA nu goedkoop en misplaatst. Ook al is Pronk een symbool geworden van veel goed werk, hij is ook een symbool van een politiek van veren afschudden en vooruitschuiven. Door nu plots te kiezen voor principes en de partij te verlaten die hem zo lang zo goed diende en die hij zolang gediend heeft, is onterecht.

De twee punten die Pronk aanhaalt, de strafbaarstelling en de 0,7% norm, zijn pijnlijk en soms moeilijk te verteren, maar daar tegenover staat bijvoorbeeld een kinderpardon en het werk dat ministers als Ploumen of Timmermans nu in de geest van Pronk op de wereld doen.

Jan Pronk is een man van formaat, maar deze week heeft hij glans verloren, door vanuit een gemakkelijke positie, zonder verantwoordelijkheid, een makkelijk statement te maken. De PvdA is misschien geen sociaaldemocratische partij meer zoals die ooit bedoeld is, maar die beweging heeft zich al veel eerder ingezet en Pronk stond erbij en keek ernaar. Juist de politici van nu gaan sociale en geglobaliseerde problemen te lijf gaan, Dijsselbloem, Samsom, Timmermans, Asscher en Ploumen verdienen meer dan een sneer van Pronk. Jan Pronk zou voor straf nog 100 jaar lid moeten blijven.

Dit stuk verscheen in ongeveer dezelfde vorm ook op www.stuuf.nl, platform van Jong WBS.              

Gerelateerde artikelen
Reacties
2 Reacties
  • Bastiaan Bouwman,

    "De vreemdelingenwet, die detentie van vreemdelingen überhaupt mogelijk maakt, is geschreven toen ook Pronk in het kabinet zat."

    Ik heb me nooit verdiept in de geschiedenis van de Vreemdelingenwet, maar de stelling dat Pronk (mede)verantwoordelijk is voor het mogelijk maken van de detentie van vreemdelingen lijkt me dubieus. Op welke Vreemdelingenwet doelt de auteur als hij het over 'de vreemdelingenwet' heeft (de eerste stamt uit 1849)? In de Vreemdelingenwet van 1965 - voordat Pronks politieke carrère überhaupt was begonnen - werd namelijk de ongewenstverklaring in het leven geroepen, die verder verblijf in Nederland als misdrijf strafbaar stelde. Detinering op basis van een ongewenstverklaring was hiermee dus een feit voordat Pronk minister werd.

    (http://www.vijfeeuwenmigratie.nl/foto/vreemdelingenwet-1965)

  • Arjan Miedema,

    Beste Bastiaan,

    Dank voor je reactie. Ik ben het met je eens dat zoals hierboven door mij geformuleerd die passage wat dubieus is. Ik bedoelde met 'de vreemdelingenwet' de 'vreemdelingenwet 2000', de door Job Cohen geschreven verscherping. Ik ben mij bewust van de lange geschiedenis van migratiebeleid, maar zie die wet wel als een ijkpunt.

    Lees bijvoorbeeld dit stuk: http://www.vn.nl/Standaard-Media-Pagina/Vreemdelingenbeleid-in-Nederland-goed-bedoeld-slecht-uitgevoerd.htm.

    Mijn stelling is dus dat ook toen de PvdA heel ver is opgeschoven en de vreemdelingenwet 2000 mede mogelijk maakte. Jan Pronk was destijds minister van wonen in dat kabinet, maar stelde toen zijn principes nog wat minder centraal dan nu.

    Ik zeg daarmee natuurlijk niet het Jan Pronk zijn schuld is dat er vreemdelingen in gevangenissen tussen bolletjesslikkers zitten, maar wel dat hij kennelijk toen niet zo rechtlijnig was en dat het daarom wat makkelijk is om nu een strafbaarstelling als 'de druppel' te definieren. Zoals het ook makkelijk is om Paars I en II als 'coalitievorming' te benoemen en Rutte II als 'aanpassing aan rechts.'

    Zo duidelijker?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven