Unfair Amsterdam

De rentree van het mecenaat

Het was de afgelopen jaren een veelgehoorde kreet: ‘De culturele sector staat onder druk.’ Voor velen bleven de gevolgen van het nieuwe cultuurbeleid echter even abstract als de door haar bedreigde kunst. Feit is dat er in Amsterdam sinds 2011 geen kunstbeurs van internationaal kaliber is georganiseerd als gevolg van de financiële crisis in kunstenland. Nu nationale fondsen niet langer toereikend zijn om beurzen van enig belang te organiseren, wordt er van kunstenaars en kunstliefhebbers een ander soort creativiteit verwacht. De nieuwe garde kunstenaars beseft dat ze is opgeleid in een cultureel bestel dat niet meer bestaat.

Crowdfunding is de hippe term voor het genereren van inkomsten uit giften van (rijke) particulieren en bedrijven. In de wervingscampagnes van beeldende kunstprojecten vliegen termen als ‘jong’, ‘nieuw’ en ‘rauw’ je om de oren. Maar hoe nieuw is dit concept eigenlijk? In vroegere tijden maakte je als kunstenaar werken in commissie van de kerk of een koning. Nadeel hiervan was dat je het onderwerp niet bepaald zelf mocht kiezen. De eindeloze stroom Mariabeeldjes en in olieverf gevatte kruisafnemingen getuigen daar nog altijd van. In de renaissance kwam daar verandering in.

De nieuwe mecenas is een geldschieter die zich inhoudelijk niet bemoeit met de onderwerpen. Een combinatie die in de geschiedenis zorgwekkend weinig precedenten heeft.

Een beroemde mecenas of beschermheer was Lorenzo “il Magnifico” de Medici (1449 – 1492, Firenze). Hij zorgde ervoor dat kunstenaars als Michelangelo en Da Vinci grote geldbedragen kregen om hun werk te voltooien. Inhoudelijk hadden de kunstenaars meer vrijheid dan in dienst van het Vaticaan, maar helemaal autonoom waren ze nu ook weer niet. De beelden die Michelangelo maakte voor Lorenzo en zijn rijke vrienden waren nog steeds commissies, al betekende dat in de praktijk vaak dat hij kon doen wat hij wilde. De nieuwe mecenas, waar moderne crowdfunding de pijlen op richt, is een geldschieter die de autonome kunstpraktijk respecteert en zich niet inhoudelijk bemoeit met de onderwerpen. Een combinatie die in de geschiedenis zorgwekkend weinig precedenten heeft.

In Amerika heeft de klassieke (Italiaanse) mecenaspraktijk een rijke traditie. Toch zou het voor de Nederlandse kunstsector onwenselijk zijn als zij zich volledig naar Amerikaans model zou ontwikkelen. Nederland heeft een geschiedenis van anonieme, eenmalige giften waar een instelling als een museum en haar professionals vervolgens mee mogen doen wat hun expertise ze ingeeft. In Amerika is het zo dat bedrijven en rijke particulieren zich openlijk verbinden met een bepaalde kunststroming, door er bijvoorbeeld musea voor op te richten zoals Solomon Guggenheim heeft gedaan in o.a. New York. In het laatste geval is er een sterke inhoudelijke bemoeienis met de tentoongestelde werken. Ook in Amerika, waar het concept crowdfunding vandaan komt, zijn er sterke bewegingen binnen de autonome kunstsector die af willen van die traditionele mecenaspraktijk en streven naar een nieuw mecenaat waarin gewone burgers gezamenlijk de rol van beschermheer vervullen.

De kunstgebruiker moet begrijpen dat de verzorgingsstaat niet meer tot in de kunstwereld reikt.

Deze ‘nieuwe mecenas’ zou het beste van twee werelden moeten combineren: zoveel mogelijk geld beschikbaar stellen en zich bovendien niet bemoeien met de inhoud van de door hem gesponsorde kunsten. Als tegendienst krijgt hij kunstwerken, eretitels (“il Magnifico II” is nog vrij) en gratis toegangskaartjes. Kort gezegd komt het erop neer dat de kunstgebruiker moet begrijpen dat de verzorgingsstaat niet meer tot in de kunstwereld reikt en dat hijzelf daarmee onvermijdelijk de verantwoordelijkheid draagt voor het voortbestaan ervan. Verder moet de nieuwe mecenas beseffen dat het hier gaat om een verplichting en sponsering dus allerminst het vrijblijvende karakter heeft van de Nederlandse giftcultuur tot nu toe.

Hoe lang en of de Nederlandse particulieren en bedrijven bereid zijn financiële steun te bieden aan een ‘product’ waarop zij geen andere invloed hebben dan het wel of niet voortbestaan ervan, 'gratis' toegangskaartjes daargelaten, valt te bezien. Wel is duidelijk dat wanneer initiatieven als UnfairAmsterdam erin slagen particuliere sponsoren blijvend aan zich te binden, het belang ervan voor de bloei van de Nederlandse kunstsector onbeschrijfelijk groot is. Het is daarom mijn oprechte hoop dat de nieuwe mecenas niet een enkele familie rijkaards zal blijken te zijn, maar zal bestaan uit gewone burgers die een bepaald bedrag willen investeren zonder daarvoor direct iets terug te krijgen. Het nieuwe mecenaat wordt zo een uitoefening van verantwoordelijk burgerschap in cultureel onverantwoordelijke tijden. En dat is best wel een nobel streven.

UnfairAmsterdam

Wat: Een kunstbeurs georganiseerd door 30 enthousiastelingen in samenwerking met het Nederlandse kunsttijdschrift Mr. Motley. Veelbelovende kunstenaars die niet langer dan vijf jaar geleden zijn afgestudeerd aan een kunstacademie krijgen een podium om hun creaties aan het publiek te tonen. Het benodigde bedrag voor de Unfair wordt deels uit de nog bestaande fondsen en deels middels crowdfunding geworven. Meer informatie over de beurs is te vinden op unfairamsterdam.nl. Doneren is nog altijd mogelijk via voordekunst.nl

Waar:

Loods 6 Amsterdam

Wanneer:

14 t/m 17 maart 2013

Gerelateerde artikelen
Reacties
Nog geen reacties.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven