Flickr / chineseposters.net

De schaduwzijde van het publiek debat

De donkere dagen van december zitten vol mooie tradities: chocoladeletters, sinterklaasliedjes, schoenen zetten, vloekend en tierend op het laatste moment surprises in elkaar knutselen. Sinds een paar jaar is daar een prachtige traditie bij gekomen: in kranten, kroegen en op facebook discussiëren over Zwarte Piet. De pepernoten liggen vanaf half augustus in de winkel; het touwtrekken van welles-nietes rondom de vrolijke knecht begint in oktober.

De ene partij – die in theorie direct gelijk zou moeten krijgen – gooit meteen de knuppel in het hoenderhok door met de manicheïstische stelling ‘Zwarte Piet is racisme’ te suggereren dat alle naïeve Sinterklaasvierders direct racisten zijn. De andere partij blaast zo hoog van de toren over het feest en de Nederlandse traditie dat aanpassing haast gelijk staat aan landverraad. Er volgt een loopgravenoorlog waarin beide partijen zich dieper en dieper ingraven in hun standpunt. De strijd wordt gevoerd op blogs en op tv, in kranten, in kroegen en op facebook.

Ook dit is een klassieke Nederlandse traditie. Het publiek debat aanzwengelen, de dialoog aangaan, alle partijen laten spreken. Onder de vlag van het vrije woord een eindeloze woordenstroom heen en weer pingpongen. Het vrije woord is zeker een schone zaak, en lang debatteren leidt soms tot een grandioos compromis. Maar in dit geval werkt de praatgraagheid een oplossing juist tegen. De twee partijen komen niets dichter tot elkaar. Een simpel dilemma over de vormgeving van een kinderfeest is ontsponnen in een oeverloze en steeds grimmiger wordende nationale ruzie. Soms is een levendig publiek debat geen groot goed, maar juist de bron van het probleem.

Soms is een levendig publiek debat geen groot goed, maar juist de bron van het probleem.

Wat het Sinterklaasfeest betreft is Nederland een paternalistische propagandastaat. De hele Sinterklaasmythologie wordt direct beheerd door de publieke omroep: de NTR (voormalig NPS), vader van het Sinterklaasjournaal, heeft geen leden om tevreden te stellen, geen achterban om zich tegen te verantwoorden, maar is volledig onafhankelijk. De NTR is dus ook volkomen vrij om – binnen de grenzen van een abstract missiestatement – te doen wat hij wil.

Als het Sinterklaasjournaal de mythologie verandert, hebben lokale sinterklaascomités, basisscholen en sportverenigingen geen andere keus dan te volgen. Want hoe leg je aan een vijfjarige uit dat de knechten van de goedheiligman er op school anders uit zien dan op de tv? Binnen één jaar kan de hele traditie worden omgegooid, en met een bescheiden vijfjarenplan is de hele bevolking zodanig omgeschoold dat niemand zich meer herinnert wat ook alweer de link tussen 5 december en racisme was.

De NTR heeft aangegeven bereid te zijn om met eventuele veranderingen mee te gaan. Maar dat is niet genoeg. Er wordt gerept over een langzame, geleidelijke verandering waarin de omroep het initiatief van andere instanties volgt. Maar juist de propagandamachine van de publieke omroep zou de leidende rol moeten nemen. Dan kunnen de leugens die wij onze kinderen vertellen met één vingerknip op nationaal niveau veranderd worden. Dan hoeft het ook geen pijnlijke en langzame verandering te zijn, waarbij de scherpe randjes jaar na jaar langzaam afgeknot moeten worden. Een schitterende kans, die we met beide handen zouden moeten aangrijpen.

De propagandamachine van de publieke omroep zou de leidende rol moeten nemen.

Een jaarlijkse loopgravenoorlog tussen racisten en landverraders, met inmiddels zelfs een VN-interventie, dat is waar het publiek debat toe leidt. Het alternatief is één simpele ingreep die hoogstens een seconde pijn doet. De NTR heeft al een eerste handreiking gedaan. Nu is het tijd om door te zetten. Mijn voorstel: minder publiek debat, meer propaganda. Verander in de berichtgeving van de publieke omroep de figuur van Zwarte Piet zodanig dat niet alleen de racistische suggestie verdwijnt, maar dat hij onze kinderen leert te streven naar het Ware, het Schone en het Goede. Hervorm van overheidswege de knechten van de Sint naar het model van Goethe, Socrates of Paus Johannes Paulus de tweede.

Er zullen ongetwijfeld traditionalisten zijn die blijven volhouden dat hun manier om Sinterklaas te vieren de beste is. Ik zal niet met ze in discussie treden. Ik zeg alleen: ook een nieuwe muntsoort, een nieuwe bondscoach en een nieuwe koning hebben Nederland niet ingrijpend veranderd. Zou een figurant in een kinderfeest dan zoveel uitmaken? En bovendien: is een traditie die een jumpstyle-spinoff en een cover van gangnam style voortbrengt niet sowieso aan vervanging toe?

Gerelateerde artikelen
Reacties
1 Reactie
  • Dat is een duidelijke boodschap aan de NTR - je hebt alle vrijheid dus doe er maar mee wat je juist acht. 'De publieke' opinie is echter veel moeilijker te polsen dan je zou hopen, zeker wanneer pietietie-ondertekeningen nog binnen dezelfde week worden ingetrokken - maar dit terzijde.

    Wat de NTR eigenlijk zou moeten doen is even bij hun buren bij de VARA aankloppen met de vraag of ze een keertje nadenken voordat ze weer iets pluggen...

    In de talkshows van de publieke omroep draait het enkel en alleen om de vraag of je het nieuws haalt met wat de gasten voor uitspraken doen. Elk jaar weer zit de redactie van P&W in oktober klaar om de Zwarte Pieten-discussie op te kloppen, elk semester staat er een hoofdredacteur van OpZij klaar om het emancipatievraagstuk open te breken, bij elke hint van een parlementair ongemak zit Matthijs van Nieuwkerk kwijlend van genot te luisteren naar Felix Rottenberg.

    Het is gewoon nieuws maken, over de rug van (wellicht) relevante onderwerpen heen. We doen met zijn allen mee wat ik begrijp, maar heb er geen begrip voor.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven