Flickr / ChodHound

De SP-Bubble

“SP grootste in peiling”, zo viel vorige week in diverse media te lezen. Dit bericht was gebaseerd op de wekelijkse peiling van Maurice de Hond, waar de SP op 32 zetels gepeild werd. Daarna volgde het bericht 'megasprong SP' op basis van het onderzoek van Synovate, waar de SP met 29 gepeilde zetels de VVD op de hielen zit als grootste partij. Wilders heeft inmiddels de aanval op de SP ingezet, door te verklaren dat Nederland met de SP onveiliger, Europeser en duurder wordt. Een opzichtige aanval, met dubieuze argumenten (zo zou de SP voor een federaal Europa zijn). Wilders lijkt erop de zwevende kiezers aan de flanken, die nog wel eens willen switchen tussen SP en PVV, terug te willen lokken naar zijn eigen partij. De poging van Wilders werd door Roemer en Marijnissen afgedaan als 'wanhoopspoging', gezien de ongefundeerde kritiek, maar ze zouden zich twee keer moeten bedenken: bij Wilders  is dat geen garantie gebleken dat hij er geen succes mee kan hebben. Wilders produceert namelijk wel meer ongefundeerde kennis, zoals ware er geen gematigde vorm van de Islam, en grote delen van zijn trouwe achterban slikken het als zoete koek. Niettemin zijn het weer spannende en interessante tijden voor hen die de politiek volgen, nu de SP de hegemonie in de publieke opinie van Wilders lijkt over te nemen. Het is logisch dat de goedlachse Roemer de komende tijd het mikpunt zal worden van de andere politieke partijen en misschien is dat maar goed ook, want Wilders heeft ergens wel een punt dat er in de populaire SP een wolf in schaapskleren schuilt. Hoewel veel standpunten van de SP sympathiek klinken, zoals goede en betaalbare zorg, goede publieke voorzieningen etc., is het vooral de achterliggende maatschappijvisie en de uitvoering waar bij de SP het manco ligt.

Niettemin zijn het weer spannende en interessante tijden voor hen die de politiek volgen, nu de SP de hegemonie in de publieke opinie van Wilders lijkt over te nemen.

Allereerst de maatschappijvisie. De SP komt naar eigen zeggen op voor de beginselen Menselijke Waardigheid, Gelijkwaardigheid en Solidariteit. Zoals SP-ers vaak zelf al zeggen, zijn dit beginselen waar je moeilijk iets tegen kunt hebben. Dat klopt. Dat betekent dus ook dat deze beginselen niet onderscheidend zijn voor de SP. Wat wel onderscheidend is in de maatschappijvisie van de SP, is dat deze partij, tussen de regels door, altijd opkomt voor de zwaksten in de maatschappij: de mensen die altijd te weinig zorg en kansen krijgen om gelukkig en succesvol te worden. Natuurlijk is het goed voor de politiek dat zo’n partij er is. Het is ook heel herkenbaar naar de kiezer toe. Het is echter ook inhoudelijk heel eenzijdig. De SP geeft stem aan mensen voor wie ‘het systeem’ niet werkt, of zoals Martin Sommer al zei in De Volkskrant van  28 januari: “het zijn geen vrolijke mensen bij de SP.” De SP komt namelijk niet alleen op voor kansarme mensen, maar weet deze ook binnen de partij te verzamelen. Waar ik in  het verleden nog wel eens dacht dat mensen bij een partij gingen vanwege idealen die ze hebben, ben ik er in de loop van mijn eigen politieke ervaringen achter gekomen dat idealen en belangen in de politiek toch in 99% van de gevallen samen blijken te vallen. De SP-miljonair bestaat wel (Harry de Winter, Derk Sauer), evenals de VVD-dakloze (er moet er vast en zeker één zijn), maar het blijven de spreekwoordelijke uitzonderingen op de regel. SP-politici blijken in de praktijk door hun klagerige stijl van politiek bedrijven ook precies dát deel van de bevolking aan te spreken. Wie de berichtgeving op www.sp.nl als bril op heeft naar de werkelijkheid, moet werkelijk denken dat hij in de kapitalistische versie van Sodom en Gomorra leeft en het einde ter tijden nabij is.

Nu is de eigenschap van retoriek ook dat er een boemerang-effect in zit. Men stelt te zaken dusdanig voor, dat het publiek de oplossing alvast kan bedenken. Het maatschappijbeeld dat de SP neerzet, is dat van falende politieke partijen, falende politici, een falend politiek systeem, een falend bedrijfsleven. Alleen de SP weet wat er leeft en komt met oplossingen. De boodschap naar het publiek is duidelijk: laat de SP haar werk doen, liefst met een absolute meerderheid in de Tweede Kamer. Wie de oplossingen van de SP-kamerleden in ogenschouw neemt, ziet dat deze ook het liefste de tentakels van de landelijke politiek diep laat doordringen op alle niveau’s. De minister moet zich persoonlijk bemoeien met de problematiek in verzorgingstehuis X of financiële instelling Y. Lokale overheden en decentrale besluitvormingsprocessen lijken niet te bestaan voor de SP. Dit werpt de vraag op of men binnen de SP wel beseft dat het noodzakelijk is om samen te werken met meerdere partijen/organisaties en het onmogelijk is een perfecte maatschappij te creëren. Het Maoïsme is dan officieel dan al wel sinds de jaren ’70 uit de partij-ideologie verdwenen, tussen de regels door leeft het voort.

Evenals de achterliggende maatschappijvisie, kan de manier waarop de SP zijn populariteit vergroot eveneens voor zijn stemmers een toekomstige deceptie veroorzaken. Waar andere partijen bereid zijn politieke verliezen te nemen om reële oplossingen te bedenken voor de financiële crisis, negeert de SP het hele probleem: de banken hebben schuld aan de crisis en daarmee is de kous af. Akkoord, het is goed dat er in de politiek tenminste één partij is die de rol van de banken in de financiële crisis uitlicht en het is een punt waarin de SP wat mij betreft ook groot gelijk heeft. Echter, de vervolgstap zou moeten  bestaan uit het nagaan welke andere factoren er nog meer een rol hebben gespeeld (bijvoorbeeld vanuit het gedrag van de consumenten, dus ook de SP-stemmers) en welke reële oplossingen er zijn om de rijksbegroting rond te krijgen. Het argument dat de banken moeten bloeden, omdat zij de financiële crisis veroorzaakt hebben, is een eindig argument. Ook andere linkse stokpaardjes, als het bezuinigen op defensie en het verhogen van belastingen voor de hoge inkomens zijn eindige maatregelen die evenzeer een symbolische functie hebben, dan dat ze een reële uitweg bieden uit de financiële crisis.

De huidige populariteit van de SP is naar mijn inschatting voor 50% een bubble, die vroeg of laat uiteen zal spatten.

Wat betreft de uitvoering van de politieke plannen van de SP, kunnen we dus zeggen dat de SP de werkelijkheid mooier voorschotelt dan zij is. Niet alleen schuift de SP de rekening van de crisis door naar latere generaties, zoals het Centraal Planbureau oordeelde over het SP-verkiezingsprogramma. Tevens schuift de SP haar eigen politieke verliezen door naar de toekomst, wanneer zij wellicht vanuit een plek in de regering alsnog impopulaire maatregelen moet nemen. Dit is in feite het grootste oeuvel van de populistische politiek waaraan SP en PVV zich schuldig maken, hetgeen ik ‘politieke roofbouw’ zou noemen: het uit de weg gaan van moeilijke politieke beslissingen om (tijdelijke) populariteit te winnen. De huidige populariteit van de SP is naar mijn inschatting voor 50% een bubble, die vroeg of laat uiteen zal spatten. Het verschil tussen de bubble en de structurele aanhang van de SP is het verschil tussen Roemer en Kant.

Is de SP dan helemaal gebakken lucht? Nee, dat zeker niet. Zoals ik eerder al aangaf heeft de SP een unieke rol in de Nederlandse politiek, omdat zij onvoorwaardelijk opkomt voor de allerzwaksten. Het is de enige partij (wellicht samen met PVV) die harde kritiek durft uit te oefenen op de machtigen in politiek en bedrijfsleven. In dit opzicht vervult zij de rol van socialistische partij voorbeeldig en de PvdA zou er in een aantal opzichten een voorbeeld aan kunnen nemen. De SP weet haar achterban in grote getalen actief te krijgen bij acties en heeft veel actieve afdelingen die een bijdrage leveren aan de werkwijze en structurele opbouw van de SP. Echter, de ca. 15 zetels die de charismatische Roemer er de laatste maanden bij heeft weten te winnen zullen we politiek wat meer met een korreltje zout moeten nemen, en dat is misschien maar goed ook. Wellicht is de SP het beste op haar plek als oppositiepartij, maar de SP kan eveneens een sluitelrol vervullen om het eerste linkse kabinet in Nederland te verwezenlijken. Dat politieke experiment wijs ik niet om financiële redenen af, want als de politiek alleen maar achter het bedrijfsleven zou aanhobbelen, zouden we die poppenkast beter af kunnen schaffen.

Gerelateerde artikelen
Reacties
2 Reacties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven