Wikimedia Commons

De vrijheidspropaganda van Van-life

In samenwerking met de KABK in Den Haag plaatste deFusie deze week in het Beeld een gedeelte van de reportage van Angeniet Berkers over de vrijheid van een leven op wielen. ‘Home is where you park it’  is de naam van haar werk en tevens de titel van het boek van Foster Huntington, de peetvader van de Amerikaanse Van-life movement. Van-life betekent burgerlijke veiligheid achterlaten, je ontdoen van alle materiële ballast en sociale verwachtingen om je te richten op waar het in het leven misschien wel écht allemaal om draait: grenzeloze vrijheid, vrijheid, vrijheid. In een, vaak zelf omgebouwde, camper, truck of bus worden eigen mobiele en onafhankelijke levensomstandigheden gecreëerd. Maar is deze, op het eerste gezicht zo onschuldige, zoektocht naar vrijheid van de nomaden-op-wielen wel echt een ontsnapping aan de maatschappelijke conventies waar ze zich zo tegen afzetten?

Tijdens verschillende reizen aan de Noordwest kust van Amerika kruiste mijn pad met een aantal van-bewoners. Toen deze vervolgens allemaal van elkaars bestaan af bleken te weten, begon zich langzaam een heus ‘Van-life netwerk’ te ontvouwen – op instagram verbonden door van-gerelateerde hashtags en bestaande uit verschillende individuen met een gedeeld doel: een leven on the road & into the wild.

Is deze zoektocht naar vrijheid wel een ontsnapping aan de maatschappelijke conventies waar  de nomaden-op-wielen zich zo tegen afzetten?

In het licht van al deze verbintenissen werd ik langzaam bewust van het paradoxale karakter van Van-life. Het uitgangspunt is een puur individualisme, maar de Van-life-ers lijken zich juist voortdurend bezig te houden met het etaleren van hun levensstijl. ‘A Restless Transplant’ is de veel bezochte website van Foster Huntington die vervolgens twee boeken en een documentaire over zijn leven maakte. Nog zo’n succesverhaal is Pete Cottel. Onder de naam @vanlifedestiny - volledige toewijding is een vereiste - legt hij het reilen en zeilen van zijn levensavontuur vast en dit leverde hem een wekelijkse column op in de stadskrant van Portland, Oregon. Emily en Corey doen dappere pogingen de wereld te veroveren met hun website “Where is my office now”, dat als motto heeft : ‘Redefining the American dream’. Het stel besloot zich niet langer vast te laten ketenen – “We wondered, could we merge an adventurous nomadic lifestyle with a traditional 9-5 business career?” Inmiddels kunnen ze volledig rondkomen van het merk dat ze zo zorgvuldig voor zichzelf hebben opgebouwd en wordt ook van hun van-leven een webserie gemaakt met de niet erg vrijblijvende titel ‘Get in the Van’.

Van-life is ontstaan vanuit een kritiek op traditionele werkomstandigheden, continue (werk)druk en consumptiedrift. Maar voldoet Van-life, in al zijn nadruk op vrijheid, flexibele en dynamische werkomstandigheden en efficiëntie-denken juist niet precies aan de neoliberale werkethos waaraan de vrijheidsstrijders proberen te ontsnappen?

In ‘The Birth of Biopolitics’ beschreef Michel Foucault de opkomst van het neoliberalisme als de geboorte van een nieuwe ‘homo economicus’ waarbij economische, op de markt gebaseerde, waarden doordrongen tot het individu. Technologische ontwikkelingen hebben ervoor gezorgd dat we nooit meer onbereikbaar hoeven te zijn, in het huidige arbeidersklimaat lopen privé en publiek in elkaar over. De van-bewoners maken vol enthousiasme gebruik van al deze nieuwe mogelijkheden om zo hun eigen vrijheid te bewerkstelligen maar gedragen zich hierdoor precies als het perfecte neoliberale subject. Ze tillen het ideaal van de entrepreneurial self, het als het ware één worden met je werk, naar een hoger en geografisch grenzeloos plan. Van-life is een onderneming en de persoonlijke ervaring is haar belangrijkste kapitaal – de van-bewoner is auteur van zijn persoonlijke levensverhaal en zet deze in om zichzelf op te bouwen tot trendsettend bedrijf.

Kapitaal bestaat namelijk niet langer uit materie, de neoliberale Amerikaanse droom staat voor het consumeren van zoveel mogelijk persoonlijke ervaringen

“Anything is possible. If this is your dream, or whatever your dream may be, do it. You won't regret it. #livethedream”.  Van-life staat voor veel meer dan wonen in een camper alleen, het is een pleidooi voor de wedergeboorte van ‘The American Dream’ in post-materiële vorm. Kapitaal bestaat namelijk niet langer enkel uit materie, de neoliberale Amerikaanse droom staat voor het consumeren van zoveel mogelijk persoonlijke ervaringen. De uitroep ‘don’t dream the life, live the dream’ is een poging de suffe medemens wakker te schudden en te ‘helpen ontsnappen’ aan zijn beperkte levensbeeld. Het is een positief gebracht bevel tot identificatie met de authentieke droom, vrijheid lijkt volgens de Van-life bijbels geen mogelijkheid maar een noodzakelijkheid, misschien zelfs wel een plicht. Parallel hieraan is het überhaupt hebben van een droom geen optie maar een gebod.

“De juiste state of mind zorgt ervoor dat je je niet meer zoveel aantrekt van wat zou moeten of wat hoort”  schrijft Angeniet Berkers over de motivatie van de door haar vastgelegde van-bewoners. Haar personages zijn wellicht niet direct gelijk aan de Amerikaanse van-life cult die ik hierboven heb geschetst, feit is wel dat beiden bezig zijn “hun vrijheid te bemachtigen”. Maar door deze vrijheid op een dergelijke publieke wijze uit te stippelen als de enige logische nastrevenswaardigheid, zorgt de Van-familie helemaal niet voor de afbouw van een systeem waarin je continu wordt opgedragen ‘wat zou moeten of wat hoort’. In elk geval gaat dit niet op voor de lezers van hun blogs, de ‘normale’ mens die vanuit zijn bureaustoel stiekem door utopische en nomadische websites scrolt. Voor hen is de Van-elite vooral een confrontatie met het eigen, gebrekkige en met name onvrije bestaan – hen wordt verweten dat ze hun leven dromen.

Gerelateerde artikelen
Reacties
1 Reactie
  • Het is allemaal de schuld van de moslims de joden het neoliberalisme!!!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven