Flickr / albab0

Drie lessen uit de eurocrisis

De euro staat onder grote druk en de politieke leiders in de Eurozone zijn druk bezig de crisis zo snel mogelijk op te lossen. Los van de vraag of de euro die crisis gaat overleven, zijn er in ieder geval drie belangrijke lessen voor de toekomst die we van de eurocrisis moeten leren. Alleen dan heeft de EU een bestendige toekomst.

1. Alleen rekenen werkt niet.

Het Europese project is teveel gegrondvest op de argumentatie dat het ons wat oplevert. Die instrumentele benadering werkt niet in tijden van crisis. De nu vereiste herverdeling van welvaart van Noord- naar Zuid-Europa vereist een solidariteit die er niet is. Dat is ook niet zo gek, omdat de rechtvaardiging van Europese integratie vooral altijd is gebaseerd op ons economisch belang. Nu blijkt dat Europa ons niet alleen iets oplevert maar ons ook iets kost, is het niet duidelijk waarom we die kosten zouden opbrengen. Het idee dat de EU ook een essentiële rol heeft gespeeld in het bewaren van vrede en veiligheid in Europa is een ideëel doel dat verder gaat dan ons eigenbelang. Het is echter onduidelijk waarom de Europese samenwerking voor het bereiken van dat doel de huidige vergaande vorm aanneemt. Waarom is een gemeenschappelijke munt noodzakelijk voor de vrede en veiligheid in Europa? Als wij willen dat de huidige Europese samenwerking in deze vergaande vorm blijft bestaan dan moeten we duidelijker maken waarom die Europese samenwerking zo cruciaal is. Zo cruciaal dat het het waard is om de lasten van die samenwerking te dragen.

2. Neem euroscepticisme serieus

Nu blijkt dat de EU en de Euro toch minder goed functioneren dan politici ons hebben voorgehouden, hebben eurosceptici voor een belangrijk deel gelijk gekregen. De Nederlandse burger is geschoffeerd bij de invoering van het Verdrag van Lissabon. Toen de Nederlandse bevolking de Europese Grondwet in een referendum verwierp, had de politiek dat moeten beschouwen als een duidelijk signaal dat de Europese integratie te snel ging. Die Europese Grondwet kwam na enkele cosmetische wijzigingen terug als het Verdrag van Lissabon en werd zonder referendum geratificeerd. Daarmee ging de Nederlandse wetgever in tegen een eerdere expliciete afwijzing van dat Verdrag door de Nederlandse bevolking en werd een soevereiniteitsoverdracht gerealiseerd zonder instemming van diegenen bij wie die soevereiniteit uiteindelijk berust: de burger. Bij de invoering van de Euro is van directe democratische legitimatie nooit sprake geweest. Uit een reconstructie van de invoering van de Euro in de Volkskrant van 3 december bleek dat het telkens het Brusselse mechanisme was dat overwon. Daarbij werden risico’s die bij de invoering van de euro al duidelijk waren op grove wijze onderschat. Uiteindelijk moeten we echter erkennen dat de eurosceptische burger zijn gelijk krijgt, Europa was nog niet aan de Euro toe. Dat betekent dat we euroscepticisme in de toekomst veel serieuzer moeten nemen.

3. Alleen een democratisch Europa kan blijven bestaan

Dat brengt mij tot mijn laatste punt: alleen een democratisch Europa kan blijven bestaan. Als democratie een van onze kernwaarden is, dan kan het niet zo zijn dat de EU niet democratischer wordt georganiseerd. De huidige aanpak van de eurocrisis verzwakt de democratie in de EU eerder dan dat zij haar versterkt. Die aanpak is hoofdzakelijk een onderonsje tussen Merkel en Sarkozy en het draait er onder meer op uit dat Noord-Europese landen het beleid in Italië en Griekenland voor de komende jaren zullen bepalen. Het democratisch gekozen Europees Parlement speelt slechts een marginale rol bij het oplossen van de crisis. Als dat zo doorgaat dan blijft er in Europa straks nog maar weinig te waarderen. Want als rekenen niet meer werkt en de democratie buiten spel staat, waarom is Europese eenwording dan nog een goed idee?

Gerelateerde artikelen
Reacties
Nog geen reacties.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven