Wikimedia Commons

Échte wederkerige solidariteit

Op dit moment proberen vakbonden en werkgevers te komen tot een nationaal sociaal akkoord. April is de deadline en ook al lekt er weinig uit, het is duidelijk dat het ontslagrecht een van de belangrijkste pijnpunten is. Veronderstelde zekerheden staan op het spel. Afgelopen zaterdag verscheen onderstaand artikel in Trouw, de vaste krant van veel ouderen in Nederland. De arbeidsmarkt zit muurvast en dat heeft grote consequenties voor de economie, de pensioenen, de huizenmarkt, de staatskas en het arbeidskapitaal van Nederland. Ondanks deze onhoudbare status quo wordt krampachtig vastgehouden aan verworven rechten. Wij roepen op tot een open debat over nieuwe arbeidsverhoudingen, met jong en oud, met werkgevers en werknemers, waarbij een toekomstbestendige arbeidsmarkt voor jong en oud centraal staat. Een open debat over wederkerige solidariteit. Hieronder ons artikel en een korte reflectie op de verschenen reacties.

Henk Krol omarmt nu ook 50-minners. Omarmen lijkt een erg groot woord voor de uitgestoken pink van Krol. Voor een structurele verbetering van de positie van jongeren en voor het versterken van een duurzame economie is meer nodig dan het inleveren van seniorendagen en het versoepelen van schenkingsrecht, zoals Krol voorstelde. Het is tijd voor échte wederkerige solidariteit tussen jong en oud.

Het is tijd voor échte wederkerige solidariteit tussen jong en oud.

Henk Krol is voorzichtig, erg voorzichtig. Dat is begrijpelijk, want zodra we serieus wat moeten inleveren schiet iedereen in een kramp. Denk aan het demotievoorstel van Capgemini. Kom niet aan onze verworven rechten, klonk het direct in paniek. Het is paniek die ten koste gaat van het voeren van een inhoudelijk debat over verschillende kwaliteiten van jongere en oudere werknemers en de beloning daarvan. Wij roepen op om verder te kijken dan de strijd voor het behoud van verworven rechten, want solidariteit is wederkerig. Alleen met solidariteit voorkomen we een verloren generatie. Alleen dan komt de economie in beweging en alleen dan versterken we een duurzame economie voor de toekomst.

Voor jongeren is het brengen van offers momenteel al vanzelfsprekend. We investeren om daar later van te profiteren. Jongere werknemers leggen vanaf de eerst verdiende euro geld in de pensioenpot, nog steeds, ook al weten we dat wij er veel minder van gaan zien dan onze ouders. We zijn bereid om minder te verdienen dan de collega met twintig jaar ervaring. Logisch. We accepteren dat je tegenwoordig eerst als onbetaalde stagiair ervaring op moet doen. Jonge zzp’ers nemen risico’s door pensioenopbouw nog even uit te stellen en genoegen te nemen met onbetaalde of slecht betaalde opdrachten. Ze investeren, want ervaring en een netwerk opbouwen kost tijd en die investering is het waard. Als jongeren vragen we dus niet om bomen die tot in de hemel groeien. We begrijpen dat een positie op de arbeidsmarkt moet worden verworven en zeker in economisch mindere tijden willen we daar keihard voor werken. Maar dan moet er wel wat in het vooruitzicht liggen. En die kans lijkt met de jaren steeds kleiner te worden.

We zijn bereid om minder te verdienen dan de collega met twintig jaar ervaring. Logisch.

De situatie is nijpend. Het is niet voor niets dat jongerenbonden al lange tijd roepen om een plan tegen de oplopende jeugdwerkloosheid.  Want deze leidt niet alleen tot problemen voor jongeren op de korte termijn, maar heeft ook structurele gevolgen voor het Nederlandse arbeidskapitaal. Jongeren zijn flexibel en hebben energie, maar ook deze zelfredzaamheid kent zijn grenzen. Natuurlijk zijn er jongeren die zichzelf nu (nog) wel redden: zij worden freelancer of zetten samen innoverende bedrijfjes op. Maar ook hier vallen steeds meer jongeren buiten de boot. Dat geldt ook voor jongeren zonder ouders met grote netwerken of jongeren met een handicap. Ook de werkeloosheid onder niet-westerse allochtone jongeren is inmiddels gestegen tot 40 procent. Om een verloren generatie te voorkomen, moet nu worden ingegrepen.

Als we het normaal vinden dat kinderen inleggen voor het pensioen van hun ouders, dan hoort daar ook bij dat ouderen wat inleveren zodat jongeren een zekere positie kunnen verwerven. Wederkerige solidariteit tussen generaties op de arbeidsmarkt vraagt om een echte open houding: een gezamenlijk strijdplan voor de toekomst – Henk Krol voorbij.

Het is tijd voor échte wederkerige solidariteit.

Krol wil “echt álles [...] doen om te zorgen dat het goed gaat met volgende generaties”. Mooi, maar dan moeten ook alle kaarten open op tafel. ‘What’s in it for me?’ is een legitieme vraag, maar de hete hangijzers worden nu gemeden. Zo moet ons salaris misschien niet altijd tot ons pensioen automatisch elk jaar een periodiek stijgen. Laten we samen nadenken over nieuwe arbeidsrelaties: - vast wat minder vast en flex wat minder flex -. Laten we onderzoeken welke mogelijkheden er zijn voor pensioenopbouw en arbeidsongeschiktheid voor zelfstandigen. Ook ouderen zullen over hun eigen grenzen heen moeten stappen, om een duurzame verbinding aan te gaan met jongeren. Ja, dat vereist aan beide kanten opofferingen, behalve nemen ook geven en behalve behouden ook afstaan. Het is tijd voor échte wederkerige solidariteit.

Tot zover de tekst zoals die ook afgelopen zaterdag in Trouw te lezen was. “Ik spuug op dit soort jongeren”, was de reactie van een 68-jarige, “het is nu net of je een crimineel bent als je tot de oudere generatie hoort,” een andere. Naast enkele positieve reacties, was de tendens ‘wie denken ze wel niet dat ze zijn, wij hebben al ingeleverd en hebben het recht om vast te houden aan wat we hebben opgebouwd’. Laat voorop staan dat onze bedoeling niet is of was een generatieconflict te vergroten. Het is daarom ook jammer dat het merendeel van de reacties past in de lijn die wij juist willen doorbreken. Jongeren komen nu vaak niet in aanmerking voor een vast contract, banken verstrekken (daardoor) maar mondjesmaat hypotheken en door hoge jeugdwerkeloosheid gaat  enorm veel arbeidskapitaal verloren. Deze problemen, die gevolgen hebben voor de gehele samenleving, zijn te weinig onderdeel van het debat. De reflexieve kramp overheerst, ook in de reacties op ons artikel. Zonde, want de grote uitdagingen waar we met elkaar voor staan kunnen wel een constructief debat gebruiken, hopelijk komt dat debat er snel.

Een andere versie van dit artikel verscheen afgelopen zaterdag in Trouw. 

Gerelateerde artikelen
Reacties
1 Reactie

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven