Flickr / GYlo

Een onvermijdelijk einde?

In ‘Het Proces’ van Franz Kafka krijgt een jonge bankemployee te maken met een onduidelijke aanklacht. Het totalitaire systeem sluit hem in en het verhaal wordt steeds gekker. Uiteindelijk vindt de hoofdpersoon de dood in een verlaten groeve. In de bijgevoegde toelichting valt te lezen dat Kafka het verhaal door een vroege dood niet heeft kunnen afmaken en daarom ontbreekt een directe link tussen de bizarre ontwikkeling van het proces en het eindresultaat. Dit is echter geen probleem voor het verhaal, omdat de dood onvermijdelijk is en het proces in principe tot in het oneindige absurdistischer kan worden.

Ondanks de talrijke verschillen deed dit me denken aan de huidige economische situatie. We hebben de afgelopen jaren vreemde dingen gezien: ineenstorting van instituten als Lehman Brothers, tentenkampen in het rijkste land ter wereld en banken die bail-outs gebruiken voor bonussen. In Nederland werden sommige banken (ABN, ING) gered, terwijl DSB later wel failliet mocht gaan. In de tussentijd werd Gerrit Zalm, CFO van het ‘ongezonde’ DSB, geschikt bevonden om een nieuwe staatsbank te leiden.

In de tussentijd werd Gerrit Zalm geschikt bevonden om een nieuwe staatsbank te leiden.

Toen we hoopten de grootste gekkigheid achter de rug te hebben, kreeg het verhaal in 2010 een nieuwe dimensie met financiële problemen van Griekenland. Minister De Jager was er gelukkig zeker van dat de éénmalige lening van 110 miljard genoeg zou zijn. Een jaar verder blijken ook Portugal en Ierland tientallen miljarden steun te hebben ontvangen, maakt onze premier een rekenfoutje van 50 miljard en wordt een Grieks faillissement steeds waarschijnlijker.

Hoewel dit al genoeg is om een flink rariteitenkabinet vol te krijgen, laat ik de situatie van IJsland, de invloed van Goldman Sachs en de rol van centrale banken nog buiten beschouwing. Na faillissementen, bail-outs, bonussen, leningen, rekenfouten en vooral heel veel geld is er namelijk een nieuwe verhaallijn; die van Alessio Rastani. Deze jongeman van Italiaans-Iraanse afkomst werd vorige week door 3 minuten BBC een internetsensatie. Hij stelde dat markten sneller omlaag dan omhoog gaan en dat er in een snel bewegende markt meer kan worden verdiend. Vandaar dat niemand op de beurs zit te wachten op financiële stabiliteit. Sterker nog, hij vertelde openlijk dat ‘hij iedere nacht droomde van een recessie’. Hierop kwamen er twee verschillende reacties.

Sommige specialisten plaatsten zijn uitspraken in perspectief. Zo stelt Peter Verhaar dat Rastani misschien juist vertrouwen heeft in de economie. Door nu ongefundeerde paniek te creëren, dalen de koersen tijdelijk en kan hij voor weinig geld aandelen kopen. Als vervolgens de beurzen herstellen, maakt hij een mooie winst. Oftewel, Rastani en andere insiders vertroebelen het zicht op de markt om zo outsiders, die sowieso een kennisachterstand hebben, een poot uit te draaien. Ook kan Rastani wel degelijk verwachten dat de markten onderuit gaan en hierop hebben geïnvesteerd. In dat geval steekt hij juist de hand uit naar outsiders. Niemand die het weet.

Niemand die het weet.

Aan de andere kant wordt gesteld dat Rastani niet weet waarover hij praat. Klaarblijkelijk staat hij niet ingeschreven als officiële handelaar. Daarnaast is zijn privékapitaal gering. Is hij eigenlijk wel een specialist? Of is hij een sociopaat, die naar aandacht hunkert? Op CNN geeft hij geen antwoord op de vraag of hij lid is van de ‘Yes Men’, een groep imitators. Op welke waarde moeten de uitspraken van een dergelijk figuur worden geschat? Wederom, niemand die het weet.

Een antwoord op de vraag wat de volgende absurditeit gaat worden, moet ik u schuldig blijven. Wanneer Griekenland failliet gaat, of de euro instort en hoelang deze crisis ons nog terroriseert, weet ik evenmin. Maar kan het verhaal anders eindigen dan met de dood van het financiële systeem?

Gerelateerde artikelen
Reacties
3 Reacties
  • Interessante gedachten, bedankt Corneel. Ik heb evenmin goed zicht op de huidige situatie van de markten, laat staan een helder idee over de toekomst. Wat bedoel je met je laatste vraag? Wat zou een 'dood' van het financiële systeem behelzen?

  • 'Dit is echter geen probleem voor het verhaal, omdat de dood onvermijdelijk is en het proces in principe tot in het oneindige absurdistischer kan worden'.

    Heel mooi.

    De verhalen van Kafka hebben mij altijd tot de verbeelding gesproken. Waar Kafka voor mysterieus staat, staat onze moderne economie voor vaag.

    Ik heb vorige week de stap genomen om mij te verdiepen in de wereld van stagflatie en derivaten. Het is een hele klus moet ik je zeggen. Ik zie mij in de komende drie jaar ook niet objectief en zinvol kritiek kunnen uiten op wat er nu specifiek speelt in de politieke en financiële arena's

    Als ik Maarten van Rossum moet geloven (Kapitalisme zonder remmen (2011)), is het tijd dat de ideologische gedachte, 'de markten moeten vrij zijn van overheid bemoeienis' de kast in gaat.

    Zij is een product van de jaren 70 en in de afgelopen 40 heeft niemand de juiste les getrokken uit de fouten die achter ons liggen.

    Het gegeven dat gewone mensen de dupe zijn van een bedrijfscultuur waar andere gewone mensen zijn gevormd tot risico ondernemende bonusjagers en dat er geen controle is op wiskundige formules die voorgeprogrammeerd handelen op de dagkoersen, stemt mij zeer triest.

    Hardwerkende mensen, uit allerlei klassen betalen via hun belastingsgelden de hoge boete. Dit terwijl alle winsten in private zakken zijn gestoken.

    Ik ben een kunstenaar, geen dromer.
    Een ‘dood’ van het financiële systeem vind ik dan ook wel erg dramatisch en als jullie tijdgenoot kan ik het niet aan te doen alsof wij leven op een kafkaiaans decor.

    Ik vind eigenlijk dat Maarten van Rossum met zijn rug naar de toekomst roeit maar voor mij is hij één de weinige intellectuelen die de juiste richting aangeeft.

    En daarbij doen we het niet zo slecht als de Amerikanen, al gaat mij de problematiek in Griekenland ook boven mijn pet.

    Lid worden van een partij die voor regulering van de financiële markten is één van de weinige acties die ik kan ondernemen om er voor te zorgen dat dingen in de toekomst wellicht anders zullen worden.

    De werkelijkheid is nu nog democratisch en ook nog eens spot goedkoop.

    PVDA, 3 euro per maand (lid sinds gisteren)

    /////////////////////////////

    Stof tot nadenken

    1.
    http://beta.uitzendinggemist.nl/afleveringen/1059643-money-and-speed-inside-the-black-box

    2.
    http://tegenlicht.vpro.nl/afleveringen/2011-2012/Metamorfose-van-een-crisis.html

    3.
    http://www.dizzie.nl/b_39345_Kapitalisme-zonder-remmen.php

  • Corneel den Hartogh,

    Beste Bruno en Eric,

    Dank voor jullie reacties.

    Laat ik aan de hand van 3 scenario's kort verhelderen wat ik met 'dood' bedoelde (hoewel ik het bewust vaag hield).

    1. Meer regels en beperkingen voor banken (hogere dekkingsgraad, verbod op zeer risicovolle financiële producten). Hiervoor pleiten een aantal economen, maar vooral politici (ook die van de PvdA). Banken sputteren een beetje tegen, maar gaan wel akkoord. Deze richting lijkt nu te worden gekozen. Resultaat is een vermindering van risico (en dus ook winst). Het is echter niets meer dan een kleine aanpassing van het systeem, de cultuur en dagelijkse praktijk binnen de financiële sector veranderd niet. Mijns inziens lost dit op de langere termijn de problematiek niet op.

    2. Scheiding tussen consumentenbanken en investeringsbanken. Zo zouden de risico's die investeerders nemen niet langer invloed hebben op de bank van 'de gewone man'. Dit wordt door veel economen gesteund (o.a. Peter Verhaar), maar is moeilijk in de praktijk vorm te geven. Politici gaan daarom aan deze optie voorbij en bankiers zijn fel tegen. Immers, met consumenten valt weinig winst te maken en met slechts investeringen heb je een groot risico (zeker als je niet meer bij de staat kunt aankloppen als het mis gaat).

    3. 100% reserve. Dit houdt in dat alle banken 100% reserve moeten hebben in goud o.i.d. en is dus het einde van papiergeld (d.w.z. papier geld heeft dan waarde omdat het ook feitelijk is in te ruilen voor goud, i.t.t. de huidige situatie waar het slechts is in te ruilen voor wat de gek ervoor geeft). Dit zou, mijns inziens, een soort 'dood' betekenen van het huidige systeem. Deze optie wordt o.a. aangehangen door Jesús Huerta de Soto. Zijn bekendste boek; Money, Bank Credit & Economic Cycles is in NL verkrijgbaar bij Selexyz.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven