Flickr / Eric.Parker

Een volk krijgt de leider die het verdient

De opera die zelfs Mozart niet had kunnen schrijven, lijkt ten einde. Om ongeveer kwart voor tien op zaterdagavond diende Silvio Berlusconi, wiens eigen zangcarrière beperkt bleef tot het zingen van Frank Sinatra liedjes op cruiseschepen, zijn ontslag in. Hij vertrok letterlijk via de achterdeur en heel Rome juichte.

Vanaf nu zal het beter gaan. De Italianen zijn eindelijk verlost van de corruptie, van de seksschandalen en van het wanbeleid dat Berlusconi twintig jaar lang belichaamde. Natuurlijk: in heel het land zitten op nog allerlei niveaus stromannen en partijgenoten maar het einde is in zicht, aldus de juichende Italianen. “Siamo finalmente liberi” (we zijn eindelijk vrij) hoorde je op het journaal roepen. En heel de wereld riep mee.

"O ja, ook noemde hij president Obama zongebruind en zei hij in afgeluisterde telefoongesprekken dat Angela Merkel een “onneukbaar dikke kont” heeft."

De 75-jarige Cavaliere kwam in Nederland de afgelopen jaren voornamelijk in het nieuws vanwege rechtszaken, bunga-bunga orgie’s en vanwege zijn vermeende relatie met een meisje van zeventien. O ja, ook noemde hij president Obama zongebruind en zei hij in afgeluisterde telefoongesprekken dat Angela Merkel een “onneukbaar dikke kont” heeft. Toch overleefde hij alle moties van wantrouwen en bleef hij waar hij was: aan de macht.

Dat kwam enerzijds omdat Berlusconi de media in Italië beheert (zes van de zeven belangrijkste zenders en een aantal van de belangrijkste kranten) en op die manier de negatieve nieuwsstroom kon beïnvloeden, maar anderzijds kwam het ook omdat de Italianen niet per se afkeuren wat hun premier allemaal uitspookte.

Beppe Severgnini, Italiaans correspondent voor The Economist, stelt in zijn boek La pancia degli italiani (De onderbuik van de Italianen) dat Berlusconi past bij zijn land. Dat hij de leider is die de Italianen verdienen. Vraag het aan een blond meisje dat wel eens in Italië is geweest en ze zal antwoorden dat Italiaanse mannen inderdaad grossieren in voorspelbare hoffelijkheid en voortdurende opwinding. “Als onze leider kijkt naar te jonge meisjes”, zegt Severgnini, “dan is ons eigen gedrag ook goed te praten.” Hij is – kort door de bocht – het excuus dat de Italianen nodig hebben. Datzelfde geldt overigens voor de corrupte aard van Berlusconi. In een land waar een vijfde van de economie zwart is, past wellicht geen premier die alle bonnetjes inlevert.

Daarom lijkt de heersende euforie ook wat overdreven. Natuurlijk is het goed nieuws dat Berlusconi niet meer regeert; de afgelopen twintig jaar zullen ongetwijfeld de geschiedenis ingaan als rampjaren voor het schiereiland. Veel slechter kan het, met andere woorden, niet worden maar het probleem is nog lang niet opgelost. Men lijkt te vergeten dat de corruptie al hoogtij vierde lang voor Berlusconi Rome innam.

Sterker nog: het corruptieschandaal tangentopoli is de reden is dat hij aan de macht kon komen. Hier werd, in 1992, na een reeks rechtszaken duidelijk dat de Italiaanse Christen Democraten – de partij die sinds de oorlog regeerde – in en in corrupt was. De partij hield op te bestaan en het machtsvacuüm dat vervolgens ontstond, werd opgevuld door Berlusconi’s Forza Italia. Nu, achteraf, lijkt het enige verschil dat Berlusconi wat opzichtiger te werk ging dan zijn voorgangers.

De afgelopen twintig jaar heeft Berlusconi er namelijk alles aan gedaan om zich als redder van Italië te presenteren: “Ik ben veruit de beste minister-president in 150 jaar Italiaanse geschiedenis.” Het beeld van de enige juiste man die alles oplossen kan, was dagelijks te zien op televisie, en te lezen in de kranten. En voor deze verlosser konden best een aantal onnodige en bovendien communistische wetten wijken. Deze propaganda – veel meer dan zijn beleid – heeft hem drie verkiezingszegens opgeleverd.

Een inschattingsfout, want Italië is veel zieker dan haar leider en ook al veel langer ziek.

Zijn tegenstanders, waaronder ook veel buitenlandse media, zijn echter in dezelfde valkuil getrapt als zijn kiezers. Zij zien hem namelijk als de personificatie van alles wat mis is met Italië. Als hij weg is, denken ze nu, zullen ook de problemen ten einde zijn. Een inschattingsfout, want Italië is veel zieker dan haar leider en ook al veel langer ziek.

Denk aan de enorme invloed van het Vaticaan op de gezinnen. Denk aan de maffia die als een octopus de samenleving in haar tentakels heeft gevangen en steeds harder knijpt. En, tot slot, denk ook aan de Italianen zelf. Wie ooit in Italië is geweest weet hoe traditionalistisch de meeste zijn. Probeer maar eens in een restaurant de verkeerde pasta bij de verkeerde saus te vragen. Je wordt uitgelachen, in het beste geval. Verandering is in Italië een vies woord. De dingen zijn zoals ze zijn, met of zonder Berlusconi. Hoewel de opera ten einde lijkt, is er hooguit een nieuwe akte begonnen. 

It ain’t over until the fat lady sings. En die dikke dame heet helaas niet Silvio.

Gerelateerde artikelen
Reacties
Nog geen reacties.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven