Flickr / MPD01605

Experiment Europa (#2): Het ware BurgerForum

Het experiment Europese Unie staat onder grote druk. Sinds het referendum over de Europese Grondwet van 2005 en de economische crisis van de afgelopen jaren krijgt ‘Brussel’ de schuld van veel problemen in Europa in de schoot geworpen. De twee grote uitdagingen waar de EU voor staat zijn duidelijk maar moeilijk: Europa moet dichter bij mensen komen en meer mét de bevolking tot stand komen. De idee is dat een op communicatie gericht Europees BurgerForum deze leemte kan vullen.

Aan Jean Monnet, de grote aartsvader van het ‘experiment’ EU, wordt het volgende citaat toegeschreven: “Nothing is possible without men, nothing is lasting without institutions”. De voormalige cognachandelaar Monnet was de belangrijkste inspirator van de beroemde ‘Schuman-verklaring’ van 9 mei 1950. Deze leidde tot de oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal en stond daarmee aan de wieg van de Europese Unie. ‘Nothing is lasting without institutions’… Deze juridisch-bestuurlijke instituties lijken bij vlagen belangrijker dan degenen waarvoor het toch allemaal in werking is gesteld: de Europeanen zelf die uiteindelijk niets liever lijken te willen dan vreedzaam samenleven in een welvarend Europa, waar ook de allerarmsten niet aan de grillen van de markt worden overgeleverd.

Het is tijd voor Experiment Europa no. 2.

Tot aan de afgestemde Europese grondwet van 2005 kan men spreken van de fase ‘Experiment Europa no. 1’. Onder de raison d’être ‘Nooit Meer Oorlog’ werd op experimentele wijze een juridische en economische Unie gesmeed waarin verregaand werd (en wordt) samengewerkt. Dit heeft hogere doelen als welvaart, vrede en een ‘waardengemeenschap’ gebracht. Deze hoge doelen appelleren echter niet meer aan de behoeften van de Europese bevolking. Velen zien een geldverslindende bureaucratie, banen worden ‘ingenomen’ en geld wordt overgemaakt naar andere delen van Europa. Daar wonen mensen waar men op het eerste gezicht weinig mee heeft… Het is dus tijd voor Experiment Europa no. 2.

De noodzaak tot verandering en nieuwe experimenten wordt vanuit meerdere kanten erkend. Onder de noemer van ‘globalisering’ en ‘efficiëntie’ wordt schaalvergroting al snel als hoofdoplossing gezien. Federalisten als Guy Verhofstadt willen dus een nog verdergaande overheveling van bevoegdheden naar de EU. Hiertegenover staan bijvoorbeeld Britse eurosceptici als Nigel Farage of Nederlandse versies als Thierry Baudet die een ‘in-out’ referendum over de EU willen. Beide voorstellen zijn niet gericht op het onderliggende probleem dat Europa te ver van de bevolking af staat. Federalisering is nóg verder weg en een simpel referendum politiseert onnodig, is slechts schijninvloed en beide uitkomsten drijven burgers uit elkaar.

Het enige waar nu echt behoefte aan is, is een EU die gewone mensen verbindt. Er is behoefte aan een nieuw Experiment om de Europese massa ook mee te laten spreken als er geen verkiezingen zijn. De combinatie van een interactief Europees debatprogramma en het tonen van de effecten van Europese beslissingen op gewone Europeanen; oftewel een Europese combinatie van de tv-programma’s Het Lagerhuis en De Rijdende Rechter. Dit is het experiment van een Europees BurgerForum!

Hoe zou zo’n Europees BurgerForum er uitzien? In eerste instantie 250 Europese burgers, uitgesplitst per beroepsgroep en nog zonder enige formele macht. Deze 250 bespreken met elkaar de voorstellen zoals die langskomen in de Raad van Ministers en het Europees Parlement, maar met oog voor en daadwerkelijke input vanuit de praktijk. Niet door een belangenvertegenwoordiger, maar door een authentiek persoon die door loting is aangewezen, politiek gevoel niet vereist. Tien Europese metselaars bespreken bijvoorbeeld de Europese plannen in de bouwsector, geven input en gaan weer naar huis. Heel belangrijk is dat deze discussies breeduit met de Europese bevolking worden gedeeld via (nationale) media. Discussie wordt bevorderd, net als het rouleren van de deelnemers. Een Europese uitwisseling is zo niet alleen maar voor de bovenklasse.

Via sociale media en een toegespitst Europabreed mediaprogramma kan het BurgerForum een hit worden. Nu zijn communicatiebudgetten voor Europese instellingen behoorlijk hoog en wordt vooral uitgelegd ‘hoe’ Europa bestuurlijk werkt in plaats van ‘wat’ bestuurlijk Europa precies voor de Europeaan bereikt. Laat in ieder geval gesnoeid worden in de institutionele uitleg en campagnes als ‘Kip, het meest veelzijdige stukje vlees’ ten dienste van het bereik van het Europese BurgerForum. In het Forum moet beleid en wetgeving op een begrijpelijke manier worden uitgelegd voor en door de leden, en dus ook voor de Europese bevolking. Omdat ‘gewone’ Europeanen erover discussiëren wordt zo ook sneller duidelijk waar de pijnpunten liggen en blijft het niet bij hogere doelen en abstracte begrippen.

Het BurgerForum zou vooral gericht moeten zijn op input en agenda-beïnvloeding van de EU vanuit gewone Europeanen. Dit heeft de potentie een groot succes te worden juist omdat Europese burgers het belang direct zullen zien en voelen wanneer er gediscussieerd wordt over concrete onderwerpen als gentechvoedsel en arbeidstijdenrichtlijnen. In plaats van abstracte noties als welvaart, vrede en duurzaamheid. Het zal grote delen van de Europese bevolking bevallen dat zij ‘gewone’ mensen zien die hetzelfde beroep uitoefenen en die te maken hebben met groot en klein leed. Omdat zij in eerste instantie geen formele macht zullen hebben is hun ‘corrumpeerbaarheid’ laag en zullen zij niet als vermaarde lobbyisten acteren. Juist hun authenticiteit en gewone mensentaal zal het succes verzorgen.

Het BurgerForum geeft Europa meerdere gezichten van gewone mensen.

Grote kritiek op het BurgerForum zal zijn dat het geen ‘bottom-up’ benadering is. Toch zal het een grotere Europese ‘participatiesamenleving’ aanmoedigen en dus in de bottom-up behoefte voorzien. Mensen werken nu ‘bottom-up’ (op kleine schaal) samen aan wereldproblemen als klimaatverandering, omdat daar behoefte aan is en men samen wíl werken met gelijkgestemden. Puur door geografische afstanden, taalproblemen en het ontbreken van daadwerkelijke ‘Europese’ media zal dit BurgerForum ‘top-down’ gestart moeten worden vanuit de EU of een grote commerciële partij. Dit zal echter laten zien dat er gedeelde problemen zijn en ‘bottom-up’ activiteiten aanmoedigen.

Het voorgestelde BurgerForum geeft ook de doorgewinterde Euroscepticus een gevoel van ‘Europees burgerschap’ dat meer is dan rechten, plichten en een duaal paspoort. Het laat zien dat Spaanse Maria, Finse Jari of Bulgaarse Dmitri eenzelfde beroep doen, humor hebben, eenzelfde denkwijze hebben of een hele inspirerende andere kijk. Alleen al dat gevoel is waardevol, en nu een keer niet alleen economisch of institutioneel. Het geeft Europa meerdere gezichten van gewone mensen.

Het Europese BurgerForum als Experiment no. 2 en in de geest van Jean Monnet: Nothing is possible without men…

Gerelateerde artikelen
Reacties
1 Reactie

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven