Flickr / aromano

Foucaults Koninginnedag

Radio 1 berichtte op 23 april over een app van de Amsterdamse politie. Volkskrant bericht over Apps die ons verder helpen met Koninginnedag. Speciaal voor Koninginnedag is 30 APPril ontwikkeld. De app is een handige toepassing waarmee je direct op de hoogte wordt gebracht door de politie over de drukke locaties in de stad, het programma van de feestelijke dag en EHBO-posten. Volkskrant durft zelfs te beweren dat het een onmisbare app is. Superhandig! Maar… quid pro quo.

Een nadere analyse van 30APPril toont een cynischer beeld van de dienstbaarheid van de politie. Om van deze handige applicatie gebruik te maken moet wel aan enkele voorwaarden worden voldaan. De app werkt uitsluitend met actief internet. De politie kan op deze manier een overzicht krijgen van de drukke locaties in de stad. Naast actief internet geeft de gebruiker ook zijn individuele locatie weer. Voor het in kaart brengen van de grote mensenmassa gebruiken ze een prachtig eufemisme: 'crowdmanagement'. Terloops meldt een persvoorlichter van de politie bij Radio 1 dat het ook mogelijk is de individuele looproutes te volgen. Indien nodig individualiseert de politie vanuit een controlekamer verdachte (lees afwijkende) individuen die gebruikmaken van de app.

Een nadere analyse van 30APPril toont een cynischer beeld van de dienstbaarheid van de politie.

Het sturen van gedrag van individuen door middel van observatie is inherent aan hedendaagse machtsrelaties. Michel Foucault is in 1975 uitgebreid ingegaan op observatie als machtsmiddel. Een meer toepasselijke naam dan Discipline, toezicht en straf (Surveiller et Punir) had hij niet kunnen bedenken voor zijn boek. Foucault beschrijft daarin de wijze waarop observatie vergaande controle over personen mogelijk maakt. Waarbij controle moet worden begrepen als machtuitoefening. Deze observatie heeft een drieledig karakter: eenvoudige observatie, normalisatie van het handelen en het examen maken deel uit van een observatiesysteem dat een machtsrelatie tot stand brengt.

Deze drie stappen herhalen zich continu als een wisselwerking tussen kennis en macht. De observatie is een vaststelling van een bepaalde stand van zaken. Met de normalisatie van het oordeel internaliseert ieder individu zich de collectieve norm. In het examen toont het individu aan de macht de wijze waarop de norm is geïnternaliseerd. Het afnemen van het examen biedt de mogelijkheid vast te stellen wat normaal is en wie significant afwijkt. Door middel van documentatie van de examenresultaten wordt kennis vergaard van de 'norm' en de 'afwijking'. Met deze kennis kunnen afwijkende 'gevallen' object worden van nader onderzoek en gestuurd worden richting de norm.

Wat de politie vooral interesseert is de manier waarop gebruikers reageren op de ‘informatieve’ berichten.

De interesse gaat op Koninginnedag natuurlijk uit naar degenen die afwijken van de norm bij het examen. Aangenomen dat de 'normale' massa zich wenselijk gedraagt kan aandacht worden besteed aan de afwijkende gevallen. In de fase van observatie wordt gekeken naar de locatie van alle personen die 30APPril hebben gedownload. Door het vrijgeven van de informatie aan de politie worden zij gedocumenteerd. Voorwaarde voor het gebruik is namelijk dat het individu zijn precieze locatie vrijgeeft. Op basis van deze informatie kan de politie beoordelen hoe men zich gedraagt. Dit wordt in het bijzonder interessant wanneer de politie berichten gaat sturen naar gebruikers van 30APPril. Deze berichten zijn niet alleen op zichzelf van belang. Wat de politie vooral interesseert is de manier waarop gebruikers reageren op de ‘informatieve’ berichten. Hoe gebruikers de norm hebben geïnternaliseerd is immers wat de politie werkelijk interesseert.

Hoe zien we dit in de praktijk terug? Er breekt een knokpartij uit op het Thorbeckeplein (niet erg hypothetisch als je het mij vraagt). Doorgaans zullen mensen een vechtpartij ontwijken. Als mensen op de hoogte worden gebracht van de calamiteit op het Thorbeckeplein zal de politie door de vrijgegeven locaties zien dat de mensenmassa het plaats delict zal ontwijken. Als een enkeling zich richting het plaats delict beweegt, dan is dit een afwijkende gedraging van de norm. Op basis van deze beweging kan de politie de gedraging individualiseren en zich richten op een specifiek geval. Dit specifieke geval wordt object van nader onderzoek. Dat wil zeggen dat de politie op basis hiervan meer gericht kan beoordelen welke betrokkenheid een individu heeft bij een incident.

‘Wow, dat is eng! Ik ga die app zeker niet installeren’, hoor ik u al denken. Op basis van de locatiegegevens die wij aan de politie geven, kan de politie ons gedrag beïnvloeden. Het is mij om het even of u deze app installeert of niet. Bedenk wel dat deze praktijk al lang en breed door commerciële partijen wordt toegepast, denk daarbij aan het Cookie-beleid van websites, Facebook en de voorwaarden van andere apps zoals Whatsapp. Deze praktijk gaat verder dan 'Big Brother is watching you': 'Big brother controls you'.

Gerelateerde artikelen
Reacties
Nog geen reacties.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven