Flickr / toastbrot81

Gij zult zin hebben

Het tijdperk waarin seks louter voor voortplanting diende werd opgevolgd door een periode waarin seksuele verlangens werden toegelaten en genot als doel op zich werd geaccepteerd. We zijn onszelf echter voorbijgestreefd in deze bevrijdingsdrang en waar seksuele lust in het progressieve tijdperk een pre was is het nu een must: sinds 1994 is de Hypoactive Sexual Desire Disorder (HSDD) een erkende seksuele aandoening waarbij wordt geleden onder een (tijdelijk) verminderd seksueel verlangen. De aandoening kan ook voorkomen bij mannen maar omdat  het aantal vrouwelijke patiënten beduidend groter is zal ik me alleen op deze laatste richten. Sinds een aantal weken is er  door de Nederlandse onderzoeker en ondernemer Adriaan Tuiten ook voor het Sexual Disorder-probleem een oplossing gevonden: een libido-pil genaamd Lybridos.

Er lijkt nog maar één universeel gebod te zijn en dat is: genieten! Ons grootste gevaar zit in het idee dat we dit genot verdienen, dat we er recht op hebben. Zoveel mogelijk genieten van alle aspecten van het leven, en dus ook, misschien zelfs vooral, in bed. Psychiater Dirk de Wachter schreef in zijn boek ‘De Borderliner Times’ over de relatie tussen dit plichtmatig genot en de psychiatrie. “Als genieten een plicht is, dan is het maar een stap meer om te verklaren dat wie niet kan genieten ziek is.” Dit proces heet normalisering, het indoctrineren van bepaalde normen waarbij het normale en het abnormale lijnrecht tegenover elkaar worden geplaatst.

De norm is het seksuele verlangen, het ontbreken ervan maakt iemand tot patiënt.

Over deze normaliserende kracht die de psychiatrie heeft op de samenleving schreef ook Michel Foucault. In zijn boek ‘Discipline, toezicht en straf’ laat hij zien dat we in een panoptische samenleving leven waarin iedereen continu onder controle staat, in de gaten gehouden wordt en hierin wordt gesubjectiveerd. Door mensen kenbaar en beheersbaar te maken ontstaat de macht van het normale, waardoor instituties als gevangenissen, scholen en ook de psychiatrie tot stand zijn gekomen. Macht werkt disciplinerend, het is een techniek die eruit bestaat de mens gehoorzaam en productief te maken en te houden. Macht wordt niet hiërarchisch van bovenaf opgelegd, het zit in structuren ingebed. Voor Foucault is macht verweven in ons hele bestaan. Macht is een strategie gericht op normalisering, mensen laten leven volgens gangbare normen.

De norm is het seksuele verlangen, het ontbreken ervan maakt iemand tot patiënt. De uitvinding van de viagra-pil, die zich vooral op de lichamelijke aspecten van mannelijke erectieproblemen focust, betekende een goudmijn voor de fabrikant en er wordt dan ook al jarenlang geprobeerd een variant voor vrouwen te ontwerpen. Maar omdat het probleem bij vrouwen niet zozeer bestaat uit een afneembare werking van het geslachtsorgaan, maar juist uit een mentale vermindering van de seksdrive, is dit toch een grote uitdaging gebleken. Bij mannen is de lust aanwezig maar werkt het lichaam soms niet mee, bij vrouwen vindt soms een totaal gebrek aan seksueel verlangen plaats waardoor een dergelijke pil zich niet op het lichaam maar op de psyche moet richten. De uitvinding van de Lybridos-pil lijkt de kroon op het seksuele aspect van de maakbaarheid van onze samenleving.

Zoals Foucault ons al liet zien wordt de normaliteit gevormd door machtsrelaties en houdt zij deze tegelijkertijd in stand. Het is de macht van de farmaceutische industrie op ons, de vormende macht van de psychiatrie op onze samenleving die bepaalt wat als abnormaal wordt gezien. Het blinde vertrouwen in de industrie moet plaatsmaken voor een realistischer blik waarbij haar winstbelustheid wordt erkent. Als mensen het natuurlijk vinden om soms geen zin te hebben in seks kopen ze er geen pillen voor. Door het seksuele verlangen tot de normaliteit te maken en het ontbreken ervan een ziekte, is er langzaam een markt gecreëerd voor de libido-pil.

Het is de vormende macht van de psychiatrie op onze samenleving die bepaalt wat als abnormaal wordt gezien.

In het wereldbeeld van Foucault is de meest gevaarlijke macht gegoten in een onzichtbare vorm. Het zijn de ondergrondse machtsstructuren die zich wortelen in een individu en haar autonomie besturen. Een vrouw krijgt de diagnose HSDD wanneer zij haar verminderde seksuele verlangen ervaart als problematisch. Maar is de vraag in hoeverre dit te diagnosticeren is. Waar de libido-pil zeker voor een (misschien zelfs groot) aantal vrouwen een oplossing zal zijn voor een daadwerkelijk probleem wil ik laten zien dat deze scheidslijn bij een verschuivende norm steeds moeilijker vast te stellen zal zijn. Bovendien is het niet alleen deze normaliserende macht die een probleem nestelt in het brein van ‘de patiënt’, maar is het ook moeilijk te doorgronden of de wens voor een verbeterd seksleven komt vanuit de vrouw zelf of van haar eventuele partner of anderen uit haar omgeving. Waar pillen tegen depressie en ADHD zeker ook voortkomen uit een door de psychiatrie gecreëerde norm, richten zij zich op een individueel probleem. Dat een seksuele relatie twee belanghebbenden kent maakt het lastiger de herkomst van het probleem te traceren.

Wanneer een vrouw haar man op seksueel vlak niet kan geven ‘wat hij verdient’ bestaat er de kans dat er een, misschien onopgemerkte, verlatingsangst ontstaat die ervoor kan zorgen dat de vrouw de noodzaak voelt haar libido een oppepper te geven. Zonder een feministisch pamflet te willen schrijven lijkt de libido-pil op deze manier de seksuele autonomie in gevaar te brengen.

Gerelateerde artikelen
Reacties
Nog geen reacties.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven