Je hebt wel een opinie

Komende donderdag vindt, in samenwerking met deFusie, de zeventiende editie plaats van de filosofische talkshow De Idee in de SSBA Salon van de Stadsschouwburg te Amsterdam. Het thema van de avond? Opinie. Presentatoren Izaak Dekker en Isabella Vos spraken van tevoren met de drie sprekers, Jaap Tielbeke, Rosa van Gool en Elma Drayer, en introduceren ze hier in vogelvlucht.

Wat vind jij van #MeToo? Hoe denk jij over de Paradise Papers? En in hoeverre maak jij je zorgen over desinformatie en trollen uit Rusland? De kans is groot dat iemand je deze vragen afgelopen maand heeft gesteld. En terecht. Het zijn belangrijke vraagstukken waarover we allemaal iets te zeggen hebben. Maar hoe komen wij tot onze mening? Welke rol spelen sociale media en feiten bij opinievorming? En hoe verhoudt dit zich tot het maatschappelijk debat?

We spreken Jaap Tielbeke, jong redactielid van De Groene Amsterdammer, in café Martinot op de van Baerlestraat. Tielbeke geeft aan zich ongemakkelijk te voelen bij onze Facebook-post; hij wordt daar aangekondigd als ‘opiniemaker’ terwijl hij zichzelf meer ziet als een journalist die stelling durft te nemen. ‘Die hele journalistiek van hoor en wederhoor, waarbij een klimaatwetenschapper tegenover een klimaatscepticus wordt geplaatst, doet geen recht aan de feiten. Het roept de suggestie op dat beide posities gelijkwaardig zijn.’ Volgens Tielbeke -bedachtzaam formulerend, sluikse glimlach- is het een misvatting dat objectieve journalistiek gelijk staat aan iedereen een podium geven. Integendeel, een goede journalist selecteert en evalueert op basis van grondig onderzoek.

Het is een misvatting dat objectieve journalistiek gelijk staat aan iedereen een podium geven.

We vragen Tielbeke of we het tijdens De Idee mogen toespitsen op een van de onderwerpen waarover hij uitvoerig geschreven heeft voor De Groene. Hoewel wij de voorkeur geven aan het gepolariseerde Amerika en de Alt-Right Movement, gaat Tielbeke liever in op het klimaat, een onderwerp dat hem al jaren bezighoudt, en dat zich volgens hem ideaal leent voor het thema ‘opinie’. Maar dan in negatieve zin, namelijk dat belangengroepen (kijk naar de geschiedenis van de tabaksindustrie) er nog altijd in slagen om twijfel te zaaien en wetenschappelijke feiten weg te zetten als 'ook maar een mening'.

Inmiddels is Rosa van Gool gearriveerd, onze tweede jonge spreker. We nemen afscheid van Tielbeke en bestellen nieuwe drankjes. Van Gool, een jonge, knappe vrouw met een verlegen voorkomen en uitzonderlijk grote ogen, is sinds september docent klassieke talen op een middelbare school en schreef in oktober een gastcolumn voor de Volkskrant. Haar essays kenmerken zich door scherpte en een verlangen naar redelijkheid en nuance. Een beladen kwestie ontdoen van opsmuk en emoties, premissen toetsen en vervolgens kleur bekennen. Van Gool, die net zo helder spreekt als dat zij schrijft, is er goed in.

Die hang naar redelijkheid, zo vertelt ze, heeft zij van huis uit meegekregen. Haar ouders plaatsten de wetenschap altijd al op een voetstuk. Op de vraag of zij ooit een stuk heeft geschreven waar zij later spijt van had, schiet haar een artikel te binnen waarin zij een te cultuurrelativistisch standpunt innam. Dat was jaren geleden, inmiddels voelt zij meer voor het idee dat er iets van waarheid bestaat. ‘Dat komt misschien ook door mijn ervaringen met lesgeven. Er is zoveel kennis waar gewoon consensus over bestaat: die moet je eerst leren voordat je zinvol van mening kan verschillen.’ En ja, je mag retorische instrumenten gebruiken om je lezer of luisteraar van die waarheid te overtuigen, maar het punt zelf moet redelijk te rechtvaardigen zijn.

Er is zoveel kennis waar gewoon consensus over bestaat: die moet je eerst leren voordat je zinvol van mening kunt verschillen.

We verplaatsen van Martinot naar café Welling achter het concertgebouw. We zijn te vroeg en kletsen wat met de barman over het non-music beleid waar Welling om bekend staat. De deur gaat open en Elma Drayer komt binnen. Wij zitten al aan het bier, maar Drayer -kort, blond haar, met een trotse en gracieuze manier van bewegen die onmiddellijke autoriteit afdwingt- kiest voor een kop thee; ze heeft nog een lange avond te gaan en die wil ze graag heelhuids doorkomen. De barman brengt haar thee -Earl Grey, hij is zo vrij geweest om voor haar te kiezen, ze kennen elkaar. We vragen Drayer naar haar achtergrond. Ze schreef jarenlang voor Vrij Nederland, was chef bij het zaterdagse opiniekatern van Trouw en schrijft momenteel een tweewekelijkse column voor de Volkskrant. Ook schreef ze het boek Verwende Prinsesjes waarin ze de ‘stagnatie in het emancipatieproces’ bespreekt, en zes sprookjes identificeert die volgens haar de hedendaagse, Nederlandse vrouw remmen. Ze kiest haar woorden zorgvuldig en lijkt plezier te hebben in het spelen met en het verrijken van het Nederlands. Ze is een columnist van de oude stempel met een duidelijk beeld voor ogen van hoe een goed opiniestuk moet zijn. Polemiek mag (graag zelfs) en er is niets mis mee om de controverse op te zoeken, maar: ‘get your facts straight’.

Die hang naar een nauwkeurige onderbouwing is belangrijk voor haar. Een bewering moet toetsbaar zijn en de oorspronkelijke documenten eenvoudig terug te vinden. Deze nadruk op accountancy en integriteit is de reden waarom zij in 2014 opstapte bij Trouw nadat bekend werd dat een collega-journalist daar jarenlang journalistieke fraude had gepleegd. Drayer vond dat de hoofdredactrice meer verantwoordelijkheid had moeten nemen toen de feiten over de verzonnen artikelen boven tafel kwamen. Dat gebeurde niet en voor Drayer was dat einde verhaal. Ze wil weten hoe lang het gesprek 23 november duurt. Een half uur. Ze glimlacht: ‘Ik betwijfel of ik die tijd kan volpraten zonder dat mensen afhaken.’ Wij maken ons geen zorgen.

Nieuwsgierig naar meer? Koop hier je kaartje voor De Idee.

Gerelateerde artikelen
Reacties
Nog geen reacties.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven