Wikimedia Commons

Het begin van de moderne Amerikaanse politiek

De verkiezingen zitten er weer op. Een kabinet van nationale eenheid lijkt zo'n beetje de enige werkbare optie, de dominantie van grote middenpartijen is terug van weggeweest; we kunnen weer rustig slapen. Gelukkig hebben we Amerika nog. America the crazy. Waar de verkiezingen nu uitlopen op een strijd waarin een mormoon met een katholieke vice-presidentskandidaat het voor conservatief, evangelisch Amerika opneemt tegen de zwarte president waarvan velen denken dat hij een moslim is.

Het is verwarrend aan de andere kant van de oceaan. Waar moet een mens beginnen om die hedendaagse politiek te begrijpen? Niet bij een studie Amerikanistiek of politicologie, zeker niet bij de krant, maar bij een biografie. Ik wil hier een lans breken voor de politieke biografie, een genre waar Amerikanen in uitblinken. Ik weet het, biografieën zijn niet in en niet Nederlands bovendien, maar wel van groots belang.

Een leesbare biografie gaat over een uitzonderlijk individu, de uitzondering op de regel. Een studie politicologie gaat slechts over de regels.

Want er zijn dingen die de krant u niet vertelt. Bovendien is een studie in de sociale en politieke wetenschappen ook niet zaligmakend. Politicologie bijvoorbeeld is een studie van de politiek zonder individuen en zonder personen. De studie hangt aan elkaar van de ‘opportunity structures’, ‘gewogen gemiddeldes’ en ‘path dependencies’. Daar zijn natuurlijk goede redenen voor. Simpel gezegd, als politiek helemaal bepaald wordt door personen, karakters en individuen, en als we helemaal niets te weten kunnen komen over de processen en krachten die bepaalde individuen op het juiste moment naar de juiste plaats lanceerden, dan zijn we feitelijk weer terug bij de Middeleeuwen. Dan is goed bestuur hetzelfde als een goede koning. L’état, c’est moi.

Bij politicologie leer je welke geweldige krachten als de economie en de geschiedenis het sukkelige mensenwerk van politiek beheersen. In een goede biografie lees je wat er gebeurt als geweldige mensen de politiek beheersen. Een leesbare biografie gaat over een uitzonderlijk individu, de uitzondering op de regel. Een studie politicologie, sociologie, sociale geografie gaat slechts over de regels.

Wellicht bent u nu bereid om te overwegen ooit eens een biografie ter hand te nemen. En als u dan toch een biografie moet lezen, lees dan een hele goeie. Lees The Years of Lyndon Johnson. De eerste drie delen waren het geschenk van Obama aan onze eigenste Mark Rutte, toen deze op staatsbezoek kwam. Het vierde deel kwam afgelopen voorjaar uit onder de titel The Passage of Power en werd onlang zelfs gerecenseerd door Bill Clinton voor de New York Times. Het verschijnen van ieder deel van de biografie heeft telkens een grote impact op de Amerikaanse boekenbijlages.

Zonder Johnson geen Obama. Zonder Johnson ook geen Vietnamoorlog en geen smeercampagnes.

Niet verwonderlijk, de impact van de 36ste president van de VS op de Amerikaanse politiek was ook onvoorstelbaar groot. Het was namelijk niet de mooiboy Kennedy die er voor zorgde dat alle zwarte Amerikanen konden stemmen. Het was de geslepen, manipulatieve, ambitieuze, meedogenloze en barmhartige Texaan Johnson die uiteindelijk de Civil Rights Bill door het Congres ramde. Lyndon Johnson, zoals zijn biograaf graag mag zeggen, was een watershed voor de Amerikaanse politiek. Een waterscheiding. Vóór Johnson’s regering stroomden de rivieren de ene kant op, na zijn regering de andere kant. Voor zijn regering leefden zwarte Amerikanen in ‘the old South’ onder strikte apartheid en waren weerloos tegen lynch mobs. Vóór Johnons war on poverty was er geen basaal programma voor medische zorg of ouderenzorg. Veertig jaar ná Johnson ondertekende de eerste zwarte president van de VS een nieuwe wet, om nog eens veertig miljoen Amerikanen van verzekerde zorg te voorzien.

Zonder Johnson geen Obama. Zonder Johnson ook geen Vietnamoorlog en geen smeercampagnes. Onder Johnson begon zich bovendien ook het 'credibility gap' te tonen. Met credibility gap wordt in Amerika het inherente wantrouwen aangeduid dat veel burgers koesteren jegens de federale overheid en de leugenachtigheid van de president in het bijzonder. Dat wantrouwen ziet diep. Maar dat wantrouwen is ook ooit eens gewekt, voor het eerst door president Johnson die beloofde geen Amerikaanse jongens naar een oorlog te sturen die zogenaamd de verantwoordelijkheid was van Vietnamese jongens. Die belofte werd al vrij snel na de verkiezingen gebroken. Het wantrouwen is uiteindelijk verergerd en bevestigd door Tricky Dick Nixon en het Watergate schandaal. Toch, het begon onder Johnson.

Volgens Caro corrumpeert macht niet, het onthult – it reveals.

The Years of Lyndon Johnson is ook een studie. Een studie naar macht. Pure macht en lust naar macht. Vermoedelijk is er sinds Il Principe geen beter boek over het onderwerp verschenen. Robert Caro heeft er inmiddels een ruime vijftig jaar van zijn leven aan besteed. Inmiddels is hij tot een weerlegging gekomen van de eeuwenoude wijsheid dat ‘macht corrumpeert’. Volgens Caro corrumpeert macht niet, het onthult – it reveals. En geen leider van de vrije wereld is interessanter om te onthullen dan Lyndon Baines Johnson. Caro onthult in zijn biografie een diep gespleten en ambigu mens. Een man die gedreven werd door een onversneden honger naar macht en een vermogen om de macht daadwerkelijk te gebruiken. To get things done. De manier waarop Caro de ambiguïteit van de man die hij al decennia bestudeerd in stand weet te houden is adembenemend. Caro weigert ons een simpele sleutel te geven tot het raadsel Johnson, hij houdt het raadsel in stand en houdt daarmee ook het raadsel van de politiek in stand. Caro duidt niet alleen Lyndon Johnson, hij duidt een heel tijdsgewricht. Een schrijver van een goede biografie doet dit als vanzelf; een biografie moet natuurlijk meer zijn dan dagboek dat iemand anders voor je heeft bijgehouden.

Goede biografieën van Amerikaanse presidenten zijn bovendien uniek omdat je zowel de impact van het tijdsgewricht op de persoon als de impact van de persoon op het tijdsgewricht beschreven ziet. LBJ was zo gespleten als de sixties zelf waren. Het was de tijd van civil rights en flower power, maar ook het decennium waarin de conservatives gevormd werden. Het decennium van ontembaar en jeugdig optimisme, het decennium van ’68, maar ook het decennium van extreem pessimisme over een dreigende kernoorlog. Je zou geneigd zijn te zeggen “Le Sixties, c’est lui, LBJ.”

Gerelateerde artikelen
Reacties
1 Reactie
  • Gaaf! Ik weet nu wat ik op mijn verlanglijst ga zetten dit jaar.

    Overigens werd het onthullende karakter van macht voor Caro al ontdekt door een andere president die veel betekende voor de emancipatie van zwarte Amerikanen. Het was Lincoln die kennelijk ooit zei: "Nearly all men can stand adversity, but if you want to test a man's character, give him power."

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven