Flickr / mariopiperni

Het heterohuwelijk als cultureel product

Wereldwijd zijn het drukke tijden voor de voor- en tegenstanders van het homohuwelijk. In verschillende landen waren er verhitte debatten, protesten, wetsvoorstellen en parlementaire stemmingen. In Nederland zette men de laatste puntjes op de i in het wettelijk verbod van de weigerambtenaar, terwijl in Rusland een anti-homowet juist unaniem werd aangenomen. In Frankrijk legaliseerde men het homohuwelijk. In Costa Rica gebeurde dit ook, zij het per ongeluk. Conservatieve politici realiseerden zich pas te laat waar ze mee  hadden ingestemd. In de Verenigde Staten  maakte het hoogste gerechtshof de weg vrij voor het homohuwelijk: DOMA, the defence of marriage act, werd onconstitutioneel verklaard door vijf van de negen rechters. 

Dat zorgde voor felle reacties van zowel voor- als tegenstanders. In Frankrijk gingen honderdduizenden mensen de straat op om tegen het wetsvoorstel van Hollande te protesteren. Het voorstel bevatte meer dan alleen het homohuwelijk; ook de mogelijkheid tot adoptie voor paren van hetzelfde geslacht werd erin behandeld. Het was wrang om te zien hoe, uitgerekend in Frankrijk, zoveel mensen protesteerden tegen gelijke rechten voor homo’s en lesbiennes. Liberté, egalité, fraternité, maar blijkbaar niet als gay. De reacties van tegenstanders op de beslissing van het Supreme Court in de Verenigde Staten logen er ook niet om. Volgens (Republikeins) congressman Louie Gohmert betekende de uitspraak zelfs het einde van de beschaving. Zo te horen staat er bijzonder veel op het spel rondom het toestaan van huwelijken tussen leden van het gelijke geslacht. Laten we eens kijken naar de veel gebruikte argumenten tegen het homohuwelijk.

Binnen gelovige kringen bestaat de overtuiging dat homoseksualiteit een zonde is en het huwelijk uitsluitend bestemd voor een man en een vrouw. Onze eigen SGP zegt daar bijvoorbeeld over: De openstelling van het huwelijk voor paren van hetzelfde geslacht is in strijd met het wezen van het huwelijk als unieke en exclusieve verbintenis tussen één man en één vrouw.'

Liberté, egalité, fraternité, maar blijkbaar niet als gay.

Tony Perkins, Amerikaans politicus en president van de rechts christelijke denktank Family Research Council, maakte een vergelijkbaar punt. Hij noemde het huwelijk ‘een instituut dat Gods eigen handtekening draagt’. Michelle Bachmann, vorige presidentsverkiezingen nog in de race voor het Republikeinse kandidaatschap, stelt dat 'geen mens ongedaan kan maken wat God zelf heeft ingesteld’. Dit argument van een door God gegeven instituut komt historisch gezien vaker terug, maar daarmee is het nog niet juist. Het huwelijk ontstond immers eerder dan onze huidige religies. In oudere samenlevingen, zoals het oude Griekenland en Egypte, werden huwelijken ook al gesloten. Historica Stephanie Coontz, een expert op het gebied van familie en huwelijk, dateert het huwelijk zo oud als de mensheid zelf. Hoe kunnen onze huidige religies een claim leggen op het huwelijk als datzelfde huwelijk er aantoonbaar eerder was?

Daarnaast is het moderne huwelijk, dat door conservatieven wordt gezien als het traditionele huwelijk, een totaal ander instituut dan het vroeger was. Het is altijd een hulpmiddel geweest om de positie van je familie te versterken. Liefde kwam pas later, na de verlichting, langzaam maar zeker bij het huwelijk kijken. Trouwen met iemand van een ander ras was vijftig jaar geleden in Texas en vijftien andere staten nog verboden. Tegen die openstelling van het huwelijk werd ook gepassioneerd gestreden. Dat gebeurde met argumenten die verdacht veel lijken op de argumenten die we nu van conservatieven horen. Het huwelijk heeft zich ontwikkeld in de loop van geschiedenis. Wat nu wordt verdedigd als het traditionele huwelijk is een compleet ander instituut dan vijftig, laat staan tweehonderd jaar geleden.

Een vaak voorkomend vervolgargument, dat overigens niet uitsluitend door religieuze tegenstanders wordt gebruikt, is dat homoseksualiteit onnatuurlijk  en daarom verwerpelijk is; it’s Adam and Eve not Adam and Steve. Maar ook dit is niet zonder meer waar. Homoseksueel gedrag komt namelijk ook ‘gewoon’ voor onder dieren. Bioloog en onderzoeker Bruce Bagemihl toonde dit aan in zijn boek Biological Exuberance: Animal Homosexuality and Natural Diversity. Van zoogdieren tot vogels, van vissen tot reptielen, zelfs insecten vertonen homoseksueel gedrag. Het komt in de natuur veel meer voor dan sommige mensen zouden willen. Het argument dat mensen de enige zijn die deze peccatum contra naturam, (zonde tegen de natuur begaan) vervalt hiermee. Het huwelijk is zélf misschien wel tegennatuurlijk. Monogamie is één van de fundamenten van het huwelijk. Je belooft je partner eeuwige trouw en blijft vervolgens bij hem of haar. Laat nou net deze monogamie absoluut niet vanzelfsprekend zijn in de natuur en zeker niet bij zoogdieren. Als we uitsluitend de natuur volgen bij het bepalen van de norm, lijkt homoseksualiteit eerder geaccepteerd te moeten worden dan het monogame huwelijk.

It’s Adam and Eve not Adam and Steve.

Voor mensen die hun bezwaar tegen het homohuwelijk baseren op hun geloof, zijn de heilige schriften vaak een leidraad. Zij wijzen bijvoorbeeld binnen de Bijbel naar Leviticus 18:22, en stellen dat homoseksualiteit een gruweldaad is die onder geen voorwaarde getolereerd mag worden. De Bijbel stelt echter ook dat mensen die op de Sabath werken, ter dood veroordeeld mogen worden (Exodus 35:2), slavernij mogelijk moet zijn (Leviticus 25:44) en vaders kunnen hun dochter als slaaf kunnen verkopen (Exodus 21:7). Waarom neemt men het ene vers letterlijk, en het andere vers niet? Waarom noemt men de Bijbel het woord van God en daarom de waarheid, maar houdt men zich vervolgens slechts selectief aan deze waarheden? Het is alsof je zelf boodschappen mag doen om zo een mooi pakket van normen, waarden en regels samen te stellen. Je eigen persoonlijke boodschappenmand is echter niet de officiële boodschappenmand van God, en ook niet die van mij.

Dan is er nog de overtuiging dat het instituut huwelijk kapot gaat wanneer twee mensen van hetzelfde geslacht mogen trouwen. Aanhangers van deze theorie zouden wellicht eens moeten kijken naar hoe heteroseksuelen omgaan met hun huwelijk. Gaan hetero’s zo respectvol met het huwelijk om, respecteren zij het instituut en zijn betekenis? Kim Kardashian is absoluut niet representatief voor de algehele heteroseksuele bevolking, maar haar vorige huwelijk duurde slechts 72 uur. Kim, kind van een orthodox-christelijke vader en katholieke moeder, gaat overigens zelf geregeld netjes naar de kerk. De mensen die van oudsher mogen trouwen vormen misschien wel een grotere bedreiging voor het huwelijk dan degene die niet met elkaar mogen trouwen maar dat wel graag willen.

Bij elke verandering van het huwelijk hebben conservatieven moord en brand geschreeuwd, steeds verklarend dat het huwelijk ten dode was opgeschreven. Het gebeurde zo’n tweehonderd jaar geleden, toen er steeds minder rationeel getrouwd werd, vanwege de vreselijk irrationele liefde; het gebeurde zo’n kleine vijftig jaar geleden met interraciale huwelijken in de Verenigde Staten; het gebeurt nu binnen de discussie over same-sex marriage. Het huwelijk is geen uitvinding van welke religie dan ook en er is dan ook geen één religie met een monopolie erop. Toch blijven tegenstanders religie gebruiken om hun zaak te bepleiten. Dat maakt het debat extra beladen. Maar wellicht ligt hier juist ook een oplossing. Heilige schriften kunnen immers wisselend worden geïnterpreteerd en iedereen kan zelf zijn boodschappenmand vullen. Ook ten gunste van het homohuwelijk.

Gerelateerde artikelen
Reacties
3 Reacties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven