Flickr / justgrimes

Het zijn maar peilingen

De verkiezingen komen er aan en dus is het bal. Peilingenbal. Ipsos Synovate, TNS Nipo, EenVandaag De Stemming en natuurlijk Peil.nl van Maurice de Hond. Peilingen zijn niet alleen een soort entertainmentstatistiek, maar erger, ze zijn nieuws op zichzelf. Geen beschrijving van-, maar zelf een stand van zaken. Geen documentaire, maar een handleiding.

Over hoe peilingen gedaan worden is genoeg geschreven, en ik verwijs u graag door naar Mark Rutte is lesbisch van Raoul Heertje. Maar er is meer aan de hand met peilingen. De peilingen domineren namelijk de strijd om het blauwe pluche en beïnvloeden deze strijd die geen pas geeft. Wat gaat er mis?

Vergeten we soms dat de peilingen niet de echte stand van zaken zijn, maar virtueel? Ik geloof het wel.

Zet u deze weken maar op een willekeurige dag De Wereld Draait Door aan. Of, doe het maar niet. Het probleem is alleen niet Maurice de Hond. ‘Moet hij weten,’ zou je zeggen. Het probleem zijn de mensen die hem een podium geven. Peilingen zijn nieuws, en dus, zo is de redenering van luie redacteurs bij talkshows, moeten ze besproken worden. Zelden gaat hier iemand tegen in. Gebeurt dat wel, dan is het verweer steevast de ‘het wordt besproken bij de koffieautomaat, dus bij ons’-drogreden. Het ging bij Matthijs en bij Jeroen en Paul aan tafel nog nooit over kalknagels, plasmatelevisies en de nieuwe overhemdenlijn van De Bijenkorf.

Door van peilingen nieuws te maken gaan ze heel eigen leven leiden. Zinnen als “Thieme staat nu op vijf zetels” en “Cohen stond op zijn dieptepunt op negen zetels” zijn al jaren heel gewoon. De bijzin “in de peilingen” wordt voor het gemak maar weggelaten. Of vergeten. Vergeten we soms dat de peilingen niet de echte stand van zaken zijn, maar virtueel? Ik geloof het wel.

Schrijnendste voorbeeld kwam tijdens deze verkiezingsstrijd langs. ‘SP daalt fors’ kopt De Stemming. En dat terwijl de SP, als de peiling gelijk zou zijn aan de uiteindelijke uitslag, een recordaantal zetels zou behalen. Er ontstond een heel erg bizarre zinconstructie: “De SP keldert omhoog naar 27 zetels, de PvdA stijgt 6 zetels naar beneden.” Maar er zijn meer rare versprekingen. Zo zei Pechtold in De Wereld Draait Door op 3 september: “Als Roemer de grootste was geworden, …” Feitelijk liggen de verkiezingen in de toekomst, maar door de peilingen – waarin Roemer geen directe premierskandidaat meer lijkt – spreekt Pechtold in de voltooid verleden tijd. Dit kan een spin zijn, maar het heeft alles weg van een verspreking.

Er wordt wel beweerd dat de peilingen invloed hebben op uiteindelijk stemgedrag. Dat het lastig is direct te bewijzen hoef ik u niet uit te leggen, maar er zijn wel indirecte bewijzen. Laat mij dit doen aan de hand van de vorige verkiezingen.

Er ontstond een heel erg bizarre zinconstructie.

Ten eerste komt de term ‘strategisch stemmen’ niet uit het niets. Strategie is altijd op basis van een status quo, in dit geval de peilingen. Zo stemde in 2010 veel zwevende kiezers uiteindelijk op Cohen of Rutte, in de hoop dat de een premier zou worden en de ander niet. Ten tweede konden Rutte en Cohen de campagnes in 2010 alleen een premierstrijd stuwen door gebruik te maken van peilingen. Ze gingen niet naar alle debatten, maar wel naar dezelfde. Een spin om de kiezer het gevoel te geven te moeten kiezen voor de een of de ander.

Peilingen verbieden is niet mogelijk. Wel is het mogelijk om de publicaties van peilingen te verbieden, maar alleen op Nederlandse media. Als De Hond zijn peilingen publiceert vanaf een Taiwanese server, zoals hij al aankondigde te doen in 2003 toen Rouvoet een peilingverbod muntte, is daar voor de Nederlandse wet niets aan te doen.

Tot slot een tegengeluid. Dat zegt dat de peilingen prima voorspellers zijn van de uiteindelijke uitslag. De peiling van De Hond van 8 juni 2010 verschilt maar 15% van de zetels met die van de uitslag van 9 juni. Natuurlijk, maar zoals hierboven laten zien is er wel wat te zeggen over de invloed die peilingen hebben op de einduitslag. Als dat echt zo is, dan is het weer niet zo gek dat er zo’n kleine discrepantie tussen de laatste peiling en de einduitslag zit. Net als dat het niet zo gek is dat je eten zout smaakt als je er een ons zout in doet.

Dus lieve redacteuren der kwaliteitsmedia, mag er iets minder zout in mijn eten?

Gerelateerde artikelen
Reacties
Nog geen reacties.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven