Wikimedia Commons / PhantomS

Beste Robert,

Waarschuwing: dit verhaal kan delen van het plot bevatten. Voor hen die For Whom the Bell Tolls nog onbevangen willen lezen: lees dit artikel niet!

Om jou en het geheugen van deze of gene weer op te frissen zal ik de feiten van het boek waarin jij de hoofdpersoon bent nog maar even de revue laten passeren.

Ten tijde van de Tweede Wereldoorlog, in 1941, verscheen er een oorlogsboek van de hand van Ernest Hemingway: For Whom the Bell Tolls. Het is eigenlijk helemaal geen oorlogsboek, maar er wordt wel oorlog in gevoerd. Zowel voor de schrijver als voor de hoofdpersoon is die oorlog eigenlijk maar bijzaak. Terwijl Robert Jordan als guerrillastrijder een brug op moet blazen om het leven van de troepen van Franco eens flink zuur te maken, vallen allerlei lastige existentiële vragen hem te binnen en wordt hij ook nog eens verliefd op de mooie Maria.

“I obscenity in thy milk” [1]

Het ruim 400 pagina’s tellende boek vangt onbezorgd, ja bijna flierefluiterig aan. ‘He lay flat on the brown, pine-needled floor of the forest, his chin on his folded arms, and high overhead the wind blew in the tops of the pine trees.’ Het zou je maar overkomen. Robert Jordan heeft zich als Amerikaan op dat moment al enige tijd bij de anti-fascisten aangesloten en is inmiddels aangekomen bij de guerrillastrijders in de Spaanse bergen. Star Wars moet hem ongetwijfeld niet erg hebben aangesproken (zie artikel van 11 mei op deFusie) en ook het communisme ziet hij niet langer als een heilzame ideologie. Die man is lang niet op zijn achterhoofd gevallen, zou je zo denken.

Al in het begin van het boek ontmoeten Robert Jordan, steevast Inglès genoemd door zijn kameraden, en Maria elkaar. Maria is door de guerrillastrijders buit gemaakt op een missie waarbij zij een trein opbliezen. De fascisten hebben haar verkracht en de haren afgeschoren. Ook toen voldeden kale vrouwen niet aan het schoonheidsideaal, maar niettemin spatte de schoonheid van haar af. Maria is een prachtig meisje waarvoor men zorgt moest dragen. Het wekt nauwelijks verbazing dat Robert Jordan zich terstond tot haar aangetrokken voelde en altijd voor haar zou zorgen. Na enige dagen was het beklonken. Als al het oorlogsgedoe voorbij zou zijn, zouden zij naar Madrid gaan en trouwen. Hiermee doemt het zwaard van Damokles onmiskenbaar op.

Vanaf dat moment verloopt alles in het verhaal met pieken en dalen. Pablo, de leider van de Guerrilla’s, is aan de drank en heeft zijn twijfels bij de uitvoerbaarheid van het opblazen van de brug. Maar erger nog: Robert Jordan begint na te denken. Wat zijn mijn motieven? Waarom oorlog? Mag ik doden? Moet ik wel nadenken? Antwoorden zijn er niet, behalve dan het denken ten tijde van oorlog maar beter een stapje terug kan doen om niet van binnenuit opgegeten te worden. Dat gebeurt toch. Dom, Robert.

Lood bleek echter sterker dan goud, althans effectiever.

Het moge wel duidelijk zijn. De ondergang is onafwendbaar voor Robert Jordan en de zijnen. De brug wordt weliswaar opgeblazen en de strijders zijn net op weg naar een veilige haven als het noodlot ongenadig toeslaat. Het gestolen paard van Robert valt en hij komt onder het paard terecht. Robert breekt zijn been dusdanig dat hij niet meer verder kan. De rest moet hem achtergelaten. Natuurlijk wil Maria blijven, wat Inglès vanzelfsprekend niet toestaat.

Waarom niet Robert?! Shakespeare had er geen moeite mee om Romeo en Juliet samen te laten sterven. Ernest heeft je er een beetje bijgelapt, maar heeft dat toch wel alleraardigst gedaan. Met je gebroken been kreeg je nog een helder moment, ondanks de hevige pijn. Je pakt nog eenmaal je halfautomatische wapen en gaf die opstomende fascisten er nog een keer van langs, zodat je meisje en de anderen meer tijd hadden om zich uit de voeten te maken.

Wellicht was het ook wel inzicht van je. Ik heb het ook heus wel gelezen aan het begin van hoofdstuk 13, dat overigens in zijn totaliteit een schitterende passage is.

‘Then he said, “where should we go?”

She didn’t say anything but slipped her hand inside of his shirt and he felt her undoing the shirt buttons and she said, “You, too. I want to kiss, too.”

“No, little rabbit”

“Yes. Yes. Everything as you.”

“Nay. That is an impossibility.”'

En toen moest ik verdomme nog ruim 300 bladzijden. Maar toegegeven, ik bleef hoop houden. De grote Robert Jordan zou het gaan doen. Naast soldaat in Spanje was je ook nog professor in Amerika. Ik had wel gedacht dat intelligentie en moed een gouden combinatie was. Lood bleek echter sterker dan goud, althans effectiever. Zoals de spion bij Stratego de veldmaarschalk onder de zoden kan stoppen.

Een hekel heb ik echter niet aan je  kunnen krijgen, Robert. Sterker nog, ik mag je wel. Je hebt laten zien dat het verbond tussen mensen zo’n beetje het enige is dat wel hebben. Sommige zijn daar weliswaar niet zo goed in en daar moet dan even een kogel ingejaagd worden, fair enough.

Na het verhaal vraag je je, als lezer, toch nog een keer af voor wie die bel nu rinkelt. Voor jou, voor mij. De band Metallica vroeg het zich in een op zich wel aardig metal-nummer ook af. Maar daar was het alleen maar strijd en kwam Rabbit er niet in voor. Vergeet niet dat die jongens dagen achtereen met zwarte t-shirts aanliepen, dan krijg je dat. Aan het eind is alles evenwel duidelijk, ofschoon het boek in deze sleutel is gecomponeerd: ‘No man is an Iland, intire of itself; every man is a piece of a Continent…’[2]

Salud Inglès


[1] Hemingway heeft de gevleugelde Spaanse scheldtirade Me cago en la leche op deze manier naar het Engels vertaald.

[2] Hemingway gebruikt dit citaat van John Donne als epigraaf.

Gerelateerde artikelen
Reacties
Nog geen reacties.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven