Wikimedia Commons

India: voorbeeld voor Europa?

Vorige week debatteerden Guy Verhofstadt, Thierry Baudet en SP-senator Arjan Vliegenthart in het tv-programma Buitenhof over de toekomst van Europa. Hoewel dit onderwerp actueel, boeiend en uiterst belangrijk is, wilde het deze zondagmiddag geen goed debat worden. Dat lag vooral aan de opponenten van Verhofstadt die enkel aan tafel leken te zitten omdat het bijzonder is dat jonge, intelligente mensen een anti-Europese visie hebben. Overtuigende argumenten boden ze niet. Eén onderdeel van het debat wil ik niettemin uitlichten: India als voorbeeld voor de slagingskansen van een Europese politieke unie.

In het debat zijn Verhofstadt en Baudet het eens over de analyse dat een politieke unie noodzakelijk is om de financiële problemen in Europa het hoofd te bieden. Baudet noemt dit het resultaat van de list van de founding father van Europa, Jean Monnet. Omdat een politieke eenwording in de tijd van de oprichting van de Unie (toen nog Kolen & Staal gemeenschap) politiek onmogelijk was, werd besloten enkel op economisch vlak samen te werken, zodat men bij zwaar weer gedwongen wordt tot politieke eenheid. Pas dan heeft één politieke instelling de benodigde legitimiteit om rigoureus in te grijpen. Het probleem van deze situatie is volgens Baudet echter dat een politieke Europese unie helemaal niet mogelijk is vanwege de grote culturele verscheidenheid in Europa. Kortom, de crisis kan alleen opgelost worden door meer eenheid, maar meer eenheid is niet uitvoerbaar. Baudets dramatische conclusie is dat we in de val gelokt zijn.

Zij die Guy Verhofstadt kennen weten dat deze argumenten zijn enthousiasme voor een federaal Europa niet kunnen temmen. Volgens Verhofstadt hoeft de genoemde diversiteit geen onoverkomelijk probleem te zijn. Hij verwijst hierbij naar de grote culturele verscheidenheid van mogendheden als de Verenigde Staten, China en India.

Verhofstadts verwijzing is echter te gemakkelijk. Voor zover hij, op basis van India, stelt dat culturele diversiteit niet problematisch is voor een federaal Europa ziet hij iets over het hoofd. Ondanks de immense culturele diversiteit in India bestaat er namelijk één overkoepelende manier van denken over politiek: An Indian way of thinking about politics. Zo betoogt althans Ramachandra Guha in zijn boek Makers of Modern India. Dit boek bevat korte biografen en geschriften van belangrijke Indiase politieke figuren als Jawaharlal Nehru, Rabindranath Tagore, BR Ambedkar en natuurlijk Gandhi. Ook de minder bekende Gopal Krishna Gokhale, Bal Gangadhar Tilak and Chakravarthi Rajagopalachari komen aan bod. De auteur Guha stelt dat zijn anthologie geen willekeurige collectie van interessante individuen is, maar een verbonden politieke traditie laat zien.

Of zo'n verbonden politieke traditie bestaat in Europa is zeer twijfelachtig. Voor dit standpunt pleit alles wat er de afgelopen zestig jaar bereikt is op het gebied van Europese samenwerking. Daarnaast vallen alle Europese studenten politieke theorie te noemen. Het zou geen verschil moeten maken of een Europese student politieke theorie in Bologna, Kopenhagen, Oxford of Praag studeert. In alle gevallen worden Rousseau, Hobbes en Marx gelezen. Maar dat is natuurlijk onvoldoende voor een politieke traditie. Dat laatste veronderstelt natuurlijk meer dan kennis alleen, maar ook gedeelde opvattingen, gebruiken en geschiedenis. Uit het boek van Guha blijkt ook niet voor niets dat de Indiase politici ook belangrijke denkers waren. Het gaat dus om een combinatie van denken en doen waarin een eenheid bestaat.

[quote]Uit het boek van Guha blijkt ook niet voor niets dat de Indiase politici ook belangrijke denkers waren. Het gaat dus om een combinatie van denken en doen waarin een eenheid bestaat.[/quote]

Guha noemt het – als gezegd - bijzonder dat veel Indiase politici ook intellectueel zeer ontwikkeld waren en uitblonken als denkers over politiek. De brieven in het boek getuigen inderdaad van die kwaliteiten. Ik weet echter niet of deze eigenschap van Indiase leiders echt onderscheidend is. In de moderne geschiedenis van ons eigen land stonden en staan premiers als De Jong, Lubbers, Kok, Balkenende en Rutte zeker niet in de eerste plaats bekend om hun intellectuele vermogens. Daartegenover staan echter Thorbecke en  Kuyper en, in minder mate, Van Agt. Voor de Verenigde Staten geldt ongeveer hetzelfde. De Founding Fathers en Lincoln waren intellectuelen van formaat, in staat tot het produceren van prachtige teksten, terwijl hedendaagse Amerikaanse politici zich vaak beperken tot het gesproken woord.

Dat de Indiase politici zowel praktisch als academisch zeer begaafd waren lijkt dus vooral bijzonder als je het vergelijkt met hedendaagse westerse politici. Belangrijker is wat zij inhoudelijk schreven, wat qua ideeën niet eens zo afwijkend van de westerse politieke filosofie lijkt. Inhoudelijk gezien vind ik die gedachten niet bijzonder origineel. Wel is bij de verschillende politici een ontwikkeling merkbaar van een pleidooi voor multiculturalisme, waarbij veel naar elkaar verwezen wordt. Bijzonderder is hun belezenheid, hun intellectuele benadering, manier van schrijven, maar de ideeën zelf wijken niet radicaal af onze van westerse ideeën over politiek. Dit heeft denk ik mede te maken met het feit dat veel politici uit Makers of Modern India naar de kolonisator Engeland reisden en daar of in de Verenigde Staten een opleiding genoten. Veel van de politici/denkers die Guha heeft opgenomen zijn dan ook liberals (in de Amerikaanse zin van het woord). Makers of Modern India kreeg de kritiek dat het te veel liberale denkers heeft opgenomen en belangrijke Indiase marxisten, religieuze nationalisten en conservatieven heeft weggelaten. (http://caravanmagazine.in/Story.aspx?Storyid=773&StoryStyle=FullStory )

[quote]Veel van de politici/denkers die Guha heeft opgenomen zijn dan ook liberals (in de Amerikaanse zin van het woord).[/quote]

Makers of modern India is om meerdere redenen de moeite waard. India wordt een belangrijk land en daarom is het interessant te lezen over zijn politieke geschiedenis en de opvattingen van de leiders die het land gevormd hebben over kwesties als multiculturalisme, de rol van de vrouw in de samenleving, religie en samenleving, de bemoeienissen van de staat met de economie en India’s relatie met de rest van de wereld. Over dat laatste is het wellicht geruststellend op te merken dat de meeste er vrij harmonieuze gedachten op na houden.

Tot een slotsom komend, Makers of modern India is ontzettend informatief voor wie meer wil weten over de politieke geschiedenis van India. Zeker degene die soms de jip-en-janneketaal van de Nederlandse politiek moe is zal zich kunnen laven aan de mooie politieke epistels. Of dit onderscheidend is voor historische Indiase politici is echter de vraag, voor de brieven van Lincoln geldt dit evengoed. Verhofstadt raad ik aan zijn argumentatie met betrekking tot India kan aan te scherpen. Makers of Modern India is daar een geschikt middel voor!

Zie hier overigens het debat tussen Verhofstadt, Vliegenthart en Baudet.

Gerelateerde artikelen
Reacties
2 Reacties
  • Leuke tip van het boek! Ik zat gisteren nog een docu te kijken over onder andere het onderwijs in de deelstaat Kerala, erg indrukwekkend waar ze daar mee bezig zijn.

    Ik ben wel benieuwd of de politiek in India een beetje elitaire trekjes heeft? Het land heeft natuurlijk een wat hiërarchische traditie met dat kastensysteem, misschien dat dit z'n sporen achter heeft gelaten in aanzienlijke functies zoals in de politiek. Dat je daardoor dus ook eerder intellectuele figuren in de politiek krijgt.

    Daartegenover dan Nederland, waar 'elitair' al bijna een vies woord is. Ik moet dan altijd denken aan de minister die 'heel gewoon' op de fiets naar het Binnenhof ging, of de journalist die de "excellentie" grap maakte tegen de net als minister geïnstalleerde Wouter Bos. Enfin, in Nederland is het denk ik electoraal gezien een bijzonder slechte zet om allerlei intellectuele tradities aan te halen. Kijk enkel al naar het succes van politieke partijen die 'klare taal spreken', te weten de PVV en de SP.

  • Nik de Boer,

    Persoonlijk denk ik dat nog wel een en ander op de stelling van Guha is af te dingen.De hindoeistisch-nationalistische BJP, die in 1998 en 1999 de verkiezingen won, heeft in het verleden een nogal dubieuze rol gehad in moslim-hindu conflicten. Daarnaast is een aanzienlijk gedeelte van Indiase politici strafrechtelijk veroordeeld. De verhalen over ontwikkeling van politici ten spijt, misdaad een politiek zijn sterk verbonden in India. Zie bijv.: http://latitude.blogs.nytimes.com/2012/02/01/in-indian-politics-crime-pays/

    Daarnaast is het de vraag of India echt een succesvolle democratie is. De machtigste partij van het land, de congrespartij, heeft vooral kenmerken van een dynastie. Indira Gandhi was dochter van de eerste premier Jawarhal Nehru. Haar zoon werd ook premier, Rahiv Gandhi,(vermoord in 1991). Tegenwoordig is zijn vrouw, Sonja Gandhi, de machtigste vrouw in de Congrespartij en haar zoon wordt weer klaargestoomd voor het ambt van premier.Sinds de oafhankelijkheid van India werd in slechts twaalf jaren (als ik me niet vergis) en meestal voor korte perioden, de premier geleverd door een andere dan de congrespartij.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven