It’s fucking art!

Eerder schreef J.P. Janse voor deFusie een laatdunkend artikel over hip-hop. Oncreatief en met misplaatste humor deed Janse vermoeden dat zijn tekst ging over hip-hop als ‘sociale kritiek’. Voor de lezer was zijn onsubtiele intentie duidelijk: ‘ik minacht hip-hop en ben daar trots op’. Janse koos hiermee voor de makkelijke route die veel deelnemers aan de beschavingsoffensieven tegen ‘verkeerde muziek’ kiezen. Dat is zonde, juist omdat zulk onkritisch volggedrag interessante analyses in de weg zitten.

Waarom kan in een film wel – volledig in beeld gebracht – een vrouw haar clitoris met een schaar afknippen?

Fans van hip-hop moeten tegenwoordig een hoop uit de kast halen om hun liefde voor hip-hop te verdedigen. Een interessante persoonlijkheid deed dat in 2008: president Obama. Als een kandidaat die zich wilde profileren als everyman’s president, flirtte hij tijdens de campagne voor zijn eerste termijn vaak met de hip-hopscene. Obama zei in een interview, zijn woorden zeer zorgvuldig uitkiezend, dat hij houdt van de flow en de wijze waarop complexe boodschappen bondig worden gepresenteerd. Politiek correct als een president(skandidaat) hoort te zijn, voegde hij daar snel aan toe dat “[t]here is a message that is, not only sometimes degrading the women, not only uses the N-word too frequently, but also – something I’m really concerned about, always talking about material stuff.”

Hoewel Obama tijdens dat interview toegaf een grote fan te zijn van de huidige grootgewichten Jay-Z en Kanye West, ging zijn voorkeur toch uit naar de tekstueel schonere old-skool hip-hop. Neem bijvoorbeeld de klassieker The Message (1982) van Grandmaster Flash and the Furious Five. Tracks als The Message beschrijven de hardships van opgroeien in het uitzichtloze getto op een eerlijke en poetische manier that keeps it real.

[vsw id="gYMkEMCHtJ4" source="youtube" width="425" height="344" autoplay="no"]

Neem daar tegenover een van de vele beruchte teksten van de moderne hip-hop artiest Tyler, The Creator op zijn track Tron Cat: ‘rape a pregnant bitch and tell my friends I had a threesome’. Dat is zonder meer een walgelijke tekst en Tyler, The Creator kreeg dan ook een storm van kritiek over zich heen. Niet alleen degenen die hip-hop categoraal afkeuren vielen over hem heen, maar ook de hip-hop fans die van mening waren dat hun muziekstijl door types als Tyler, The Creator aan het verloederen was, lieten van zich horen. Opperprovocateur Tyler nam geen blad voor de mond en beet van zich af in een interview dat hij gaf aan het tijdschrift The Drone. Zijn hoofdargument: “it’s fucking art! Om zijn verontwaardiging kracht bij te zetten, maakt hij vergelijkingen met wat er zoal in films voorkomt.

“Do you watch movies, do you see the shit they do in movies? (…) Have you seen Quentin Tarantino’s fucking movie? Why does everyone get their fucking dick cut off?”

Inderdaad, waarom is er zoveel minder ophef bij choquerende scènes uit films? Waarom komt een Franse art-housefilm weg met het volledig in beeld brengen van seksuele handelingen tussen een minderjarige broer en zus? Waarom kan in een film wel – volledig in beeld gebracht – een vrouw haar clitoris met een schaar afknippen?

Volgens de Amerikaanse socioloog Michael Eric Dyson, een bekende en invloedrijke verdediger van hip-hop, komt dat omdat hip-hop veel verschillende functies krijgt toegedicht, maar vaak niet een kunstzinnige. Er zou naar zijn mening een brede consensus zijn dat hip-hop in wezen ‘artlessness’ is.

“(…) its critics often fail to acknowledge that hip hop is neither sociological commentary nor political criticism, though it may certainly function in these modes through its artists' lyrics. Hip hop is still fundamentally an art form.”

Janses artikel over de ‘sociale kritiek van hip-hop’ lijkt Dysons hypothese te bevestigen.

Wat Tyler, The Creator bedoelde met ‘hoezo in films wel, maar in hip-hop niet’ heeft hier alles mee te maken. Films, maar bijvoorbeeld ook romans en een aantal muziekstromingen, behoren ‘duidelijk’ tot het domein van de kunsten met de bijbehorende vrijheid. Als in films of boeken alle taboes van de wereld gecombineerd zouden worden afgebeeld op extreme wijze, zou het volgens Dyson, afhankelijk van iemands smaak, ‘bad art, useless art, banal art, but art nonetheless’ zijn. Een voorbeeld van beschrijvingen die voor de meeste mensen weerzinwekkend zijn, maar in een roman – als kunstvorm - weer ‘acceptabel’ wordt, geeft Femke Halsema in een kort opiniestuk over virtuele kinderporno in het GroenLinks magazine van juli 2001:

“Markies de Sade heeft de meest gruwelijke seksuele handelingen beschreven met volwassenen, dieren en kinderen. Nabakov heeft gedetailleerd opgeschreven hoe de hoofdpersoon de liefde bedrijft met de minderjarige Lolita. Naar de maatstaven van de huidige seksuele moraal gemeten hoeven beide auteurs op weinig sympathie te rekenen. Toch zal niemand het in zijn hoofd halen om deze boeken te verbieden. De boeken behoren zelfs tot de wereldliteratuur.

Het gevaar van deze dekmantel der kunst is dat sommige artiesten erg weinig moeite doen om hun geestesproduct ‘creatieve onderbouwing’ te geven. Daar waar artiesten als Kendrick Lamar, B.I.G. Krit en Angel Haze hoge ogen scoren, zien we ook beunhazen als 2 Chainz de aandacht krijgen. Maar juist rappers als 2 Chainz, bij wie clips een belangrijk onderdeel uitmaken van hun ‘stijl’ en ‘imago’, produceren waardevolle ‘kunst’ die ons op cultureel vlak veel kunnen vertellen.

[vsw id="Y34jC4I1m70" source="youtube" width="425" height="344" autoplay="no"]

Janses artikel over de ‘sociale kritiek van hip-hop’ lijkt Dysons hypothese te bevestigen. Het wordt niet bekeken als kunst op zich, maar hoofdzakelijk geschetst als een vehikel voor verandering of podium voor kritiek. Dat doet voor de liefhebbers van hip-hop een immense afbreuk aan het kunstzinnige van de muziekstijl.

Gerelateerde artikelen
Reacties
1 Reactie

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven