Een screenshot van kippen, varkens en koeien in Daan Doesborgh zijn eigen boerderij

Je bent wat je gamet

Deel 2 van de reeks ‘de ethische gamer’

Na de inleidende aflevering ‘eerst Minecraft, dan de moraal’ is het nu tijd om wat dieper in de ethische kant van Minecraft te duiken. Wat ik in de vorige titel zo schaamteloos uit Brecht heb weggelaten, komt nu alsnog aan bod: das Fressen. We gaan het hebben over virtuele dierenmishandeling, vegetarisme en de bio-industrie.

Als je niet eet, ga je dood, ook in Minecraft. Het spel biedt eetbare gewassen zoals bieten of wortels, maar ook te bereiden gerechten zoals paddenstoelenstoofpot, slagroomtaart of chocoladekoekjes. Ikzelf geef bij het spelen de voorkeur aan gepofte aardappelen. Een divers dieet is niet nodig, maar de keuze is reuze. Er is ook een aantal eetbare dieren aanwezig in de Minecraftwereld, die rondlopen in het wild, en gevangen en gefokt kunnen worden. Daarnaast kan je vissen.

Je hoeft in principe geen dieren te doden in het spel, uitgezonderd de spinnen en andere monsters die ’s nachts opduiken en de speler aanvallen. De dieren die dag en nacht in de spelwereld rondlopen zijn vreedzaam, ijsberen en wolven incluis. Maar de speler hoeft dat niet te zijn. De Amerikaanse gamejournalist Michael Rougeau schrijft in deze blogpost over zijn worsteling met vegetariër zijn in het echte leven en dieren doodmaken in Minecraft. Hij besluit tot een metagame, het toepassen van een levenshouding op een computerspel, en wordt Minecraftvegetariër. Andere spelers erkennen dat dieren in Minecraft geen echte dieren zijn, en zien ze in plaats daarvan als elementen met een functie die optimaal uit te buiten valt. Hier is een Youtubevideo van een Australische Minecrafter die een ingenieuze kippenboerderij heeft gebouwd die volautomatisch kippen fokt, slacht en braadt, en ook nog eens eieren verzamelt. Het gebouw heeft de vorm van een gigantische kip. In een andere video beklaagt hij zich over fans die dreigen hem vanwege dit soort machines bij PETA aan te geven. Blijkbaar staat mishandeling van Minecraftdieren voor sommigen gelijk aan mishandeling van echte dieren.

kippenboerderij

De kip is gemaakt van wol en kan echt poepen.

Bovenstaande gevallen roepen twee vragen op: is het verkeerd om dieren te eten of op een geïndustrialiseerde manier te houden? En wat is de waarde van een digitaal dier? Op het snijvlak tussen die vragen bevindt zich de onderhavige kwestie.

Als ik mijn eigen opvattingen als voorbeeld neem, moet ik tot een vreemde constatering komen. Als mens ben ik tamelijk bewust met eten bezig, en probeer ik mijn bijdrage aan de bio-industrie te minimaliseren door meestal vegetarisch en vaak veganistisch te eten. Ik vind het geïndustrialiseerd houden van dieren volmondig verkeerd, maar het met mate eten van op verantwoorde wijze gehouden dieren niet. Hoewel in Minecraft elk vlees biologisch is, er zijn immers geen antibiotica en veevoer bestaat per definitie uit pesticidevrije groenten en granen, ben ik al jaren Minecraftvegetariër. Dat impliceert dat ik niet alleen vind dat digitale dieren gelijkwaardig zijn aan echte dieren, maar ook dat het eten van digitaal vlees wel verkeerd is, en van echt vlees niet. Ik ben gelukkig verstandiger dan dat, maar ik kan niet ontkennen dat ik een probleem heb met de digitale bio-industrie. Ik bouw geen geautomatiseerde fok- en slachtmachines, en voel me ongemakkelijk bij filmpjes waarin dat wel wordt gedaan. Waarom dat ongemak over fictieve dieren?

Waarom dat ongemak over fictieve dieren?

In Grand Theft Auto heb ik al menige onschuldige voorbijganger koelbloedig neergemaaid. Maar dat is een spel is waarin je auto’s móét stelen en mensen om het leven móét brengen. Het alternatief is braaf rondrijden en lanterfanterig naar de kapper of naar yoga gaan - overduidelijk niet de bedoeling van het spel. Minecraft biedt daarentegen alleen een spectrum aan mogelijkheden, en legt de keuze vervolgens bij jou. En dan kies ik dus voor de aardappel in plaats van voor de biefstuk. Ik weet dat een Minecraftkoe geen echte koe is, dat er zelfs best wel wat fantasie voor nodig is om er een koe in te zien, en dat een gesimuleerde koe geen gevoelens heeft. Toch voel ik weerzin tegen het doden van die koe, een weerzin die ontbreekt bij de vriend die geen minder goed mens is dan ik, maar wel soms voor zijn plezier een paard of een paar dozijn kippen in brand steekt. In Minecraft dan. Aan de andere kant eet hij wel vlees uit de bio-industrie, dus misschien is hij gewoon nonchalanter over dierenwelzijn dan ik.

Komt mijn irrationele gedrag doordat ik niet zozeer lief wil zijn voor dieren omwille van het dier, maar omdat ik me daar goed door voel? Dan maakt het niet uit of het dier in kwestie een echt dier is, dat blij kan zijn en kan lijden, of een gesimuleerd dier dat dus ook geen emoties heeft. In het echte leven weegt de smaak van mijn moeders stoofvlees op tegen de morele weldaad van geen vlees eten. Tijdens het spelen van Minecraft proef ik in mijn mond vis noch wortel noch rottend zombievlees, dus kunnen de principes de overhand nemen.

Sadisme blijft in computerspellen consequentieloos en abstract

Misschien is Minecraft nog het meeste een morele proeftuin. Je kan er zonder échte consequenties wreed of vroom zijn, maar evengoed proeven wat de impact is van je handelen. Als je een dier slaat, springt het op, rent weg en maakt een heel zielig geluid. Het spel geeft dus wel degelijk het signaal af dat je iets doet wat het dier niet fijn vindt. Maar digitale wezens hebben nu eenmaal geen echte gevoelens, en dus kan je ermee experimenteren zonder dat je meteen een naarling bent. Kijk maar naar hoeveel er in The Sims wordt gemarteld. Sadisme blijft in computerspellen consequentieloos en abstract, maar keuzes in de omgang met mensen zijn wel net even wat gewichtiger dan keuzes in de omgang met dieren. Daarom in de volgende aflevering: Minecraft en medemenselijkheid.

Gerelateerde artikelen
Reacties
1 Reactie
  • Hersenspinsel: misschien is het makkelijker digitaal vegetarier te zijn omdat je digitale zelf geen echte verlangens naar vlees heeft?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven