Flickr / Minister-President

#Jebentwatjegeeft

De kogel is door de kerk. Nederland gaat flink bezuinigen op ontwikkelingssamenwerking. Vorige week lekte het nieuws uit het Catshuis dat de onderhandelaars het al eens zouden zijn geworden over aanvullende bezuinigingen van €1 miljard.

Bij lekken moet je jezelf altijd afvragen wie er garen bij spint. Doorgaans lekt nieuws namelijk niet zomaar uit. Al helemaal niet als het om politici gaat. In dit geval lijkt vooral het CDA hier voordeel uit te kunnen halen. De verwachte verbolgen reacties van prominenten uit die partij – waaronder oud-premier Piet de Jong – geven Verhagen immers munitie om hard(er) te onderhandelen en concessies af te dwingen bij de andere partijen. Ontwikkelingssamenwerking wordt dus, zoals Thijs Broer deze week terecht opmerkte in Vrij Nederland, ingezet als wisselgeld. Mocht het zo uitkomen dat er uiteindelijk minder dan €1 miljard wordt bezuinigd, dan kunnen zowel het CDA als de PVV een succesje claimen. De laatste omdat de linkse hobbyisten toch flink hebben moeten inleveren; het CDA omdat ze erger hebben weten voorkomen. Waarbij ik het niet na kan laten te wijzen op het feit dat de VVD in dit dossier wederom de lachende derde is.

Het kabinet maakt willens en wetens een eind aan de internationale voortrekkersrol die Nederland jarenlang heeft ingenomen op dit gebied.

Hoe het ook zij: dat er verder bezuinigd gaat worden op ontwikkelingshulp is zeker. Daarmee zet het kabinet definitief een streep onder een lange traditie en maakt zij willens en wetens een eind aan de internationale voortrekkersrol die Nederland jarenlang heeft ingenomen op dit gebied. Bij het aantreden van het kabinet was al flink gesneden in het ontwikkelingsbudget. Waar Nederland eerst 0.8% van haar BNP reserveerde voor deze post, werd het onder druk van de PVV al omlaag geschroefd naar 0.7%, waarvan een deel ook werd ingezet ter financiering van vredesmissies.

De beredenering om te bezuinigen op ontwikkelingssamenwerking is simpel. Waar elders bezuinigen in eerste instantie ook geld kost, levert elke euro die niet naar ontwikkelingssamenwerking gaat, een euro op voor “’s lands belang”. Tenminste, in de kortzichtige en instant satisfaction-denkwijze van dit kabinet.

Nederland doet er namelijk goed aan om in ieder geval aan deze 0.7% norm vast te houden. Niet omdat je voor grofweg €4,3 miljard 430.000 kinderen in Afrika kunt redden, maar simpelweg vanwege eigenbelang. Dat zouden de heren in het Catshuis toch moeten kunnen waarderen.

In de campagne #JeKrijgtWatJeGeeft komt deze redenering ook terug, maar ligt de nadruk op de economische kant van zaken. Aan ontwikkelingssamenwerking kleeft echter ook een belangrijk immaterieel neveneffect: reputatie. Door te bezuinigen op ontwikkelingssamenwerking zal Nederland haar goede internationale reputatie op dit vlak kwijt raken. En een goede naam, eenmaal verloren, is ontzettend lastig terug te winnen.

Jarenlang was Nederland de nummer één als het ging om ontwikkelingshulp. Als een van de zeer weinige Westerse landen hielden we ons aan de in 1970 gemaakte afspraak dat 0.7% van het BNP aan ontwikkelingssamenwerking zou worden besteed. Het naleven van een dergelijke internationale norm kan een kleinere speler als Nederland veel goeds brengen. Ook in andere aspecten waren we met recht koploper. De omslag naar meer ownership voor ontwikkelingslanden werd hier al in 1995 gemaakt – 10 jaar voordat de internationale donor gemeenschap dit zou vastleggen in de Verklaring van Parijs. Daarnaast presenteerden we ons in diverse fora als pleitbezorger voor de belangen voor ontwikkelingslanden en gaven zo onze rol als bruggenbouwer tussen rijk en arm gestalte. Op deze manier wist Nederland een sterke internationale identiteit te ontwikkelen. Je bent dus wat je geeft.

Een dergelijke opstelling is in lijn met een belangrijke theorie in Internationale Betrekkingen: als middelgrote speler op het internationale vlak heeft Nederland het meest te winnen door haar activiteiten te concentreren in één of enkele niches. Ontwikkelingssamenwerking is zo’n niche, met als bijkomend voordeel dat het kan rekenen op de morele goedkeuring van peers. Door jezelf te ontwikkelen tot leider van zo’n niche – wat Nederland ook volgens het Washington Center for Global Development en de OESO was – is het zelfs mogelijk om je reputatie en die goedkeuring elders te gelde te maken.

Door onder het mom van ‘eigenbelang eerst’ te snijden in het budget voor ontwikkelingssamenwerking, snijdt het kabinet zichzelf in de vingers.

Om het heel simpel te zeggen: doordat Nederland een belangrijke donor was, telden we mee op het internationale toneel. Kijk naar de G20, een overlegorgaan dat zich tijdens het uitbreken van de financiële crisis snel ontwikkelde tot hét forum waar wereldleiders nieuwe afspraken maakten over de internationale economische orde. Onze voortrekkersrol op ontwikkelingssamenwerking en onze positie als bruggenbouwer tussen het rijke Westen en de armere ontwikkelingslanden waren belangrijke redenen voor Nederland om te mogen aanschuiven bij diverse G20-toppen in 2009 en 2010. Dankzij deze identiteit waren we niet simpelweg de zoveelste die met het oog op de wereldwijde crisis een voet tussen de deur probeerde te krijgen. Dit sentiment wordt ook onderschreven in een Wikileaks-bericht van het Amerikaanse State Department van juli 2009: “The Secretary [Hillary Clinton] welcomed Dutch participation in the G20 Pittsburgh Summit, and noted, in particular, the credibility the Dutch brought to development issues as a world leader in foreign development assistance.

Door onder het mom van ‘eigenbelang eerst’ te snijden in het budget voor ontwikkelingssamenwerking, snijdt het kabinet zichzelf in de vingers. Het streepje voor dat ‘B.V. Nederland’ in het verleden had op veel plekken in de wereld zullen we verliezen. Ze zeggen zo fier het Nederlands belang voorop te stellen, maar dit belangrijke bijeffect van ontwikkelingssamenwerking wordt volledig over het hoofd gezien door de heren in het Catshuis. En dat is diep triest.

Gerelateerde artikelen
Reacties
3 Reacties
  • Nog eens duidelijk waarom de naarbinnengekeerdheid van de PVV volledig zelfdestructief is. Wilders is een gevaar voor de samenleving, zelfs als we zoiets als menselijkheid nog niet eens in ogenschouw nemen. Goed stuk.

  • Jori, mooi stuk. Wat alleen mist, hier en ook in de discussie over OS, is allereerst de vraag waar die miljard opgekort zou worden. Ontwikkelingssamenwerking is in Nederland erg breed, dat is ook een van de redenen dat we altijd aan de norm van 0,7 zijn gekomen. Helemaal nu, zoals je zelf ook zegt, financiering van vredesmissies vanuit dit budget wordt betaald. Maar ook de afgelopen jaren is de 0,7 erg vervuild geraakt door exportverzekeringen voor bedrijven en andere regelingen.

    Ruim een kwart van het budget is bestemd voor bilaterale hulp via ambassades, het tweede kwart voor de NGO-sector, het derde kwart voor multilaterale instellingen zoals de VN en het laatste deel gaat naar exportverzekeringen ed. De vraag is nu; waar wordt opgekort? Mocht dat op dat laatste deel zijn of op vredesmissies, dan is dat nog niet zo erg, omdat dan het werkelijke budget voor OS duidelijker wordt.

    Je noemt dat Nederland een voorloper is, maar helaas is dat wat betreft het finacieringstelsel voor de OS-sector niet zo. In Nederland beginnen NGO's die lange tijd gemakkelijk hun budget rond kregen dankzij de overheid, nu te beseffen dat ze het anders moeten doen. Public Private Partnerships begint nu pas door te komen, waar dat in Groot-Brittanie al veel langer de standaard is. Daarmee creëert de sector gelijk draagvlak, wat ze nu onder Nederlandse burgers helaas te weinig hebben.

    Tot slot je punt van imago-schade. Dat is deels natuurlijk waar, maar als Nederland kan verantwoorden waarom ze bezuinigingen kan dat prima. Het probleem is alleen, dat dit kabinet alleen naar de cijfers kijkt en niet naar de inhoud. Daarbij hebben we een visieloze Staatssecretaris en Minister; daarmee lopen we misschien meer imago-schade dan een degelijk onderbouwde visie waarom er bezuinigd moet worden op het OS-budget.

    Nog even een zijspoor mocht je je meer willen mengen in de publieke discussie over OS, dan raad ik je ID-Leaks aan. ID-Leaks is een informeel netwerk (zonder politiek oogmerk) van wereldburgers. Zij hebben ons ten doel gesteld om individueel en op persoonlijke titel, een constructieve bijdrage te leveren aan de publieke discussie over OS. Mocht je interesse hebben, dan kun je eens een kijkje nemen op de FB-pagina van ID-Leaks

  • Defusie verdient een breder podium, net als t plan G500 om de politieke arena te hervormen!
    Ontwikkelingshulp in Nederland korten is hypocriet, wij hebben genoeg kansen. 4 miljard gekort in 2 jaar tijd is het eguivalent dus van 430.000 kindertjes bedelend bij het Catshuis ......

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven