Flickr / DG Jones

Kan die sociale kolere kritiek wat zachter?!

Hip-hop, houd jij er van? Ik heb het er totaal niet op. In mijn ervaring (en die is smal op dat gebied) is het vaak de soundtrack van ontzettend lawaaierige types en al die “bling-bling” tegen schaars geklede dames aanschuren video’s helpen het allemaal niet. Hip-hop is nou niet bepaald een liefdesverklaring aan mainstream society, maar dat maakt het nou juist zo verdraaid interessant!

In het boek Learning to Labor in New Times schrijven Kathleen Nolan en Jean Anyon over hip-hop dat het gezien moeten worden als een manier die lagere-klasse-jongeren gebruiken om de werkelijkheid en hun plek daarin te begrijpen. Zoals men dat in mijn studie (sociologie) zo mooi kan zeggen: een sociale constructie van de werkelijkheid.

De werkelijkheid waar veel jongeren in Amerikaanse getto’s (geliefd thema van veel rapnummers) dagelijks mee te maken hebben, is bepaald door discriminatie, werkloosheid, schooluitval en armoede. Veel rapmuziek kan dan ook bekeken worden met in het achterhoofd dat het een kritiek is op sociale onrechtvaardigheid en ongelijkheid.

In de hedendaagse maatschappij is echter geen plek meer voor massa politieke organisatie van jongeren om zich uit te spreken tegen wat zij onrechtvaardig vinden. Geen massale demonstraties tegen kernwapens of Vietnam, geen Black Panthers voor meer burgerrechten voor de Afro-Amerikaanse bevolking. In de woorden van Nolan & Anyon: het ontbreekt de protestgevoelens aan momentum en organisatiegraad om zich te vertalen naar een klassebewustzijn dat ingezet kan worden bij politieke actie. Daarom blijft het bij kleinschaliger protest, zoals in muziek.

Ik ben wel benieuwd of er mettertijd nou een ander boodschap door de hip-hop is gaan klinken. Voor zover ik het te pruimen vind, vind ik de muziek uit de jaren ’90 een stuk geïnspireerder. En hoe zit het in Nederland, toch een veel gelijkwaardigere maatschappij dan de Amerikaanse, en hopelijk ook minder discriminerend. Daarom zal ik kort drie hip-hop nummers bespreken, waarbij ik als eerste kijk naar Informer van Snow, een Canadese zanger die in 1992 een hit scoorde met dit nummer. Voor de meer moderne hip-hop zetten we het nummer How We Do van Amerikaanse rapper The Game samen met 50 Cent. De Nederlandse noot is afkomstig van Fresku en de Rotterdamse rapper Winne, getiteld Nieuwe Dag.

De politie wordt geportretteerd als machtswellustige schoften...

Ondanks dat de vocalen van Informer authentiek Jamaicaans klinken, is Snow gewoon harstikke Kaukasisch. Hij draagt in de muziekvideo zo’n stom rond zonnebrilletje en een spuuglelijke soort van joggingpak. Verder compleet met zwoel kijkende danseressen en psychedelische jaren-negentig-muziekvideo-kleuren. Maar qua liedtekst wordt het interessanter. Het begint met dat ‘Daddy Snow’ (snow als zijnde cocaïne) iemand in de buurt heeft neergestoken en dat de politie bezig is met een onderzoek. Onderdeel daarvan is dat de ik-persoon zijn deur wordt ingetrapt, hardhandig in een politieauto wordt gesmeten en op het bureau op denigrerende manier wordt onderzocht. Verder in de tekst nog meer over policy brutality en verheerlijking van de getto en hoe graag hij bij zijn meisje wil zijn en succes wil hebben in de maatschappij. De politie wordt geportretteerd als machtswellustige schoften die hun bevoegdheden misbruiken door willekeurige mensen uit de getto de schuld van misdrijven aan te leunen. Kortom: de boodschap is dat het systeem tegen getto bewoners gekant is en dat zij op hun beurt alleen maar proberen een normaal leven te leiden en succes te hebben. Met wat goede wil is daar eenvoudig een Marxistische boodschap in te ontdekken!

Het nummer How We Do is dan weer heel anders. De video een stuk gelikter, maar dat mag ook wel met twaalf jaar tijdsverschil. We zien eerst een aantal groenverlichte gezichten die dikke wolken rook uitblazen (waarschijnlijk een verwijzing naar wiet). Vervolgens stapt een zwaar getatoeëerde man een glanzende zwarte auto in die overduidelijk een paar centen gekost heeft. Dat deze auto velgen van chroom heeft wordt er even expliciet bij gezegd. Het volgende couplet staat alweer bol van de cocaïne en wiet, het begin van de ik-persoon zijn carrière als drugsdealer en een aantal vrouwonvriendelijke opmerkingen over dames met een (in de ogen van de ik-persoon) uiterst karig niveau van zeden. Het couplet daarna gaat over een Lamborghini en hoe de gevestigde rijken hem er niet bij willen hebben, omdat hij in hun ogen “smakeloos nieuw geld” is, waarna de ik-persoon stelt hier schijt aan te hebben en dat hij zijn eigen boontjes wel kan doppen. Ten slotte is het wagenpark compleet met een Bentley en komt de luisteraar te weten dat de ik-persoon behangen is met goud en in het bezit is van een pistool.

Weg dus het beeld van de Afro-Amerikaanse rapper als lijdzaam slachtoffer van een onrechtvaardig systeem. Dit nummer gaat over opgroeien in de getto, maar jezelf er uitvechten en succes (althans een vorm daarvan) bereiken door hard te knokken (letterlijk) en schijt te hebben aan wat de mainstream maatschappij van je vindt. Dure auto’s, juwelen, in tha club hangen, vuurwapens en laagdrempelige toegang van seksuele aard tot vrij willekeurige dames lijkt een grote rol te spelen. Wat een ander beeld dan het in vergelijking “brave” beeld dat geschetst wordt in Informer van Snow!

Men zegt weleens dat wij tegenwoordig in een hyperconsumptiemaatschappij leven, waarin identiteit niet langer het product is van geboren worden in een klasse, maar bepaald wordt door consumptie. Zoek maar eens op het (verfilmde) verhaal van de Bling Ring bende in Hollywood. Deze jeugdige inbrekers braken in bij celebrities als Paris Hilton. Met hun gestolen kleren en juwelen gingen ze zich begeven in de wereld van de rich and famous en kwamen moeiteloos binnen.

Vergeleken met Informer heel optimistisch, vergeleken met How We Do is het bijna bloemetjes-hippie muziek.

Mogelijkerwijs is de andere tijdsgeest gedeeltelijke debet aan de verandering. Ook is het mogelijk dat rapartiesten tegenwoordig veel succesvoller zijn dan hun collega’s van tien tot vijftien jaar geleden, waardoor het beeld van gangsta rapper eenvoudiger te associëren is met rijkdom. Het is lastig te zeggen, maar misschien dat het helpt om naar Nederland te kijken.

Ik durf te zeggen dat Nederland beter dan de VS scoort op terreinen als sociale ongelijkheid en discriminatie door politie of andere maatschappelijke instituties. Het nummer Nieuwe Dag is van Fresku en de in Paramaribo geboren en nu Rotterdamse rapper Winne. Ik had natuurlijk ook een nummer kunnen kiezen van iemand als Yes-R, maar de muziek van Winne vind ik nog wel iets poëtisch hebben en Yes-R kan ik niet luchten of zien, dus vergeef mij deze wat arbitraire keuze.

Nieuwe Dag begint al meteen met de relativering van geld en status, omdat het zo weer weg kan zijn. Ook zegt de ik-persoon dat hij zelf heeft moeten vechten (figuurlijk) voor zijn positie en dat mensen gebruik van hem wilde maken. Nu heeft hij succes en werkt hij daar hard voor. Hij ziet “opgeklaarde lucht” en voelt zich empowered om het verschil te maken, als hij dat maar wil (dus geen uitzichtloze situatie in een verdomhoekje van het systeem). Hij pakt zijn kansen. Vergeleken met Informer heel optimistisch, vergeleken met How We Do is het bijna bloemetjes-hippie muziek.

Elk heel andere rapnummers, ieder met zijn eigen boodschap. Informer uit 1992 vertelt ons van onderdrukking door een onrechtvaardig systeem, How We Do vertelt van succes en beroemdheid bereiken buiten de traditionele machinerie hiervoor om. Sterker nog: met schijt aan “het systeem”. Het Nederlandse Nieuwe Dag vertelt over ellende die voorbij is, negativiteit die doorbroken is, maar dat je daar wel hard voor moet werken en dat je je kansen moet pakken.

Hopelijk zegt het optimisme van Winne iets over een eerlijker systeem dat in Nederland heerst. Ik hoop in ieder geval dat ik wat licht heb mogen werpen op hip hop als sociale kritiek en en passant de culturele bepaaldheid van hip-hop!

Gerelateerde artikelen
Reacties
2 Reacties
  • Dit stuk voelt aan als 'schrijven om iets te schrijven'. Erg jammer, een gemiste kans. Er zijn ontelbaar veel interessante stukken over hiphop te schrijven, positieve en kritische, maar deze schrijver slaat wat mij betreft de plank goed mis. Er zal heel wat dieper op het onderwerp moeten worden ingegaan om ook maar een beetje licht te kunnen schijnen op de culturele beweging genaamd hiphop. Het is veel meer dan alleen een muziekstijl. Misschien handig om de volgende keer iets langer in een onderwerp te verdiepen. Wil je het over de muziekstijl hebben, praat dan eens met liefhebbers, die zouden je andere nummers kunnen voorschrijven om te beluisteren, nummers die je niet toevallig op mtv of de radio hebt horen langskomen. Ik maak van deze mogelijkheid graag gebruik, alvast drie groepen die wat mij betreft zeker een aantal luisteruren waard zijn: Slum Village, Little Brother, A Tribe Called Quest. Good luck!

  • Jammer dat er niet wordt gereageerd door de schrijver.

    "(…) Finally, in the crowded third corner, stand the many people who feel rap is not music at all but rather a form of social problem. They have only one question to ask a rapper, and it concerns his choice of vocabulary." - bron: http://www.nytimes.com/2012/09/09/t-magazine/the-house-that-hova-built.html?_r=2

    Jij behoort tot die derde groep, en dan kan je niet van jezelf verwachten dat je daar een goed stuk over kan schrijven.

    Tot lezens.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven