Flickr // Michael Vadon

Een middelvinger met een gouden randje

‘We’re getting out.’ Die woorden vatten de speech van Donald Trump samen die hij afgelopen vrijdag in de rozentuin van het Witte Huis gaf. Met de economie gaat het tremendous – absolutely tremendous, maar die onhandige klimaatregels kosten alleen maar geld, dus Trump trekt de VS terug uit het akkoord van Parijs. De reacties uit de rest van de wereld waren niet mals. De EU en China gaven samen aan het akkoord wél na te leven, Tesla-CEO Elon Musk stapte uit Trumps adviescommissie en Emmanuel Macron las Trump in stokbroodengels de les. En terecht. Trumps beslissing om ‘Parijs’ op te zeggen is een fuck you naar de wetenschap, naar de meerderheid van de Amerikaanse bevolking en naar toekomstige generaties wereldwijd.

Maar meer dan symboolpolitiek is het niet. Trumps beslissing viel te verwachten, want hij past naadloos in het klimaatbeleid dat hij tot nu toe voerde. Tijdens de campagne sprak hij zich uit als klimaatontkenner en beklaagde hij de Democraten dat hij niet eens haarspray mocht gebruiken in zijn ‘afgesloten appartement’. Na zijn verkiezing stelde hij klimaatontkenner Scott Pruitt aan als minister van milieu en schrapte hij Obama’s groene energiewetten. Overheidswebsites over klimaatverandering gingen op zwart of kregen een andere naam. Met zulk beleid was de Amerikaanse ondertekening van het Parijsakkoord hoe dan ook een wassen neus geweest. Toch had Trump Amerika net zo goed bij het akkoord kunnen houden.

Meer dan symboolpolitiek is het niet

Ook de Parijsovereenkomst is voor een groot deel namelijk symbolisch. De jubelstemming na de conferentie was vooral een gevolg van de een nooit eerder vertoonde eensgezindheid. Volgens secretaris-generaal Ban Ki-moon was het akkoord ‘voor het eerst een daadwerkelijk universele overeenkomst over klimaatverandering.’ Maar de afgesproken doelen moeten op vrijwillige basis worden nageleefd: buiten peer pressure is er geen mechanisme om nalatige naties te straffen. De begeleidende tekst bij het akkoord op de VN-website is veelzeggend: ‘The Paris Agreement requires all parties to put forward their best efforts.’ Meer dan je best kan je niet doen.

Zolang de ondertekenaars maar de schijn wekken dat ze hun best doen, kunnen ze zich voordoen als duurzaam. Zo kan het gebeuren dat Mark Rutte vol trots keuvelt over de duurzame koplopers in het Nederlandse bedrijfsleven, terwijl we onderaan bungelen in Europese klimaatranglijsten. Ook wonderboy Justin Trudeau benadrukt keer op keer dat er actie ondernomen moet worden omtrent klimaatverandering, maar zet vol in op het winnen van teerzandolie, een van de meest vieze fossiele brandstoffen.

Een subtielere Republikeinse president was dus lid gebleven van het akkoord, maar had excuses verzonnen om toch kolencentrales te kunnen openen en naar schaliegas te boren. Maar Trump ontbeert alle subtiliteit; bij hem geen achterkamertjes en verdeel-en-heers, maar nachtelijke tweets in Caps lock; geen geven en nemen, maar symboolpolitiek. De Amerikaanse president opereert waar iedereen hem kan zien en dat is misschien wel het meest geruststellende aan zijn presidentschap.

Een subtielere Republikeinse president was lid gebleven van het akkoord

Paradoxaal genoeg heeft Trumps symbolische beslissing om ‘Parijs’ achter zich te laten zo misschien zelfs positieve gevolgen. Klimaatverandering is hét voorbeeld van de Tragedy of the Commons: natuurlijk moeten we onze levensstijl veranderen, maar we hebben liever dat de rest van de wereld dat eerst doet. Maar hoe duidelijker Trump laat zien dat die daadkracht van hem in ieder geval niet gaat komen, hoe meer mensen de urgentie van het probleem inzien.

Macrons oproep ‘to make our planet great again’ is hiervan een voorbeeld, net als de belofte van Amerikaanse gouverneurs en burgemeesters om zich wel aan het akkoord te houden. In ons eigen land laat de steun voor de Partij van de Dieren en GroenLinks zien dat steeds meer mensen de noodzaak van verstrekkende maatregelen inzien. Lokale, duurzame energiecorporaties leveren jaarlijks een groter aandeel stroom en meer en meer mensen passen hun eetpatroon aan. Kleine stapjes, maar laten we hopen dat Trumps middelvinger aanzet tot harder rennen.

Gerelateerde artikelen
Reacties
Nog geen reacties.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven