Wikimedia Commons

Oekraïne verdient een eerlijk antwoord

Oekraïne is in nood en het voorgenomen associatieverdrag met de EU zou het land kunnen redden. Hoewel hun motieven een gewetenloze manipulatie van het laagste allooi blijken te zijn, leek het eerst dat het GeenPeil om het blokkeren van dit verdrag te doen was. Rampzalig genoeg hebben zij hier een raadgevend referendum over afgedwongen: een bot, antidemocratisch instrument dat een rancuneuze minderheid onevenredige invloed op de publieke besluitvorming geeft. Het minste wat het Nederlands publiek kan doen is de daarin gestelde vraag - en niet een zelfverzonnen variant over bijvoorbeeld het Nederlandse EU-lidmaatschap - naar beste kunnen beantwoorden.

Het Westen laat zich graag voorstaan op democratie en progressieve normen en waarden, maar als het erop aankomt, durven ze die niet te verdedigen. De reactie op de politieke situatie in Oekraïne sinds de Euromaidan-protesten eind 2013, is op zijn zachts gezegd halfhartig te noemen. En dat terwijl het afdwingen van democratie, Westerse waarden en toenadering tot Europa de doelen van die protesten waren. Op de Westerse onwetendheid over Oekraïne heeft het Russische propaganda-apparaat slim ingespeeld, onder andere door te proberen om mensen ervan te overtuigen dat de Maidan een ‘fascistische coup’ was, en dat er een enorme pro-Russische meerderheid bestaat die wordt onderdrukt en Poetins bescherming nodig heeft.

De Europeaan lijkt te ongeïnteresseerd te zijn om door deze fabels heen te prikken

Zelfs de meest oppervlakkig kritische beschouwing weerlegt deze leugens, zoals eenieder voor zichzelf kan nagaan. Toch is het gelukt om bepaalde ideeën in het collectieve onderbewustzijn te laten doordringen: bijvoorbeeld het idee dat Oekraïne sterk verdeeld is (twee politieke of zelfs culturele kampen: pro-Europees en pro-Russisch), dat het deel uitmaakt van de ‘Russische invloedssfeer’ die om de een of andere reden ‘gerespecteerd’ moet worden, en dat corruptie in het land zo diep gaat dat deze onuitroeibaar is, en men hier dus ook maar gewoon niet aan moet beginnen. De Europeaan lijkt te vermoeid en ongeïnteresseerd te zijn om door deze fabels en verdraaiingen heen te prikken.

De redenen om ‘tegen’ een associatieverdrag te stemmen zijn niet alleen grotendeels absurd, voorzover tegenstemmers al aan een oprechte overweging van de kwestie toekomen; de argumenten om ‘voor’ te stemmen zijn eenduidig en fundamenteel.

Het eerste argument betreft solidariteit als welbegrepen eigenbelang. Zeker voor links zou dit een sterk argument moeten zijn. Dit onderwerp is groter dan een kapitalistisch handelsverdrag: het gaat om een compleet volk dat systematisch vergeten wordt. Het gaat niet eens om ‘hulp’ - dit is een kans om een land te helpen zichzelf te helpen. Wie vindt dat stabiliteit in het Midden-Oosten de manier is om de huidige vluchtelingenstroom in te dammen moet zich dan ook afvragen wat het logisch gevolg zal zijn van instabiliteit in Oekraïne – een instabiliteit die door afwijzing van dit verdrag akelig dichtbij zou komen.

Daarnaast zijn er de mensenrechten. Niet alleen politieke vrijheden, maar alle mensenrechten. Dat geldt allereerst voor Oekraïners als zodanig, wier rechten door Rusland al eeuwenlang geschonden worden: Oekraïnes onafhankelijkheid, culturele en etnische legitimiteit en zelfs bestaan worden door Rusland openlijk ontkend. Dit geldt echter ook voor minderheden. Krimtataren worden in de huidige Krim onderdrukt en streven ernaar om weer bij Oekraïne te mogen horen; homorechten zijn met rasse schreden vooruitgegaan in de afgelopen jaren, een vooruitgang die onder Russische invloed zeker weer ongedaan zal worden gemaakt. Leiders van verschillende religies in Oekraïne, waaronder Joden en Moslims, waren vol overtuiging aanwezig op de Maidan en doen ook nu weer oproepen aan Nederland om Oekraïne te steunen, het verdrag te ondertekenen en Oekraïne niet weer een kolonie van Rusland te laten worden.

Een ander argument om ‘voor’ te stemmen is het tegengaan van Russische agressie en Poetins tirannieke regime. Niemand wil een oorlog met Rusland, maar conflicten ontstaan in troebel water, dus waar de EU en Oekraïne vooral behoefte aan hebben is helderheid.  Het is duidelijk dat Rusland een invloed op Oekraïne wil hebben die nauwelijks van hegemonie is te onderscheiden; dat het daar enig recht op heeft, volgt hier niet uit. Oekraïne is een soevereine staat met de intentie om nauwere economische betrekkingen met de EU aan te gaan. Rusland probeert dit te voorkomen door intimidatie, niet alleen van Oekraïne maar van de hele Europese gemeenschap. Als de grillen van Moskou Nederland (ook een soevereine staat) van deze voorgenomen betrekkingen zouden weerhouden is het conflict al daar, en ook direct verloren.

Inderdaad, minder democratisch dan de bedoeling was

Ten slotte is er nog geloofwaardigheid. Een overwinning van het nee-kamp zou op grotere schaal absoluut geen overwinning van de democratie betekenen. Zelfs als je het alleen vanuit een West-Europees perspectief bekijkt is dit een farce:  het voorgenomen verdrag is immers opgesteld door onze democratische regeringen, die genoodzaakt zouden worden hier eventueel weer op terug te komen, wat hun geloofwaardigheid sterk ondermijnt. Maar in bredere zin wordt de overeenkomst, die in Oekraïne symbool staat voor democratie en daar ook nu al voor meer democratie zorgt, ondermijnd door een minderheid van de bevolking in een kleine lidstaat van de EU. Hiermee probeert Nederland niet alleen de koers van de EU probeert te bepalen, maar ook die van een enorm land waarin meer mensen deze overeenkomst steunen en nodig hebben dan er überhaupt in Nederland zelf wonen. De geloofwaardigheid van zowel de EU als Nederland komt hiermee in de internationale politieke arena op het spel te staan; zeker omdat er al veel van dit soort associatieverdragen met andere landen bestaan die totaal onomstreden zijn. Moeten deze nu ook opnieuw geratificeerd worden?

Een klein groepje mensen heeft afgedwongen dat ongeveer 30% van een klein landje zich uit moet spreken: niet over Den Haag, niet over Nederland, niet over Europa, maar over de wereld. Inderdaad, minder democratisch dan de bedoeling was. Maar laten we deze verantwoordelijkheid, veel groter dan hij zou moeten zijn, dan ten minste ook nemen, en de zwaarste belangen het zwaarst laten wegen. Dat zijn niet de belangen van een paar Nederlanders die een punt denken te maken over de democratie, maar de belangen van vijfenveertig miljoen Oekraïners.

Gerelateerde artikelen
Reacties
1 Reactie

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven