Wikimedia Commons

Doelen, doelen, geen visie...

Het onderwijs in Nederland is aan het verslonzen. Excelleren kunnen Nederlandse leerlingen niet,  onze universiteiten komen al jaren niet meer mee met de wereldtop en de prestaties in wiskunde dalen. Toch wordt al sinds jaar en dag geroepen dat het onderwijs één van de belangrijkste pilaren van de Nederlandse samenleving is. "Onderwijs is onze toekomst" en "meer investering in het onderwijs" zijn veel gehoorde leuzen. Hoe kan het dan dat we niet meer mee kunnen met de top?

Het antwoord hierop werd afgelopen week indirect gegeven door Minister Bussemaker. Het CPB had berekend dat de invoering van het sociale leenstelsel  jaarlijks 10.000 minder studenten  zal betekenen. Haar reactie: "Dit vind ik niet erg, máár ik vind het wel vervelend  als die 10.000 studenten voornamelijk uit de lagere inkomensgroepen zouden komen." Het feit dat de persoon die verantwoordelijk is voor het onderwijs in Nederland, niet kan bedenken (of ons in ieder geval dit idee geeft), dat deze puur financiële maatregel vooral diegene zal raken die minder geld hebben, is op zijn zachts gezegd schokkend en teleurstellend.

In de berekeningen van het CPB zijn belangrijke financiële prikkels niet meegenomen

In deze situatie zitten meerdere problemen met het huidige onderwijsbeleid verscholen. Ten eerste wordt er maar weer eens uitgegaan van de modellen van het CPB. Nu wordt ons onderwijsstelsel doorgelicht aan de hand van een studie in Amerika; een land dat qua onderwijs absoluut niet te vergelijken valt met Nederland. Daarnaast zijn er in de berekeningen van het CPB allerlei relevante financiële prikkels niet meegenomen: de korting op de OV-jaarkaart en de kosten voor uitwonende studenten bijvoorbeeld. Uiteraard worden deze nuances vergeten zodra de media hier op duikt en het ministerie alles moet gaan goed praten.

Ten tweede ontbreekt er consequent, langdurig beleid. De reactie van Bussemaker, aangenomen dat ze de gevolgen van het sociale leenstelsel van tevoren wel heeft zien aankomen, laat dit zien. Je kunt beargumenteren dat ze het niet wil zeggen vanwege de huidige bezuinigingen. Ze moet toch samen regeren met de VVD, en dan kun je niet in één klap een belangrijke hervormingsmaatregel van tafel vegen. Een bekend trucje in Den Haag is dan om belangrijke beslissingen voor je uit te schuiven. Dat doet men door nog maar eens een extra onderzoek te laten uitzetten waardoor er pas maanden later weer over de problemen gesproken wordt. Dus in dit geval heeft minister Bussemaker het Sociaal Cultureel Planbureau ingeschakeld om de al van te voren bekende conclusies voor haar op heel duur papier te zetten. Als het kabinet mede hierdoor uiteindelijk toch ontspoort zitten we al op de zesde verkiezingen in zeer korte tijd - geen wonder dan dat consequent beleid uit blijft.

Bussemaker heeft het Sociaal Cultureel Planbureau ingeschakeld om de voor haar al van te voren bekende conclusies op heel duur papier te zetten.

Toch kan het wel. Nederland is nog steeds het beste in zorgen voor de zwakkere leerlingen. Daarnaast neemt het aantal voortijdig schoolverlaters nog steeds af. Precies de dingen waar veel aandacht, dus niet alleen geld, aan besteed wordt en waar het beleid al minstens vijf kabinetten lang ongeveer gelijk is. Er zijn voor deze problemen duidelijke doelen gesteld en men is aan de slag gegaan om dit te bereiken. Dit alles met een visie: Iedereen in Nederland moet en kan een startkwalificatie halen. Met deze boodschap weet iedereen in Nederland wat de bedoeling is, of je het er nou mee eens bent of niet.

Deze houding ontbreekt in de rest van ons onderwijs. Er zijn genoeg doelen gesteld, dat wel, maar zonder die duidelijke visie - eenduidig beleid en constructieve ideeën zijn in geen velden of wegen te bekennen.  Een uitspraak van de afgelopen jaren leek het begin van een grootse visie: Nederland moet weer tot de top van de kenniseconomieën behoren. Een goed en nobel streven waar je niemand over zult horen klagen. Maar die visie bleek verkiezingsretoriek zodra er beleid uitgezet moest worden.

Voor een kenniseconomie heb je hoger opgeleiden nodig, het bijbehorende doel: 50% van de Nederlandse bevolking moet in de toekomst daadwerkelijk hoger opgeleid zijn. Een maatregel invoeren die voor minder studenten zorgt is dan niet het beleid dat je zou verwachten. En toch is dat wat er nu aan zit te komen. Voor een goede kenniseconomie zijn technische opleidingen onontbeerlijk. Het grote probleem van het huidige beleid is echter dat studenten minder snel kiezen voor een technische opleiding. Waar de gemiddelde student 6 jaar over een universitaire studie doet is een technische student al gauw een jaar langer bezig. De huidige situatie is al niet voordelig voor de technische student, maar het komende leenstelsel maakt het alleen nog maar problematischer. De eerste echte effecten zijn al zichtbaar: de TU Delft heeft aangegeven zijn opleidingen makkelijker te maken zodat studenten er niet zo lang over hoeven te doen.

Er zijn wel doelen gesteld maar een duidelijke visie ontbreekt.

Uiteraard zorgt de huidige economische situatie ervoor dat er ook in het onderwijs bezuinigd moet worden. Maar als door een grote economische crisis je onderwijs teveel geld kost, stel dan je doelen bij en kom met eenduidig beleid. Als er minder studenten moeten komen dan moet dat gewoon gezegd worden. Velen zullen het er dan niet mee eens zijn, maar dan wordt er wel over de juiste dingen gesproken, en niet over fictieve CPB-cijfers, Lsvb-enquêtes of andere randzaken.

Er is gebrek aan visie, aan een hoger doel. We willen graag meekunnen met de top maar we hebben totaal geen idee hoe. We kunnen wel als eerste naar de maan willen maar als je gisteren niet bent begonnen aan je raket heb je de race eigenlijk al verloren.

Gerelateerde artikelen
Reacties
2 Reacties
  • Leuk stukje hoor. En dat de nederlandse politiek verrot is, dat wisten we al, want politiek is over het algemeen een rotte bende, anders heet het geen politiek, maar bijvoorbeeld discussie of overleg. Dit is politiek, en dus wordt er gelogen, verzwegen en verdraaid om voornamelijk maar te maskeren dat hier financiële keuzes worden gemaakt, en geen noodzakelijkheden in het spel zijn.

    Wat ik me wel afvraag, is aan welke "top" hier gerefereerd wordt? Wat maakt een universiteit top? Heeft de schrijver van dit artikel zich daar wel eens in verdiept? En wat dat dan ook moge zijn, is meedoen in de top nu echt zo belangrijk? Kunnen we niet bijvoorbeeld, in plaats van hoog technologische oplossingen te vinden voor zeer marginale problemen, beter onze tijd, ambitie en aandacht besteden in het verduurzamen van Nederland? Daar zouden met minder investeringen een hoop verbeteringen geboekt kunnen worden.

    Eigenlijk ben ik niet zo rouwig met de huidige staat van het nederlands onderwijs. Ja, met wiskunde en techniek staat het er nog niet echt best voor, maar we hebben daardoor wel veel hoogopgeleiden onder een brede bevolkingslaag. Dat een financiële maatregel hier niet veel goeds voor gaat doen lijkt me vanzelfsprekend en het is pijnlijk dat bussemaker dat niet eerlijk kan toegeven, maar het alternatief zou een groei aan numeri fixi worden om op die manier een beperkte instroom te garanderen (want we kunnen het gewoon niet meer betalen!). Ja en dan kun je natuurlijk roepen bonus dit veelverdiener dat en dat is natuurlijk allemaal hartstikke waar.

    De mens, een egoistisch beestje.

    De zon schijnt buiten, ik ben er wel blij mee!

  • Hoi Sam,

    Dank voor je reactie.

    Het gaat om wat de politiek uitdraagt en wat het vervolgens doet. Wat jij voorstelt is precies zo'n visie waar ik het over heb. Het verduurzamen van Nederland! Als je daar dan consequent beleid op voert ben ik gelukkig. Er staat nergens dat IK wil dat we bij de top gaan horen.

    Ik weet wel dat het ministerie en de politiek dat wil want daar heb ik dagelijks mee te maken. Het beleid dat er vervolgens wordt ingezet slaat vervolgens volledig de plank mis. Jij kan het toch ook niet verkopen dat je Nederland compleet wilt verduurzamen en dan vervolgens 6 kolencentrales in gebruik neemt?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven