Prof. Jit Peters

In de rubriek DeVisie nodigen wij onze on-line gasten uit op geheel eigen wijze hun favoriete YouTube filmpjes te presenteren. Prof. Jit Peters bijt het spits af.

Uit de serie ‘Yes Minister’ is de bekende quote: “Het is ‘government or transparency’- beiden gaan niet samen, het is ‘een contradictio in terminis’.” Bestuurders - of het nu ministers zijn of ambtenaren - houden niet van openbaarheid. Dat geeft maar gedoe. We zijn gewend aan de beslotenheid van achterkamertjes. Onze bestuurscultuur is niet transparant.

Openbaarheid is de belangrijkste check op ambtelijke macht. Openbaarheid behoort bij democratie. Dat is ook het theoretische uitgangspunt van de Wet Openbaarheid van bestuur (WOB). Democratie is meer dan het tellen van stemmen. Als controle-instrument is het belangrijker dan het kiesrecht. Het versterkt de publieke verantwoording. Het geeft aan het parlement een belangrijke informatiebron. Men is voor informatie niet alleen meer afhankelijk van de minister. Anderzijds kunnen de media en burgers worden ingezet als controleurs van ambtelijke macht. Aan meer waakhonden is grote behoefte. Nu kan een burger via de rechter soms meer informatie krijgen dan het parlement.

Je moet maar durven.

De vrees voor openbaarheid werkt soms omgekeerd, in die zin dat het parlement bepaalde informatie niet krijgt. Toen een Kamerlid recent middels Kamervragen trachtte te horen welke mogelijke belangenverstrengelingen zouden kunnen bestaan voor ministers, weigerde minister Donner daar informatie over te geven omdat dit de privacy van ministers betrof - en dat was ook een uitzonderingsgrond in de WOB. Je moet maar durven.

De overheid weet steeds meer van haar burgers. Het wordt tijd dat de burgers ook meer te weten komen van hun overheid. Transparant bestuur is een beginsel van goed bestuur en het vergroot de legitimatie van het bestuur. Het is onmisbaar voor publieke verantwoording. Deze notie is niet alleen van belang voor de representatieve maar ook voor de participatieve democratie. Naast de traditionele democratie ontstaat de waakhondendemocratie.


Jit Peters was in de periode 2002 tot 2011 hoogleraar staatsrecht en van 2004 tot 2006 decaan van de Faculteit der Rechtsgeleerdheid aan de Universiteit van Amsterdam. Daarvoor was hij topambtenaar op twee ministeries, laatstelijk directeur constitutionele zaken en wetgeving en plv. directeur generaal van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksaangelegenheden. Eerder bekleedde hij het ambt van wethouder van de gemeente Leiden en was hij verbonden aan de Universiteit Leiden. Op 1 april 2011 sprak Jit Peters zijn afscheidsrede ‘Van wie zijn zij? De ambtenaren’ uit.

Gerelateerde artikelen
Reacties
Nog geen reacties.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven