Wikimedia Commons

PvdA, weer helemaal terug en treurig!

Het moest er van komen. Na het blitzakkoord dat Rutte en Samsom sloten én na het succesvolle premieoproer binnen de VVD moest en zou de PvdA ook iets af te dingen hebben op het nieuwe kabinet. En waar de VVD koos voor haar gebruikelijke tactiek (Hans Wiegel), koos ook de PvdA voor de tactiek waar zij het best vertrouwd mee is: ongedisciplineerde fractieleden.

Kamerleden Marcouch en Recourt kondigden gisterochtend aan dat de recidive bewindslieden Opstelten en Teeven hun toon moesten gaan matigen. Er moet bovendien mediation in het strafrecht. Of anders... Hieruit blijkt maar weer dat het heel lastig is om op daadkrachtige wijze te pleiten voor softe maatregelen zonder lachwekkend te worden.

Inhoudelijk gesproken is met mediation op zichzelf helemaal niets mis. Het is een uitstekende manier om mensen met goede verbale vaardigheden, een zekere mate van empathie en het vermogen tot reflectie bij elkaar te brengen. Blijft natuurlijk de vraag hoe vaak dat soort mensen met justitie in aanraking komen. Ook met een verandering van toon op het ministerie van Veiligheid en Justitie (dat wat mij betreft na de toonwijziging gewoon weer Justitie mag gaan heten) is niets mis. Waarom voelden de eisen van de PvdA dan wel zo treurig aan?

Waarom zou de VVD in vredesnaam Opstelten en Teeven op het ministerie willen handhaven als het niet was om de toon?

Nu, er zijn een aantal grote problemen met de charge van Marcouch en Recourt. Als er voorlopig één ding duidelijk is over het nieuwe kabinet, dan is het dat het een uitruilkabinet betreft. Onversneden, unapologetic en zonder ironie. In de reconstructie van de kabinetsonderhandelingen die het NRC onlangs publiceerde wordt zelfs verteld hoe Wouter Bos geplastificeerde beleidsmaatregelen op tafel legde en hoe VVD en PvdA vervolgens mochten kiezen, ruilen en “de ander iets gunnen”. De plotselinge woede bij de VVD dat solidariteitsmaatregelen gedragen zouden moeten worden door de hogere inkomensgroepen werd dan ook gesust met een nieuwe uitruil.

De PvdA was blijkbaar gisteren aan zet en koos vreemd genoeg voor een oproer dat gedoemd was resultaatloos te zijn. Waarom zou de VVD in vredesnaam Opstelten en Teeven op het ministerie willen handhaven als het niet was om de toon? Hun inhoudelijke paradepaardje –  de wietpas – moesten ze bij het aantreden van het nieuwe kabinet onmiddellijk inleveren. Maar nog belangrijker: wat als de PvdA-charge slaagt? Wat als de minister en de staatssecretaris plechtig beloven voortaan niet meer openlijk het neer- en/of doodslaan van inbrekers te billijken?

Wat gebeurt er dan?

Het ergste dat kan gebeuren is dat Teeven en Opstelten toch weer in the heat of the moment iets roepen over het recht op zelfverdediging en het intuïtief verdedigen van je bezittingen. De politieke kracht van zo’n uitspraak – zeker als het een uitspraak is die hen ontglipt – is aanzienlijk. Het is de reinste vertoning van sympathie met het slachtoffer, zo puur, zo oprecht. Ivo Opstelten of Fred Teeven die hun politieke afspraken in de wind slaan en hun hart luchten bij de kijkers thuis zijn de toonbeelden van de emotionele authenticiteit waar de Nederlandse burger wel pap van lust. Het verbieden van het stoer doen van de VVD’ers zal het stoer doen alleen maar stoerder maken. Dat kan iedereen met enige onderwijservaring je vertellen.

Er is echter nog een reden waarom het initiatief van Marcouch en Recourt niet kon werken. Die heeft te maken met de manier waarop je een politieke strijd moet winnen. Niet voeren, winnen. De onvolprezen Amerikaanse politicoloog Eric Schattschneider stelde in The Semisovereign People, A realist view of American Politics (1960) al dat het politieke domein altijd beheerst wordt door een dominant issue. Het issue verdeelt de politiek in twee kampen (ook bij meerpartijenstelsels, want ook daar komt het toch neer op een ‘ja’ of ‘nee’ bij een motie of wetsvoorstel) en het kamp dat met een bepaald issue het grootste publiek op de been krijgt, wint.

Het verbieden van het stoer doen van de VVD’ers zal het stoer doen alleen maar stoerder maken.

Grappig genoeg, als er één issue is waarmee de VVD z’n achterban gemobiliseerd krijgt, als er één zaak stemmers trekt, als er één onderwerp is dat de hele premieoproer en het gelazer op het partijcongres zal doen vergeten dan is het wel veiligheid - law & order. Omgekeerd brengt “mediaton” niet een evenredig grote hoeveelheid PvdA-stemmers in beroering. Dus los van het inhoudelijke gelijk van de PvdA, is law & order een strategisch onwaarschijnlijk onhandig issue om de VVD mee om de oren te slaan. Het kan bij de VVD – en alle VVD-stemmers die deze zomer overtuigd raakten van de beroemde oranje onderstreepte verkiezingslogans – niet hard genoeg. Roepen dat de VVD te hard is, zeker als dat geroep uit de PvdA komt, is één grote gratis reclamecampagne voor de kernwaarden van de liberalen.[i]

Daar helpt geen moedertje lief aan.

Gisteren zagen we voor het eerst hoe Samsoms dualistische strategie van “het laten horen van het PvdA-geluid” met een welluidende klap tegen z’n eigen grenzen aanliep. Je mag natuurlijk overal en op ieder moment je eigen geluid laten horen. Maar als je dat expliciet doet om vooral jezelf te laten horen en niet om je tegenstander in het defensief te drukken, dan druk je jezelf in het defensief. En laten we nu alsjeblieft niet weer de defensieve slachtofferpositie van de PvdA gaan verheerlijken. Het feit dat je in een nobele strijd klappen zal moeten vangen, betekent niet dat je een nobele strijd voert wanneer je reflexmatig in de hoek gaat zitten waar de klappen zullen vallen.

Als de PvdA zich wil afzetten tegen de VVD moet ze dat vooral doen. Maar dan wel op dossiers waar ze de VVD schade mee zou berokkenen. Iedere andere actie binnen het nieuwe dualisme is de naam proefballon niet eens waardig, dat is een losse flodder.

[i] Persoonlijk zou ik binnen de huidige uitruilcoalitie maar helemaal m’n mond houden wat betreft de nieuwe lijn bij Veiligheid en Jusitie. Waar zullen Marcouch en Recourt zijn als illegaliteit straks strafbaar gesteld is? Gaan ze mediaten met de IND, justitie en mensen die nauwelijks Nederlands spreken, huis en haard verlaten hebben om hier een onzeker bestaan op te bouwen, overgeleverd aan huisjesmelkers en de goodwill van onze tuinders?

Gerelateerde artikelen
Reacties
4 Reacties
  • Norbert Spitzen,

    Mooi en duidelijk artikel, Thomas. Ik hoorde een van de twee gisteren op de radio en vroeg mij af wat zij met deze actie nu precies beoogden. Vooral ook, omdat bij herhaling de bewindslieden werden geprezen. Dit bracht de spreker in een duidelijke spagaat, waaruit hij zich m.i. niet wist te redden.

  • "Als de PvdA zich wil afzetten tegen de VVD moet ze dat vooral doen. Maar dan wel op dossiers waar ze de VVD schade mee zou berokkenen."

    Waar zit je dan aan te denken? Bij de dominant issues voor PvdA-kiezers zou je denken aan Sociale Zaken en Financiën, heel misschien Onderwijs, Ontwikkelingssamenwerking of Buitenlandse Zaken. Maar dat zijn allemaal PvdA posten. Volgens mij blijven alleen Milieu en Volksgezondheid dan over.

  • Mooi stuk Thomas. Je betoog is helder en je argumenten zijn sterk. Ik ben het alleen niet eens met de onderliggende veronderstelling dat dit hét issue is waarmee de PvdA zich nu tegen de VVD heeft willen afzetten. Daarmee dicht je te veel waarde toe aan deze oproep van Marcouch en Recourt. Wat dat betreft is de PvdA (+ achterban) meer een diesel - echte pijnpunten waar de fractie ineens uit de band dreigt te springen lopen vaak langer te sudderen.
    Daarbij ga je in je stuk enigszins voorbij aan het feit dat de problemen van de VVD met de inkomensafhankelijke zorgpremie de PvdA ook niet onwelkom zijn geweest. Dat lijkt mij althans. De nivellering die in eerste instantie via de inmiddels beroemde kaarten van Wouter werd uitgeruild komt er nog steeds, en nu zelfs op een veel logischer manier, namelijk via de belasting. Als dit punt de oorspronkelijke inzet van de PvdA was geweest (dus zonder de ophef over de zorgpremie en de communicatieve chaos er om heen) had de VVD - "de hardwerkende Nederlander verdient belastingverlaging" - dat nooit geslikt. Wat dat betreft heeft de nieuwe oplossing meer weg van een win-win situatie dan een deel van een nieuwe uitruilsituatie waarbij nu de PvdA aan zet zou zijn.

    @Damir: een onderwerp dat je vergeet is de woningmarkt en dan met name de (sociale) huurmarkt en de corporaties. Ook dat gaat de PvdA nauw aan het hart en daar begint het al te rommelen i.v.m. de verhuurdersheffing en de voorgestelde hervormingen. Dat is hoe dan ook een erg lastige dobber voor de PvdA en valt wél onder een VVD minister.

  • Je hebt gelijk, die zag ik inderdaad over het hoofd.

    Over jouw algemene punt: Samson heeft zelf toch toegegeven dat de nieuwe opzet minder nivellerend werkt dan de oude?* Ik begrijp niet zo goed wat het uitmaakt dat het "logischer" is om via belastingen te nivelleren dan via de zorgpremie.

    * = http://www.rtl.nl/components/actueel/rtlnieuws/2012/11_november/12/binnenland/live-persconferentie-vvd-en-pvda.xml

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven