Flickr / MPD01605

Rente onder nul: flauwekul

Gisteren verlaagde de Europese Centrale Bank (ECB) de rente tot onder de nul procent. Dit nieuws kwam niet uit de lucht vallen. Niet alleen werd er al eindeloos geflirt met het idee van verdere renteverlaging, maar deze maatregel is vooral een logische volgende versnelling is in de wondere belevingswereld van de monetaire mastodonten.

Klaas Knot, president bij De Nederlandsche Bank, gaf aan dat de ECB een “stevig pakket” maatregelen heeft getroffen om de kwakkelende economie in Europa een impuls te geven. Verder beweerde hij dat “een veelomvattend en ambitieus pakket maatregelen overeengekomen [is] dat erop gericht is de twee belangrijkste uitdagingen voor het monetaire beleid in de eurozone het hoofd te bieden, namelijk de te lage inflatie en de gebrekkige kredietverlening aan bedrijven.”

De maatregelen zijn een logische volgende versnelling in de wondere belevingswereld van de monetaire mastodonten.

Laten we eens kijken wat dit ‘veelomvattend en ambitieus pakket’ precies inhoudt. Praktisch zijn er drie maatregelen:

Ten eerste wordt de ‘deposit rate’ verlaagd naar een negatieve rente van -0,1%. Banken konden tot gisteren geld bij de ECB stallen tegen de vergoeding van een lage rente. Vanaf nu zullen ze er voor moeten gaan betalen. Het effect zal zijn dat banken hun geld niet meer bij de ECB zullen stallen. Deze cash kan immers gratis op de balans worden aangehouden. Of deze verandering de banken over de streep trekt om het geld wél richting bedrijven te sturen is op zijn minst onwaarschijnlijk. Als dat het geval was geweest, hadden de banken dat allang gedaan.

De tweede maatregel is het verlagen van de ‘benchmark rate’. Deze rate wordt gebruikt als referentie voor allerlei soorten rentetarieven; van rente op staatsobligaties tot rentetarieven van spaarrekeningen en creditcards. Economisch gezien wil je deze rente laag genoeg houden om lenen te stimuleren om op deze wijze potentiele groei te versnellen, maar deze ratio moet ook niet te laag uitkomen omdat er anders geen stimulans meer is om uit te lenen. De banken verdienen dan te weinig voor het risico dat ze lopen. Deze maatregel zorgt ervoor dat de winstmarge voor banken nog verder slinkt en er nog minder stimulans is om bedrijven geld uit te lenen. De enige manier die dan overblijft om geld te verdienen als bank is via volume. Er is minder opbrengst per uitgeleende euro, dus er moet meer worden uitgeleend voor dezelfde opbrengst. Gevolg: exponentieel meer risico. Willen de banken dit risico lopen, zeker in het licht van de nieuwe BASEL III-wetgeving met verplichte hogere kapitaaleisen? Dat lijkt me niet.

De derde en laatste maatregel is het aan banken beschikbaar stellen van lange-termijn leningen (TLTROs – Targeted Longer-Term Refinancing Operations) ter waarde van €400 miljard die lopen tot september 2018. Om deze leningen goed te laten besteden worden er een aantal voorwaarden gesteld die er voor moeten zorgen dat het nieuwe kapitaal naar het bedrijfsleven vloeit. Als hier niet (voldoende) aan wordt voldaan, moet de lening voortijdig in september 2016 terug betaald worden. Dit is een kansje voor banken om voor 2 jaar goedkope leningen te verkrijgen .

Je kunt deze situatie vergelijken met de verkoop van appels. Banken kopen appels (verstrekken leningen). Na een tijd willen ze deze appels opeten (oftewel de lening terugbetaald krijgen). De appel moet dan wel nog goed zijn. De ECB bepaalt de prijs van de appel. In feite probeert de ECB je te stimuleren de appel te kopen door (1) je geld te laten betalen over het geld dat je op je rekening houdt, (2) je quantumkorting te geven als je meer appels koopt en (3) je goedkoop geld te lenen om de appel te kunnen kopen.

Het voornaamste waar de ECB volledig aan voorbijgaat, is de reden waarom je de appel koopt. Je wilt er van genieten (winst maken). Als je dan ziet dat veel appels aan het rotten zijn (veel faillissementen en slechte bedrijfsresultaten), en je dit in het recente verleden over hebt zien slaan op de andere appels (financiële crises), dan besluit je de appel niet te kopen en voor die lychee te gaan (zoals kleine aandelen in Azië). Voordat banken weer Nederlands appels of Spaanse sinaasappels willen, zal de algehele gezondheid (kredietwaardigheid omhoog waardoor risico omlaag) van het Europees fruit moeten verbeteren of de smaak van het fruit verbeteren (marge hoger door hogere rente). Geen enkele van de eerdergenoemde maatregelen heeft echter dit effect.

Nog belachelijker dan het eerste deel van de uitspraak van Klaas Knot is het tweede deel. De te lage inflatie en de gebrekkige kredietverlening aan bedrijven zouden de grootste problemen zijn. Ik ben juist van mening dat er te veel inflatie is en dat de overvloedige kredietverlening de economie geen goed doet.

De aanname van Centrale Banken dat inflatie goed is, is al ongegrond. De waarde van geld en het prijspeil bepalen je koopkracht en niet alleen de waarde van je geld. Het feit dat alles elk jaar duurder wordt moet gecompenseerd worden door een hoger loon. Leners zijn nog het meest gebaat bij inflatie. De waarde in hoeveelheid geld blijft geld, maar de intrinsieke waarde (en dus je schuld) neemt af. En is het niet toevallig dat juist de overheden de grootste leners zijn? Daarop doorredenerend; wie is uiteindelijk de pineut? Juist, de sparende burger.

Overvloedige kredietverlening doet de economie geen goed.

Daarnaast is er in tegenstelling tot wat de ECB beweert wel degelijk een hoge mate van inflatie. Het probleem is dat ze dit nog op een achterhaalde manier meten. De Centrale Banken nemen een mandje van alledaagse goederen en meet elk jaar de prijsstijging. Dat is echter niet waar de inflatie zich manifesteert. De Centrale Banken van de grote economieën zijn al jaren verwikkeld in monetaire verruiming. Deze verruiming IS inflatie. Het geld dat gecreëerd wordt gaat niet in consumentenproducten zitten, maar veroorzaakt een enorme bubbel in aandelen en obligatieprijzen, en werkt dus wel degelijke inflationair. Dat deze inflatie niet direct zichtbaar is, betekent niet dat het er niet is.

De reden dat de kredietverlening gebrekkig is komt door de slechte staat waarin veel bedrijven verkeren. Banken lenen alleen geld uit als ze verwachten het terug te krijgen. Moet je willen dat alle bedrijven meer (kunnen) lenen? Lenen is niets meer dan huidige betalingsverplichtingen verplaatsen naar de toekomst. Ik denk dat juist de grote schuldenlast en de alsmaar groter wordende rentebetalingen het hart van het probleem zijn waar we mee moeten leren omgaan. En daarmee zijn de Centrale Banken met hun low interest en schuldgedreven strategie, dan ook de grootste veroorzakers van de financiële crisis van 2020.

Gerelateerde artikelen
Reacties
Nog geen reacties.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven