Flickr / Partij van de Arbeid (PvdA)

Samsoms correctie

In zijn nieuwe boek Farther Away - een mooie bundeling van speeches, brieven en interviews, beschrijft Jonathan Franzen hoe hij de schrijver werd van zijn boek De Correcties, uit 2000. Natuurlijk, nu is hij de schrijver, maar ooit werd hij het en daar ging een gevecht, een kleine metamorfose, aan vooraf. Franzen schreef vijf jaar aan het boek en nam drastische besluiten. Zo verliet hij zijn vrouw, met wie hij al sinds zijn 23ste getrouwd was.

De schrijver vertelt hoe hij een vol jaar zwoegde op uiteindelijk dertig bladzijden over een van de hoofdpersonen Chip en hoe hij halverwege het proces de tot dan toe centrale figuur in het boek, een depressieve middertiger uit het midwesten, totaal schrapte. Vrij naar Maarten Ducrot: hoe loste hij deze puzzel op? Hij sprak veel met vrienden en veranderde zijn omgeving. Hij leerde om te gaan met het obstakel van zijn eigen schaamte en vertelt op bijzondere wijze hoe hij jarenlang tegen deze schaamte aanschreef. Hij wist zich geen raad met een onzekerheid die hij in zijn figuur Chip probeerde te leggen en beschrijft hoe hij na jaren uiteindelijk, door zijn eigen mentaliteit te veranderen, leerde om de schaamte heen te schrijven. Franzen werd dus de schrijver van het boek De Correcties, door veel over zichzelf te leren, zijn leven te veranderen en hield over: een internationale bestseller en een verbeterd, gecorrigeerd, zelfbeeld.

Als Samsom straks in het Catshuis aanschuift, hoe vaak zou hij dan nog denken die avonden in Slotervaart?

Deze correcties zijn herkenbaar, voor hen die bijvoorbeeld een langere tijd alleen in het buitenland waren, of een nieuwe baan vonden, maar ook zeker relevant voor moderne politici. Mark Rutte gaf jarenlang les op een middelbare school, Alexander Pechtold ging weekend na weekend op bezoek bij Henk en Ingrid en Diederik Samsom scheerde zijn hoofd kaal en ging als coach de straat op in Amsterdam West. Het zou gemakkelijk zijn om deze dingen wanneer het om politici gaat weg te schrijven als goedkoop scoren en 'stemmenmakerij',  zoals Gijsbert Pols in NRC (1/10/11) probeert om het straatcoachschap van Samsom te counteren en het een “sluw plan om Cohen van de troon te stoten” noemt, of zoals Hans Wiegel Samsom onlangs ‘niet authentiek’ noemde, maar dat is te cynisch.

Samsom is nu, met een stropdas om en de wind in de zeilen, het meest recente en misschien wel beste voorbeeld van een politicus die veranderde en zo de verteller werd van het verhaal dat hij nu dag in dag uit vertelt. Samsom meldde zich in 2010 aan als straatcoach in Amsterdam en ervoer zo zelf een onveiligheid in de samenleving die volgens hem zo problematisch was, vooral voor die samenleving, maar ook voor het van oudsher naïeve integratieverhaal van de PvdA.

Hij was altijd de activistische jongen, werd sympathiek gevonden, maar op betrouwbaar- en degelijkheid scoorde Samsom slecht. De jongen met een grote hoeveelheid leidenschaft , maar die dat niet direct kon vertalen ´naar de mensen toe´. Als lid van de PvdA stemde ik in april 2012 dan ook voor de zekerheid op Plasterk en niet op de latere, zo weten we nu, premierskandidaat  - ik zag het toen duidelijk nog niet. Ik zag nog niet dat Samsom de afgelopen periode, en ik betoog dus op straat in Amsterdam, was veranderd.

Samsom was altijd de activistische jongen, werd altijd sympathiek gevonden, maar op betrouwbaar- en degelijkheid scoorde hij slecht.

Samsom werd op straat niet alleen streetwise, maar nam ook een geloofwaardigheid en rust waarmee hij nu zijn verhaal vertelt en debatten wint mee op campagne. Samsom heeft een ervaring opgedaan, zodat het pak en de stropdas hem nu beter staan. In tegenstelling tot voorheen kijken we nu naar een man - geen jongen meer - met meer rust, een beter idee en de simpele boodschap die hij de afgelopen maanden naar eigen zeggen tienduizend keer vertelde: hij wil Nederland sterker en socialer maken. Hij overtuigt.

"U praat al bijna als een premier," liet Kees Driehuis zich in Buitenhof ontvallen, het was tekenend voor de nieuwe, gecorrigeerde Samsom die tegenover hem zat, één die niet meer overkwam als een wat zenuwachtige en autistische man die de cijfers wel héél goed kent, maar meer als een premier van Nederland.

Jonathan Franzen schrijft naar eigen voorbeeld dat je soms door een, kleine of grotere, crisis heen moet en zaken aan jezelf kunt veranderen, om te komen waar en worden wie je wil zijn. Samsom zocht de straat op, eerste als coach en toen als lijsttrekker en kwam terug als gecorrigeerd politicus. Als hij straks in het Catshuis aanschuift, hoe vaak zou hij dan nog denken die avonden in Slotervaart? Ik hoop vaak.

Gerelateerde artikelen
Reacties
1 Reactie
  • Gijsbert Pols,

    Eerlijk gezegd bewijst voor mij ook dit artikel weer dat ik er met mijn vermoeden van destijds niet ver naast zat, namelijk dat Samsom met zijn avontuur in Slotervaart bezig was zichzelf als pragmatische 'Macher' te positioneren en aldus zijn weg naar de macht te effenen - hetgeen hem inmiddels grandioos is gelukt. Maar goed, daarover kun je van mening verschillen. Wat wel vaststaat is dat ik mijn artikel destijds niet in het NRC publiceerde, maar op de website van de Volkskrant, waar het nog steeds te lezen is. Het woord 'stemmingmakerij' heb ik bovendien niet gebruikt.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven