Demonstratie 13-04-15 // © Folia

Is de protestgeest terug met de bezetting van het Spinhuis?

In september 2014 werd het Spinhuis gekraakt. Inmiddels zijn we een half jaar verder en beleeft het studentenprotest opnieuw hoogtijdagen. De bezettingen van het Bungehuis en het Maagdenhuis die bij elkaar ruim zeven weken duurden, hebben de discussie over studenteninspraak, democratie op de universiteit en het rendementsdenken flink aangewakkerd. In dit stuk, dat op deFusie werd gepubliceerd op 13 oktober 2014, deed Yvo Greydanus al de voorspelling dat de Spinhuiskraak het begin zou zijn van een nieuwe protestbeweging. 

Bij iedere protestactie rondom de Universiteit van Amsterdam (UvA) is de geest van de Maagdenhuisbezetting in de jaren zestig altijd nog aanwezig. In het oude sociologie- en antropologiegebouw in Amsterdam, het Spinhuis, wordt nu weer gekraakt. Ditmaal is de vergelijking juist, omdat er nu weer voor dezelfde waarden wordt gestreden.

In 1969 was de eis van het bezettingscomité simpel: medezeggenschap op alle niveaus. Na vijf dagen maakt de politie echter een einde aan de bezetting. Toch werden de studenten flink tegemoet gekomen. De wet universitaire bestuurshervorming werd in 1970 aangenomen. Daarin werd eis gesteld aan hogere onderwijsinstellingen om een universiteitsraad te creëren met naast het College van Bestuur ook plek voor de studenten en het personeel, wetenschappelijk of niet. Aan de UvA kwam dat neer op drie van de negen zetels voor de studenten. Zij voelden zich ondervertegenwoordigd en boycotten de eerste zittingen van deze raad, maar daar kwam snel een eind aan, de universiteitsraad had immers het recht om begrotingen aan te nemen. Hoewel ook universiteitsbestuurders de raad log en onhandig vonden, bestond deze raad tot 1997. Er werd een nieuwe wet (modernisering universitaire bestuursorganisatie) aangenomen en was het gedaan met de directe inspraak.

De universiteit is steeds minder een plek voor zelfontplooiing en steeds meer een bedrijf dat uit is op efficiëntie en positieve cijfers.

Tegenwoordig wordt de studentendemocratie via zeven Facultaire Studentenraden (FSR-en) en een Centrale Studentenraad (CSR) geregeld. Het begrotingsrecht van de CSR is in deze structuur niet meer terug te vinden. De CSR heeft voornamelijk een adviserende taak in de huidige organisatie van de universiteit. Desalniettemin heeft het studentenorgaan 'recht van instemming' op een aantal punten: de afstudeerregeling, het studentenstatuut en het eigen reglement. Verder vergadert de Centrale Studentenraad negen maal per jaar met het College van Bestuur en daarnaast kan de CSR per brief nog gevraagd of ongevraagd advies aan de universiteit sturen.

De beide raden  worden via een partijenstelsel gekozen. Opvallend is dat niet alleen de gemiddelde UvA-student maar ook de twee grootste partijen, UvA Sociaal en Mei, weinig interesse lijken te tonen in het belang van studenteninspraak. Deze partijen lijken zich niet druk te maken over het in de jaren negentig verloren rechten. Mei, dat vroeger zelfs Macht En Inspraak heette, gelooft in haar laatste verkiezingsprogramma niet eens dat de student zich politiek kan handhaven. Mei vraagt aan de UvA om voldoende training en informatiepakketten voor de volgende studentenvertegenwoordigers. Mei lijkt zodanig het geloof in inspraak te hebben verloren, dat ze expliciet voor het lobbyen van studieverenigingen pleit. Mei pleit niet voor het terugkrijgen van de rechten die de raden geen twintig jaar geleden nog hadden.

Maar ook UvA Sociaal treedt ondanks haar naam niet in de voetsporen van de socialistische Maagdenhuisbezetters. Medezeggenschap komt slechts eenmaal in het laatste partijprogramma voor. Verder gaat het voornamelijk over praktische punten zoals goede docenten, oefentoetsen en het opnemen van colleges, zonder dat UvA Sociaal zich daadwerkelijk politiek uitlaat. Weliswaar zijn er kritischere partijen. Een van de weinige partijen die meer inspraak voor de raden opeist is ONS, kort voor Ons Kritisch Alternatief. In het manifest op de website wordt expliciet voor meer macht en inspraak gepleit. Ook is er meer dan bij UvA Sociaal of Mei sprake van duidelijke stellingname tegen het huidige beleid van de UvA, zoals de 8-8-4 semesterindeling. De 8-8-4 semesterindeling heeft fundamentele veranderingen van hele studies en lesprogramma’s betekend, in plaats van de wat kleinere, minder fundamentele zaken. Het is dan ook niet raar dat we nu leden van ONS terugzien in de 'common room' van het Spinhuis.

Het gebouw aan de Oudezijds Achterburgwal was tijdenlang niet alleen de vaste stek voor colleges en werkgroepen. Een speciale ruimte werd ingericht zodat studenten zelf activiteiten konden ondernemen: de common room. De studieborrels van antropologie en sociologie waren dan ook daar, in plaats van in een café. Met de verplaatsing van de faculteit kregen ook de studenten een nieuwe plek, maar dan met iets meer beperkingen. De cateraar van de UvA had waarschijnlijk klachten over de coöperatieve concurrentie. De woordvoerder van de bezetters stelt in Folia dat de autonomie van de common room op het Roeterseiland nooit het niveau van die van het Spinhuis zou krijgen. Daarom is besloten tot kraak over te gaan van de oude gezellige common room in het Spinhuis en er gratis koffie te schenken.

De studenten kijken niet op of om als een hoogleraar zich laat ontvallen dat de UvA een 'neo-liberale universiteit' geworden is.

Al bijna een maand probeert de groep van al meer dan honderd studenten zo macht ten opzichte van de universiteit uit te oefenen. Rector magnificus Dymph van den Boom reageerde door de eisen van de bezetters te vragen. De enige eis is dat dit kleine bastion van zelfbesturing binnen de UvA kan voortbestaan. Daarna kwam er bewaking met honden en ten slotte een kort geding, terwijl de krakers een Wob-verzoek (wet openbaarheid van bestuur) aan de UvA stuurden. Met deze wet mag iedere burger een publiek bestuursorgaan vragen naar informatie over een beslissing. In dit geval vroegen de studenten wat de toekomst van het Spinhuis wordt, nu het sinds dit semester leegstaat. Tevens is er op petitie.nl  een oproep gestart om aan de UvA te laten zien hoe belangrijk het Spinhuis voor hen is.

De studenten kijken niet op of om als een hoogleraar zich laat ontvallen dat de UvA een 'neo-liberale universiteit' geworden is. De universiteit is steeds minder een plek voor zelfontplooiing en steeds meer een bedrijf dat uit is op efficiëntie en positieve cijfers. Aangezien het Spinhuis niet voor minder uitvallers zorgt, is het voor de UvA een hopeloze zaak. De kraak van het Spinhuis lijkt de oude tijden van studentenverzet te doen herleven. Het is echter de vraag of een initiatief als dit daadwerkelijk de structuur van de UvA weet te beïnvloeden.

Het kraken van de common room is een stap richting het voeren van de discussie over studenteninspraak. Toch hebben weinig studieverenigingen, studentenraden zich solidair verklaard met de krakers. Wel heeft de SP, die in het college van Amsterdam zit, op AT5 laten weten dat ze het initiatief ondersteunt. Met de afschaffing van de studiefinanciering en verdere bezuinigingen op het hoger onderwijs is het gek dat de protestgeest van de huidige studenten niet eerder werd aangewakkerd. Welke plannen de UvA ook heeft voor het Spinhuis: het is te hopen dat de discussie niet bij deze kleine bezetting blijft. Het is de vraag hoe lang zij in die situatie zal blijven, of gelaten zal worden.

Gerelateerde artikelen
Reacties
Nog geen reacties.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven