Privécollectie Erika Sprey

The Sunflower’s Sunny Side up

Taipei Artist Village is een vier verdiepingen hoog gebouw dat door  zijn grote ramen en open structuur voor Taiwanese begrippen opvallend uitnodigend aandoet. Het dorp omvat een levendige artist-in-residence, een galerie en een café. Avontuurlijke kunstenaars kunnen hier in alle rust werken in ‘a space without national borders that transcends the restrictions and frameworks of regional cultures and political conditions, that creates free, open exchange from a higher vantage point.’ Mijn geliefde en ik hebben hier zeer productief gewerkt dankzij de gastvrije, ontspannen en liberale sfeer die in de Taiwanese samenleving heerst.

TAV staat in een wat nietszeggend stuk van Taipei, ingeklemd tussen een lawaaiig viaduct, een rosse buurt (laat je vooral niet misleiden door die schattige schooluniformen!) en een aantal belangrijke regeringsgebouwen. Het stadslandschap voor onze deur is radicaal veranderd na 17 maart, toen president Ma van de Kuomintang (KMT) de controversiële Cross Strait Service Trade Act met China achter gesloten deuren en zonder de beloofde transparantie door de ‘legislature’ wilde drukken.

Het stadslandschap voor onze deur is radicaal veranderd.

Op 18 maart bezette een woedende meute studenten, academici, burgerrechtenactivisten en andere protesteerders het parlement. Toen president Ma op 23 maart te kennen gaf geen gehoor te willen geven aan de eisen van protesteerders (meer transparantie,  herziening van de voorwaarden), was het hek van de dam en bezetten de studenten ook de ‘executive Yuan’, het Taiwanese equivalent van ons Haagse Binnenhof. De studenten, die zich inmiddels georganiseerd hadden onder de naam Student Sunflower Movement – een knipoog naar de democratiserende Wild Lily Movement in 1990 - zijn niet van plan hun strijd op te geven zolang de president niet buigt voor de wil van het volk.

Diezelfde avond werd onze straat het toneel van een confrontatie tussen nerveuze maar onverzettelijke studenten en een steeds dreigendere politieke macht; onverwachts werden we ooggetuigen van ‘the most bloody and violent crackdowns in recent Taiwanese memory’ (Taipei Times). De sfeer werd beduidend grimmiger toen de waterkanonnen ter plaatse verschenen en de politieagenten met hun lange stokken begonnen te zwiepen. Bijna zestig mensen werden gearresteerd en ongeveer honderd liepen verwondingen op in de slopende strijd die tot half vijf in de ochtend voortduurde. De ooit wat saaie, doorsnee straat is na het enerverende weekend een soort Checkpoint Charlie geworden waar prikkeldraad, dranghekken en een leger van gewapende politiemannen elke potentiële protesteerder ver uit de buurt houdt van het hoofdkwartier van de politie en de ‘executive Yuan’. Wij mogen door een gleuf het gebied binnentreden wanneer we ons artiestenpasje laten zien. De residentie is letterlijk een ‘vantage point’ geworden, maar dan in een politiek zwaar beladen ruimte, waardoor de hooggestemde mission statement van TAV voor ons inmiddels een nogal ambigue betekenis erbij heeft gekregen.

Gelukkig heeft de Sunflower Student Movement de nare gebeurtenissen van afgelopen weekend snel van zich afgeschud. Twee straten verder houden ze het parlement nog steeds bezet en hebben ze in de omringende straten een buitengewoon goed georganiseerd en zelfs gezellig kampement opgezet dat overloopt van politieke actie. Deze vaak piepjonge en bevlogen democraten zitten dag in dag uit op een stuk karton, houden zonnebloemen vast, juichen en twitteren er lustig op los. Ze delen pamfletten, voedsel en water uit, ventileren hun mening in de open mic of zingen een opbeurend lied voor hun kameraden. Emoties lopen daarbij dikwijls hoog op. Men krijgt de indruk zich eerder in een politiek festival vol flower power te bevinden dan een strijd van leven op dood (zoals het geval was in the jaren van de witte terreur, de massaslachting en decennialange terreur die volgde na een protest van enkele duizenden mensen). Elke dag lijkt de beweging beter bevoorraad dankzij de donaties en hulp van welgezinde groepen en ongetwijfeld een hoop bezorgde ouders.

Men krijgt de indruk zich eerder in een politiek festival vol flower power te bevinden dan een strijd van leven op dood.

Vertederd en een tikkie nostalgisch kijk ik hoe deze zonnebloemen hartstochtelijke hun jonge democratie en nationale identiteit verdedigen ten overstaan van een oppermachtig China en een oprukkende globalisering. Net als alle andere Aziatische landen zijn ook de jongeren hier geobsedeerd geweest met popcultuur, daten, hun uiterlijk en (seksuele) experimenten; deze jongeren zijn weleens de aardbei-generatie genoemd omdat zij in een fantasiewereld leven van perfecte, maar nauwelijks de druk van de werkelijkheid kunnen verdragen. Ouders met de witte terreur nog vers in het geheugen spoorden hun kinderen aan om hard hun best te doen op school en er geen ‘gevaarlijke’ hobby’s, zoals politiek activisme, op na te houden. Deze protestbeweging laat zien dat deze aardbeien plaats hebben gemaakt voor politiek bewuste zonnebloemen die het heft in eigen handen nemen.

Door het slimme gebruik van grassroots-methoden, sociale media en nieuwe technologieën houden deze zonnebloemen de geschiedschrijving van hun land liever in eigen hand. Hun bezetting is royaal voorzien van internetconnecties en oplaadpunten, wetende dat een leger van smartphones en tablets hen niet alleen zal beschermen tegen geweld, maar dat ze daarmee ook politiek relevante informatie kunnen creëren waarmee ze de regering onder druk kunnen zetten en internationale aandacht kunnen vragen.

Taiwan is geen Aziatische tijger meer en de studenten weten dit maar al te goed. En toch, ondanks een moordende concurrentie in de omgeving (een Zuid-Koreaan verdient bijvoorbeeld gemiddeld drie keer meer dan een Taiwanees) en een moeizame economie, zijn ze niet bereid om hun gekoesterde principes of vrijheden op te geven. De moderne Taiwanees is trots op zijn unieke en eclectische mix van etniciteiten en culturele invloeden en op zijn volksreligies en sterke Taoïstische en Boeddhistische aanwezigheid (duizenden Boeddhistische monniken vluchtten naar Taiwan toen Mao de burgeroorlog gewonnen had). Het meest trots zijn ze op hun liberale maatschappij waar bijvoorbeeld gelijkheid tussen man en vrouw het grootst is in heel Azië. Vasthouden aan deze waarden is waarschijnlijk hun grootste en wellicht ietwat naïeve pièce de resistance – die uiteindelijk ondersteund moet worden met een lange termijnvisie wil hun protest werkelijk levensvatbaar worden.

Dan rijst de hamvraag: is deze Cross-Strait Service Trade Agreement werkelijk zo slecht voor Taiwan, zoals de protestbeweging beweert? De overeenkomst zet in feite de deur open voor een makkelijkere toegang tot beide dienstsectoren. Het wordt voor China makkelijker om in Taiwan te investeren en Taiwanees talent naar China te halen. Andersom, Taiwan krijgt een injectie van Chinees kapitaal en kan zijn expertise makkelijker aan China verkopen. President Ma is ervan overtuigd dat de overeenkomst de werkgelegenheid in Taiwan ten goede zal komen, maar gezien de onstilbare Chinese honger naar grondstoffen en het economische en culturele overwicht van het land vragen vele Taiwanezen zich terecht af wie deze overeenkomst werkelijk ten goede zal komen.

Taiwan leeft met de voortdurende dreiging geannexeerd te worden door China.

Gezien de huidige zwakte van de Taiwanese economie en de hervormingen die te lang zijn uitgebleven, is het niet ondenkbaar dat de basale infrastructuur van het land binnen de kortste keren in Chinese handen zal zijn. En iedereen weet wat dit betekent: Taiwan wordt meer chantabel dan ooit, en China is niet het soort land in wiens handen je je veilig kan wanen. Dit is een belangrijke overweging voor een landje dat met de voortdurende dreiging leeft direct geannexeerd te zullen. Laten we ook niet vergeten dat een woedend China voor de Taiwanese kust rakettesten uitvoerde (‘De Derde Taiwanese Straat Crisis’) toen Taiwan in 1996 voor het eerst democratische verkiezingen hield.

Inmiddels eist de steeds bozere studentenbeweging dat de gehele overeenkomst van tafel geveegd wordt. Dit is niet realistisch maar een doordachte en transparante beteugeling van het pact – wat de protestbeweging aanvankelijk voorstond - is dat wel. Aan president Ma is nu de uitdaging om zich niet te laten verblinden door de gouden bergen of zich te laten intimideren door machtsvertoon, maar de dialoog gaande te houden met zowel China als de nieuwe generatie democraten in eigen land. Taiwan heeft in het verleden bewezen deze evenwichtsoefening te kunnen volbrengen. Alles is een kwestie van het juiste midden vinden, dat niet alleen de voorwaarde is van economische groei maar ook van de volwassenwording van deze jonge democratie.

Gerelateerde artikelen
Reacties
Nog geen reacties.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven