Column: Vrouwenrevolutie

25 juli 2013
Flickr / Gigi Ibrahim

Het breed door de media uitgemeten herstel van Malala Yousafzai na de Talibanaanslag die haar bijna het leven kostte en ook de algemene toename van geweld tegen vrouwen in onder andere Turkije, Egypte, Pakistan en Afghanistan maakt een ding duidelijk: in de ideologische strijd die woedt in het Midden-Oosten zijn vrouwenrechten het grote twistpunt.

Malala’s strijd voor betere educatie valt in slechte aarde bij de wetenschappelijk grotendeels ongeletterde bevolking. Dit terwijl onderwijs de weg is naar een ontwikkeling van begrip en technologische vooruitgang, beide sinds de middeleeuwen gestagneerd. Hoe en of het westen een rol moet spelen in deze ontwikkelingen is onduidelijk. De meest gehoorde kritiek
lijkt dezelfde als door Talibanleider Adnan Rasheed geuit in zijn brief, namelijk dat Malala zich laat gebruiken voor de politieke agenda van haar ‘redders’ en een zoveelste pion is in de propagandamachinerie van het westen.

Het verband dat op die manier wordt gelegd tussen vrouwenrechten en politieke beïnvloeding vanuit het westen maakt het niet eenvoudiger voor vrouwen om hun omgeving ervan te overtuigen dat er fundamentelere belangen ten grondslag liggen aan gelijke behandeling.

Het is inderdaad toevallig dat er vlak voor het terugtrekken van de NATO-troepen uit het aangrenzende Afghanistan een door westerse interventie van de Taliban gered meisje met veel tamtam aan de wereld wordt gepresenteerd. Dat de twaalf jaar durende strijd voor niets lijkt te zijn geweest nu wetten die vrouwen moeten beschermen tegen geweld en kinderhuwelijken niet door het parlement komen omdat ze in strijd zijn met een fundamentalistische interpretatie van de Koran wordt er dan weer niet bij vermeld.

Ongeacht de motieven van degenen die Malala’s speech schreven – dat ze zelf de belegen symboliek in haar Engelse toespraak heeft verwerkt is niet erg waarschijnlijk – en de toevallige timing, haar verhaal toont de wereld de inzet van het kat-en-muisspel tussen Taliban en de bevolking: een stap in de richting van ontwikkeling of een terugkeer naar de grot.

In zijn brief laat Rasheed weten er dezelfde ideeën als Al-Ghazali – de verspreiding van wiens Talibanesque denkbeelden verantwoordelijk zijn voor de technologische ineenstorting waar de Oosterse beschaving nooit van is hersteld – op na te houden wanneer het aankomt op wetenschap. De educatie die de Taliban voorstaat, bestaat uit het bestuderen van de Koran en het reflecteren op de wijsheden van haar figuranten. Hij adviseert Malala om de pen te gebruiken voor het verspreiden van de islamitische leer en het ontmaskeren van de ‘samenzwerende elite die uit is op seculiere wereldheerschappij’. Het beeld dat opdoemt, is er een van een gefrustreerde man die zichzelf in een voor zijn denkbeelden kenmerkende spagaat heeft gewerkt.

Enerzijds merkt hij voorbij te worden gestreefd door wetenschappers uit seculiere staten die hun technologische voorsprong inzetten om drones en geavanceerde legers te bouwen, anderzijds ziet hij niet in dat de enige manier om mee te komen in de vaart der volkeren ligt in het verlaten van de pseudowetenschappelijke exegese van de Koran en zich in plaats daarvan te richten op modernere bronnen van wetenschap. In de praktijk betekent dit dat hij zijn radicale ideeën grotendeels moet laten varen, aangezien de omstandigheden waaronder ze kunnen voortbestaan - onwetendheid en de daaruit voortkomende paranoia - zullen verdwijnen. De zin waarmee hij zijn brief besluit (‘All praises to Allah the creator of the Universe’) maakt dit beeld extra ironisch.

Hopelijk is het proces dat in gang is gezet, nu vrouwen perspectief hebben gekregen op betere omstandigheden, voldoende om de tegenkrachten vanuit conservatieve hoek te weerstaan. Wanneer zij doorzetten in het eisen van gelijke rechten en Malala’s roep om scholing echoën heeft de revolutie alle kans het startschot te zijn voor een Renaissance.

Over In Het Kort
In Het Kort is een verzameling video’s, links en recensies die de redactie van deFusie dagelijks voor je verzamelt.