Column: De W van Wijsheid

06 juni 2013
Flickr / Ben Ledbetter, Architect

Wat mogen we verwachten van een Denker des Vaderlands? Nog voordat ik mijzelf die vraag had kunnen stellen – want onwetend over het bestaan van de vacature – werd ik met Hem geconfronteerd. Hij had het over Plato. Dat weet ik omdat de Denker zijn naam liet vallen. Wat hij uiteen zette was echter een Mindfulnesstheorie zoals je die doorgaans tegenkomt in het gelijknamige (vrouwen)blad. Wat ik ervan onthouden heb?

In de Ideale Staat is iedereen vooral lief voor elkaar.

Als ik niet beter wist dacht ik nu dat Plato zich bezighield met het uitvogelen van de meest effectieve gedachtenoefeningen tegen Alzheimer en ouderdomseenzaamheid.

Tegenover de Denker zat Ali B. Meteen kreeg ik meer begrip voor de kolossale taak waar René (want zo heet hij, net als die andere René moeten de mensen in de commissie gedacht hebben) voor staat. Het Vaderland bestaat niet uit lichten. Het is daarom logisch dat hij het allemaal wat eenvoudiger maakt. Zelfs als dat betekent dat er niets van de originele theorie overblijft. Wat een filosoof van het volk vooral niet wil zijn, is elitair.

Bijna was het bij deze gedachte gebleven.

Bijna. Ware het niet dat ik net in aanraking kwam met lezingen van toponderzoekers en hoogleraren als Krauss, Kaku, deGrasse Tyson, Hawking en Dawkins over het universum, kwantum- en astrofysica, nanotechnologie en evolutionaire biologie. Voor de meesten van ons – waaronder ikzelf - niet de eenvoudigste onderwerpen. Toch is deze populariserende wetenschap van een heel andere orde dan ik ooit in de Nederlandse media heb gezien.

Zij wordt bedreven door internationaal toonaangevende onderzoekers die hun nieuwste kennis verwerken in hun lectures. Als Krauss voor de wetenschappelijke gemeenschap een presentatie geeft over de onstabiliteit van ‘lege’ ruimte zijn de camera’s erbij. De paradox van Hawking (dat informatie verloren gaat in zware gaten) wordt voor het oog van de wereld uitgevochten – en opgelost.

In Nederland lijkt vooral gezelligheid doorslaggevend te zijn. De gemoedelijke stukjes over ons liefdesleven volgens Kant of over respect volgens Plato lezen lekker weg bij een kopje koffie. Of de schrijver nou hoogleraar is of net (niet) afgestudeerd – het is niet belangrijk.

Het staat gedrukt dus het zal wel goed zijn.

Waarom kunnen wij, Nederlanders, wel iemand met buitengewoon sporttalent of wiskundig volmaakte lichaamsverhoudingen op handen dragen, maar wanneer het aankomt op filosofie alleen steeds dezelfde personificaties van middelmatigheid verdragen? Zijn wij soms bang voor iemand die werkelijk meer weet dan wijzelf? Voor iemand die niet zo ‘lekker gewoon’ is gebleven? En dat ook nooit is geweest.

Als wij werkelijk zo kleinzielig zijn, laat dan ook de Denker des Vaderlands achterwege. Wanneer nutsdenken zo ver is doorgeschoten dat Plato een medicijn tegen eenzaamheid wordt en wanneer het beste dat populair-filosofische stukjes over A Theory of Justice weten te zeggen is dat Rawls het ergens over taartpunten heeft, zie er dan ook van af hun namen te gebruiken.

Zoals beroemd filosoof Ludwig Wittgenstein ooit zei: ‘waarvan men de ballen verstand heeft, daarover moet men zwijgen.’

Over In Het Kort
In Het Kort is een verzameling video’s, links en recensies die de redactie van deFusie dagelijks voor je verzamelt.