Column: Terrorisme?

30 mei 2013
Flickr / World Can't Wait

‘I am outraged that we can't kill people in other counties without them trying to kill us!' (Michael Moore)

De moord op Lee Rigby in Londen maakte, zoals altijd wanneer er sprake is van een door de media opgepikte geweldsdaad, gevoelens los van paniek, woede, verdriet en ontzetting. Toch kwam er ook kritiek op het classificeren van de moord als ‘terrorisme’ want, zoals de tweet van Michael Moore al aangeeft; Engeland is in oorlog en in een oorlog vallen slachtoffers.

Aan beide kanten.

Er is veel te doen over de definitie van terrorisme. Toch lijkt er consensus te bestaan over in ieder geval het volgende kenmerk:

- de daad moet gericht zijn tegen burgers met als doel het veranderen van politiek/militair handelen middels het aanjagen van angst onder de bevolking.

Deze definitie is niet probleemloos van toepassing op de moord in Londen, want het ging om een militair, in dienst van een leger dat deelneemt aan oorlogshandelingen. De definitie slaat echter wel op een groot aantal acties uitgevoerd door Amerika in landen waarmee zij in oorlog verkeert. Acties inclusief haar zelfverklaarde ‘shock-and-awe’ tactiek onder, jawel, de Iraakse burgerbevolking. In de media worden deze tactieken op zijn best oorlogsmisdaden genoemd, als het geen ‘Collateral Damage’ is. Maar nooit valt de term terrorisme.

Vanwaar dit onderscheid?

Dat heeft te maken met de status van de oorlog waarbinnen de handelingen plaatsvinden. Het zijn de westerse landen - met name Amerika - die bepalen welke oorlogen legitiem zijn en welke niet. En het zijn dezelfde landen die, wanneer hun oorlogsplannen onverhoopt illegitiem worden bevonden, desondanks doorzetten.

En er mee wegkomen.

Het is dat onderscheid, en dat onderscheid alleen, dat bepaalt welke acties als gerechtvaardigd oorlogsgeweld en welke als terrorisme worden bestempeld.

Een in alle opzichten onrechtmatige oorlog, zoals in Irak, kan zo toch als legitiem worden verkocht. Diegenen die belang hebben bij de oorlog zijn namelijk tevens degenen die oordelen over haar rechtmatigheid.

Wat betekent dit voor de status van politiek gemotiveerde moorden?

Om daarop een antwoord te vinden moet eerst de meest pijnlijke vraag van deze tijd worden gesteld, namelijk: is de bevolking van een westers land schuldig aan de oorlogsmisdaden die haar regering begaat omdat zij deze middels democratische weg mogelijk heeft gemaakt?

Ondanks de radicale toon van die vraag kan ik mij niet comfortabel onttrekken aan de logica ervan.

Er is nu namelijk de mogelijkheid dat de relatieve veiligheid en vrijheid die ik geniet als inwoner van een land dat zich inlaat met oorlog onrechtmatig is.

Dat ik, als onderdeel van een democratisch systeem dat een regering mogelijk maakte die blindelings Amerikaanse orders opvolgde en bijna een decennium onderzoek naar de rechtmatigheid van buitenlands oorlogsgeweld tegenwerkte, geen recht heb op veiligheid.
Dat het op een kosmische schaal misschien zelfs rechtvaardig is dat ik persoonlijk gevaar loop door mensen die mij het geleden oorlogsleed in verre landen persoonlijk willen laten voelen.

Die vreselijke gedachte zouden wij, inwoners van misdadige democratieën, in het licht van recente gebeurtenissen minder vanzelfsprekend moeten wegwuiven.

Over In Het Kort
In Het Kort is een verzameling video’s, links en recensies die de redactie van deFusie dagelijks voor je verzamelt.