Wikimedia Commons

Terrorisme als excuus

Met Mali is de zoveelste interventie toegevoegd aan het rijtje Westerse reddingsacties. Daar stond de Franse, socialistische president Hollande, vanachter het spreekbureel voorzichtig verkondigend dat de Franse bommenwerpers klaarstonden voor een retourtje Sahara. Voorzichtig, omdat hij zich in zijn verkiezingscampagne nog zo hard uitsprak tegen Sarkozy en diens sterke wil om te interveniëren in Libië. Tijdens zijn presidentschap zou Hollande zorgen voor een meer subtiele rol van Frankrijk in Afrika, met name in de voormalige koloniën. Maar zijn belofte lijkt nu al gebroken. Waar de missie in Libië door Franse kranten ‘la guerre de Sarkozy’ werd genoemd, wordt de interventie in Mali nu al door de internationale media bestempeld als de oorlog van Hollande.

Waarom greep Frankrijk in in Mali? Begin 2012 bezetten islamitische Touareg-rebellen een olierijk deel van Noord-Mali, dat ze in april hetzelfde jaar onafhankelijk verklaarden. Dit ontketende een hele reeks gebeurtenissen: na de val van Gadhaffi in buurland Libië keerden boze, tot de tanden toe bewapende Touaregs, die hadden gediend in het leger van Gadhaffi, terug naar het noorden van Mali. Zittend president Touaré werd gepasseerd bij een coup van het leger, vanwege zijn zwakke ingrijpen tijdens de gebeurtenissen. En misschien nog wel het meest onverwachts: terreurorganisatie Al Qaeda kreeg invloed in het door de islamitische Touaregs bezette gedeelte van Mali, waar inmiddels de shari’a is ingevoerd. Oeroude Afrikaanse stammen worden onderdrukt in het gebied, en ook kunstwerken die op de Werelderfgoedlijst staan zijn kapot gemaakt door de bezetters, die vroeger slechts een deel uitmaakten van de diverse bevolking van Mali.

Het woord ‘terrorisme’ is een katalysator voor onvoorwaardelijke steun van veel natiestaten voor interventies in met name moslimlanden.

De Verenigde Naties gaven al eerder toestemming voor een interventiemissie per september 2013, die bedoeld was voor Afrikaanse troepen, om het noordelijk gebied van Mali te bevrijden. Nogal onverwachts greep Frankrijk deze resolutie aan om te kunnen reageren op de noodroep van de Malinese regering: de islamitische rebellen hadden de stad Mopti ingenomen, en kwamen zo wel erg dichtbij de strategisch belangrijke hoofdstad Bamako. De Malinese regering, hoe machteloos ook, sloeg alarm bij oud-kolonisator Frankrijk. Inmiddels zijn de bezette steden bevrijd, maar de Franse troepen zullen Mali pas verlaten als de regering de volledige macht heeft herwonnen.

Maar nog even terug naar Hollande, staande achter het spreekbureel. Want wat zei hij precies? ‘Frankrijk dient met deze operatie geen enkel ander belang dan de veiligheid van een bevriende natie. Er is geen ander doel dan het bestrijden van terrorisme.’

Daar is het woord weer: terrorisme. Maar behalve de naam ‘Al Qaeda’ die opduikt in verband met de Touaregs, is er in Mali nog geen sprake geweest van terrorisme. Wel van bezetting, verwoesting van cultureel erfgoed, onderdrukking, en ook bombardementen van de Westerse mogendheid Frankrijk. Maar terrorisme? Hollande stelt: nu Al Qaeda zo overduidelijk aanwezig is in Mali, heeft Frankrijk haar anti-terreurmaatregelen versterkt. Dat is begrijpelijk, maar toch is het doel dubieus: waar Frankrijk heeft geïntervenieerd om het Malinese volk te beschermen voor een macht die probeert het land over te nemen, wordt opeens gestrooid met de term terrorisme. Terwijl terrorisme, hoewel moeilijk te definiëren, toch echt inhoudt dat er een of meerdere (dodelijke) aanslagen gepleegd worden op willekeurige mensen, vanuit een politieke overtuiging en met het doel om angst te zaaien. De Touareg plegen geen willekeurige aanslagen: de reden dat ze in opstand komen is dat ze zich jarenlang onderdrukt hebben gevoeld. En toch is terrorisme de reden dat Frankrijk willekeurige bombardementen uitvoert in het noorden van Mali.

Tijdens zijn presidentschap zou Hollande zorgen voor een meer subtiele rol van Frankrijk in Afrika.

Waarom zei Hollande in zijn toespraak dat het doel van de interventie was om terrorisme te bestrijden? Een aannemelijke reden is dat op het moment van de toespraak Frankrijk nog geen officiële toestemming had van de Verenigde Naties om in te grijpen. Hollande legde zich toe op een resolutie, die inhield dat vanaf september 2013 zou worden ingegrepen in Mali. De missie had misschien gelegitimeerd kunnen worden door te stellen dat de regering van Mali een noodoproep had gedaan aan Frankrijk, maar om zich er zeker van te stellen dat de missie niet zou worden afgekeurd door de VN Veiligheidsraad, beriep Hollande zich slim op het excuus dat alle regeringsleiders het liefst aanhoren: the war on terror.

Natuurlijk mogen we de terroristische dreiging van organisaties als Al Qaeda niet over het hoofd zien. Maar gezien het feit dat het woord ‘terrorisme’ iedere regeringsleider zo bang maakt dat alle middelen onmiddellijk worden ingezet, is het in de internationale politiek vooral een leeg begrip geworden dat in een klap een hele interventie kan legitimeren. Tegenwoordig houdt de war on terror in dat in Pakistan talloze onschuldige burgers kunnen worden gebombardeerd met drones. Ook in Jemen werden in 2011 bombardementen uitgevoerd op burgers, vanwege vermeende aanwezigheid van Al Qaeda. Het feit dat het label ‘terrorisme’ tegenwoordig op iedere missie kan worden geplakt om deze te legitimeren, wakkert anti-Westerse sentimenten, en dus terrorisme, waarschijnlijk zelfs alleen maar verder aan. Zo werkt het Westen zichzelf tegen in de war on terror.

Ook Obama legitimeert het doden van honderden onschuldige burgers in Pakistan door te stellen dat zich tussen die burgers ook terroristen bevinden.

Het woord ‘terrorisme’ is een katalysator voor onvoorwaardelijke steun van veel natiestaten voor interventies in met name moslimlanden. Daarom was het zo slim van Hollande om de interventie in Mali als doel terrorismebestrijding mee te geven: zo wist hij zeker dat de Veiligheidsraad de volgende dag zou instemmen met de missie. Maar ook Obama legitimeert het doden van honderden onschuldige burgers in Pakistan door te stellen dat zich tussen die burgers ook terroristen bevinden. Het is niet legitiem om de term ‘terrorisme’ op een missie plakken, zodat verder zonder uitleg te werk kan worden gegaan.

Het zou onrealistisch zijn om van de internationale politiek te vragen om transparant te zijn, maar het legitimeren van missies moet toch transparanter kunnen. Of in ieder geval uit meer woorden bestaan dan enkel dat ene, angstaanjagende ‘terrorisme’.

Gerelateerde artikelen
Reacties
2 Reacties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven