Flickr / channone

Resultaten uit het verleden bieden (geen) garantie voor de toekomst

Het is tijd voor optimisme over Europa! Wie het zat is om steeds maar negatieve berichten over de Eurocrisis en de Europese Unie te horen en te lezen kan zich verheugen. In plaats van navelstaren moeten we een stap terug nemen en kijken naar de gehele integratiegeschiedenis. Dan wordt al snel duidelijk dat 2013 het eind zal inluiden van de huidige periode van Eurosclerosis, die is begonnen in 2003 met het Franse en Nederlandse ‘nee’ tegen de grondwet. De vorige, grote periode van negativiteit duurde namelijk van 1973 tot 1983. Zowel in de 20 jaar daarvoor als daarna liep Europa over van optimisme, expansie en Europhoria. We kunnen ons dus opmaken voor een fantastische toekomst.

Dat was in ieder geval de ludieke analyse waarmee dr. Otto Holman op maandag 13 februari het eerste EuropaCafé opende. In de bankenwereld geldt echter dat resultaten uit het verleden geen garantie bieden voor de toekomst. Dus kunnen we er zonder meer van uit gaan dat het wel weer goed gaat komen?

We kunnen ons dus opmaken voor een fantastische toekomst.

Europa bevindt zich op dit moment in een drievoudige crisis. Ten eerste een geografische crisis. Verdere uitbreiding van de Unie is – buiten Kroatië – simpelweg geen optie. Turkije? Turkije is bijna een ‘no-go area’ geworden voor zover het de discussie over toelating betreft. Daarnaast, een politieke crisis, waarin vrijwel geen enkel politiek leider een duidelijk (en positief) toekomstbeeld voor Europa durft te schetsen. Laat staan zich positief te uiten over het Europese project. Het optreden van Guy Verhofstadt in de laatste uitzending van Zomergasten was wat dat betreft een verademing. Boven alles bevinden we ons echter in een sociale crisis. Een sociale crisis die zich momenteel uit in de enorme kloof tussen de creditor nations in het noorden en de debtor nations in het zuiden. Onderlinge solidariteit, volgens sommigen ooit de basis van het moderne Europa, is ver te zoeken. De wereldwijde financiële crisis doorkruist dit alles.

Donkere vooruitzichten zonder meer. Gelukkig zijn er goede redenen voor optimisme. In de eerste plaats omdat stilstaan, volgens Holman, geen optie is. Europa is net een fiets: als je niet vooruit kunt, val je om. En er zijn voldoende redenen om te geloven dat dit laatste niet staat te gebeuren. Het Europese project wordt nog steeds gesteund door belangrijke (industriële) machten. Bovendien lijken in Duitsland – van oudsher de motor achter Europese integratie – de politieke en economische elites warm te lopen voor een politiek(ere) unie. Op 8 februari gaf Angela Merkel een speech waarin voor het eerst in bijna tien jaar weer aan een dergelijk toekomstbeeld werd gerefereerd.

Op dit moment is er in Europa vooral sprake van economische integratie, d.w.z. integratie in de zogenaamde low politics. Deze integratie laat zich, volgens het neofunctionalisme van Ernst B. Haas, lezen als een opeenvolging van functionele spillovers. Er zijn vele varianten, maar het centrale idee is dat integratie in één gebied de noodzaak tot verdere integratie aan het licht brengt. Als EU-burger ben je bijvoorbeeld gerechtigd om in alle lidstaten van de Unie betaald werk te verrichten. Wanneer blijkt dat je diploma niet wordt erkend, dan is harmonisatie van diploma-eisen en dus verdere integratie op onderwijsgebied nodig. In deze opeenvolging van spillovers zijn high politics onderwerpen zoals defensie vooralsnog buiten bereik gebleven.

Zo bieden de Eurocrisis en de financiële crises eigenlijk een prachtkans op een sterker Europa in de wereld.

Door de huidige financiële crisis komt echter een nieuw soort spillover in beeld, de austerity spillover. Doordat lidstaten gedwongen moeten bezuinigen op (onder andere) hun toch al kleine defensiebudgetten is de logische vervolgstap om op Europees niveau intensiever te gaan samenwerken. Dezelfde analyse werd vorige week maandag ook gepresenteerd door de Adviesraad Internationale Vraagstukken. Zonder vergaande militaire samenwerking, zo stelde de Adviesraad, zal de crisis er toe leiden dat Europese landen geen rol van betekenis meer kunnen spelen bij internationale conflicten. Zo bieden de Eurocrisis en de financiële crises eigenlijk een prachtkans op een sterker Europa in de wereld.

De grote vraag bij dit alles is natuurlijk of we dit moeten willen. Is vooruit wel de enige optie? Waar gaan we dan heen? En hoe gaan we dat bereiken? We mogen dan fijn met zijn allen op een fiets zitten – het lijkt het Chinees staatscircus wel (!) – dit blijven essentiële vragen. Zeker met het oog op de technocratische machtswisselingen in o.a. Italië (Monti) en Griekenland (Papademos) die onder druk van ‘Europa’ hebben plaatsgevonden is het belangrijk hier over te blijven nadenken. Misschien dat hierin wel het uiteindelijke doel van het EuropaCafe ligt: al discussiërend een beeld te vormen over wat we willen van, met en voor Europa.

Gerelateerde artikelen
Reacties
Nog geen reacties.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven