Flickr // Michael Vadon

Trump: Emersoniaans genie of Amerikaanse nachtmerrie?

Hoewel de pompeuze aankondiging van zijn kandidatuur aanvankelijk met hoongelach werd ontvangen, is vastgoedmagnaat en televisiepersoonlijkheid Donald Trump inmiddels hard op weg de Republikeinse presidentskandidaat te worden. Met zijn harde werk en slimme onderhandelingstechnieken, zo redeneren supporters, heeft Trump zijn bedrijf groot gemaakt - waarom zou hij niet hetzelfde voor het land kunnen doen? Zijn persoonlijke rijkdom garandeert bovendien dat hij niet naar de pijpen van oligarchen danst. En, nog belangrijker, Trump zegt waar het op staat zonder zich iets van politieke correctheid aan te trekken. Hij is een non-conformist. In de ogen van zijn aanhangers is Trump de belichaming van de Amerikaanse Droom. Dankzij doorzettingsvermogen, een flinke dosis zelfverzekerdheid en een wie-maakt-me-wat houding is hij iedereen de baas.

Voor veel Amerikanen onderscheiden dit soort kernwaarden – hard werken, zelfvertrouwen, eigengereidheid – hun land van de rest van de wereld. Om meer te snappen van de herkomst van deze kernwaarden kunnen we terecht bij de Amerikaanse essayist en dichter Ralph Waldo Emerson, die zijn roem dankt aan zijn invloedrijke essay ’Self-Reliance’. In dit hoogdravende werk uit 1841 probeert Emerson de lezer van de kracht en autoriteit van the self te overtuigen: ‘trust thyself’, adviseert hij, ‘insist on yourself’ en ‘never imitate’. Hij draagt drie belangrijke argumenten aan. Ieder individu is een potentieel genie, individualiteit moet altijd boven afleiding en invloed van de maatschappij gesteld worden en zelfvertrouwen en zelfrespect zijn van het grootste belang. Emerson legde de intellectuele basis voor de Amerikaanse Droom door zijn geloof in individualisme, zelfvertrouwen en non-conformisme te combineren met een pleidooi voor keiharde ambitie en hard werken. In Self-Reliance stelt hij enerzijds dat ‘nothing is at last sacred but the integrity of our own mind,’ en waarschuwt anderzijds om niets of niemand te laten tornen aan ‘hard, uncharitable ambition.’

Trump is de belichaming van de Amerikaanse Droom

Wie Self-Reliance leest in het licht van Trumps stormachtige politieke opkomst, kan de opmerkelijke parallellen tussen de aansporingen van Emerson en het gedrag van Trump bijna niet missen. Zie bijvoorbeeld het volgende citaat uit Self-Reliance:

‘A man is to carry himself in the presence of all opposition (...). I am ashamed to think
how easily we capitulate to badges and names, to large societies and dead
institutions. (…) I ought to go upright and vital, and speak the rude truth in all ways.’

Trump schamperde in juli 2015 dat hij de populaire senator en prominente Republikein John McCain, een Vietnam-veteraan, geen oorlogsheld was. In een live-debat in februari impliceerde hij tot woede van het studiopubliek dat de broer van zijn tegenstander Jeb Bush verantwoordelijk was voor 9/11. Trump blijkt geen respect te hebben voor de ‘badges and names’. Het doet er niet toe dat McCain een prominent partijlid is en al decennia in de Senaat dient. Het is niet belangrijk dat George Bush een Republikeinse president was en nog steeds veel populariteit geniet onder de achterban. Trump zegt wat hij denkt en voelt, hoe groot en machtig zijn tegenstanders ook zijn.

Het volgende citaat leest als een voorbode van Trump’s beruchte inconsistentie:

‘With consistency a great soul has simply nothing to do. (…) Speak what you think
now in hard words, and tomorrow speak what tomorrow thinks in hard words again,
though it contradict everything you said today.’

Vorig jaar zomer wijzigde Trump binnen één week vijf keer zijn standpunt ten aanzien van deportatie van illegale immigranten. Vindt hij op 23 juli het vraagstuk nog irrelevant, een dag later verklaart hij stellig dat hij de ‘bad ones’ zou deporteren en voor de ‘good ones’ een aparte regeling zou treffen. Twee dagen later verdwijnt dat onderscheid en wil Trump alle illegale immigranten deporteren. Aan het eind van de week komt hij daarop terug: ‘It depends.’ Zonder schaamte spreekt hij zichzelf van dag tot dag tegen. Ook als hij daarop aangesproken wordt, reageert Trump in lijn met Emersons filosofie. Zijn uitspraken worden namelijk verkeerd begrepen: hij is flexibel, en flexibiliteit kenmerkt alle succesvolle personen.

Trump reageert in lijn met Emersons filosofie

En er is meer. In een typerend fragment fulmineert Emerson:

‘Let us never bow and apologize more. A great man is coming to eat at my house. I do
not wish to please him; I wish that he should wish to please me. (…) Let us (…) hurl
in the face of custom, and trade, and office.’

Zou Trump iedere avond Self-Reliance lezen voor het slapen gaan? Men zou het bijna gaan vermoeden. In wat bijna een directe toespeling op de bovenstaande passage lijkt, pocht Trump dat hij de Chinese president Xi Jinping niet zou ontvangen met een staatsbanket, maar naar de McDonalds zou sturen. Ook Emerson’s afkeer van verontschuldigingen deelt Trump, zoals hij duidelijk maakte bij Jimmy Fallon en Stephen Colbert.

Trump’s politieke stijl en houding maken hem een onmiskenbaar product van een (politieke) cultuur waar Amerikaanse denkers als Ralph Waldo Emerson in de vroege 19e eeuw de basis voor legden. De kernwaarden van die cultuur kwamen samen in de Amerikaanse Droom. In extreme gedaante kunnen die waarden echter ook tot een Amerikaanse Nachtmerrie leiden. Extreem zelfvertrouwen leidt dan tot zelfoverschatting, extreem non-conformisme tot respectloosheid en extreme eigengereidheid tot inconsistentie en feitenblindheid. De overeenkomsten tussen Trumps stijl en Emersons filosofie kunnen, afhankelijk van politieke voorkeur, op verschillende manier worden geïnterpreteerd. Maar of je in ‘The Donald’ nu een Emersoniaans genie, een geïncarneerde Amerikaanse Nachtmerrie of beide tegelijkertijd ziet, één ding is zeker: de mogelijkheid bestaat dat niemand minder dan President Trump vanaf november dit jaar aan het hoofd van de ‘Vrije Wereld’ staat.

Gerelateerde artikelen
Reacties
Nog geen reacties.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven