Flickr / Partij van de Arbeid (PvdA)

Van Dam is niet beter dan Samsom

Toen op woensdag 22 februari zowel Martijn van Dam als Diederik Samsom zich kandidaat stelde om Cohen op te volgen als partijleider van de Partij van de Arbeid voltrok zich een voorspelbaar scenario. Van Dam schoof aan bij De Wereld Draait Door, Samsom deed dat bij Pauw & Witteman. Alsof afgesproken volgde de twee kandidaten een zelfde tactiek, namelijk die van zich niet laten verleiden waarom je beter bent dan de ander. Het moet gaan om het eigen verhaal, en vervolgens is het aan de leden om te stemmen welk verhaal ze meer aantrekkelijk vinden. Een interessante beweging in mijn optiek, omdat het amodieus is.

In het populistische tijdsgewricht waar we ons in bevinden gaat het meer om macht dan om de goede ideeën. Het gaat meer om zoveel mogelijk stemmen halen dan om de kiezer te kunnen laten kiezen tussen verschillende plannen. Zelden stellen politici zich zo op als Van Dam en Samsom dat doen. Zelden zeggen politici dat het niet uitmaakt op wie er gestemd wordt, als er maar gestemd wordt. In plaats van het bepalen van hun eigen koers op basis van visie en  idealen stemmen ze meningen en daarbij horende partijprogramma’s af op ‘wat het volk wil’.

In plaats van het bepalen van hun eigen koers stemmen politici meningen en partijprogramma’s af op ‘wat het volk wil’.

Matthijs van Nieuwkerk kon met deze instelling van Van Dam slecht omgaan. Keer op keer wil hij Van Dam verleiden om iets negatiefs over (op dat moment nog zijn enige) concurrent Samsom te zeggen. Van Dam zegt, op het moment dat het gesprek over Samsom gaat, “Ik ga je alleen sterke punten van hem noemen”. Van Nieuwkerk interrumpeerten stelt, beroepshalve neem ik aan, dat deze uitspraak een kniebuiging voor Samsom is. Van Dam legt verantwoording af voor zijn houding, Van Nieuwkerk  zucht diep. Waar zit ik naar te kijken?

De huidige soundbite-journalistiek past niet op de ouderwetse antwoorden van Van Dam. Hij geeft meta-antwoorden, gevolgd door zijn visie op de Partij van de Arbeid. Het fundament van het misverstaan van de interviewer is terug te leiden op de ‘vraag’ “je denkt dat je het beter kan dan hij. Ja!”, terwijl de PvdA-kandidaat juist stelt dat het daar niet om gaat. Het gaat om kleine verschillen in ideeën. Die moeten voor zich spreken, gestript van elke vorm van retoriek. ‘Dit is mijn idee, en vind je dat ook een goed idee: stem dan op mij’ in plaats van ‘Stem op mij. Want mijn idee ís beter.’ Van Dam weet dat het ene idee niet beter is dan het andere. Het verschil in kader van de gesprekspartners is uit te leggen in klassieke meettheorie. Van Dam gaat uit van een nominale ordening van ideeën, waarin ideeën gerangschikt worden als waren het kleuren: naast elkaar, de één niet beter dan de ander. Dit is lastig te begrijpen voor Van Nieuwkerk, die juist wil dat Van Dam zijn ideeën afzet tegen die van Samsom in een beter-slechter-vergelijking, oftewel een ordinale rangschikking.

Het is een trend de geïnterviewde te laten struikelen in plaats van hem zijn verhaal te laten doen.

Het lukt de interviewer niet om te schakelen naar een ander soort interview. Hij laat na te vragen wat Van Dams visie op samenleving en partij is. Wat de ideeën van Van Dam zijn lijken de interviewer niets te kunnen schelen. Van Nieuwkerk maakt het zelfs nog bonter: elke keer als Van Dam wil uitleggen waar zijn partij voor moet staan, hoe hij Wilders aan kan pakken, waar het in Nederland beter kan, laat de interviewer hem niet uitpraten. Behalve dat dit op het moment zelf bijzonder irritant is, zo vindt ook Van Dam, staat dit incident niet op zich. Het is een trend die we zien in de interviewjournalistiek, waar het mode is om de geïnterviewde te laten struikelen in plaats van hem zijn verhaal te laten doen over – in dit geval – zijn visie op de samenleving. Zoals Huys ooit Cohen al liet struikelen in zijn eerste stappen als lijsttrekker in het beruchte Nova-interview. Van Nieuwkerk wil voor de ogen van zijn collega Huys, die in de studio zit, een net zo beroemd interview afleveren. Alles voor de soundbites, alles voor de kijkcijfers. Van Dam benoemt deze nalatigheid van de interviewer, maar Van Nieuwkerk walst er over heen. Het lukt Van Dam niet goed om dit punt te maken.

Van Nieuwkerk weet zich geen raad met de verstandigheid en de ‘nieuwe’ aanpak van Van Dam en probeert een andere journalistieke truc toe – één waarmee hij elke plank misslaat – namelijk die van het geven van je eigen mening om de ander te prikkelen. Kijk, en u zult zien dat het totaal mislukt. Hier hoeven niet meer woorden aan worden gewijd.

Van Dam slaat een toon aan die de PvdA zou kunnen redden.

De amodieuze beweging van de kandidaten fractievoorzitter pleit voor hen. Het is namelijk hoe een representatieve democratie zou moeten werken. Politici geven ieder hun visie op de samenleving en vervolgens is het aan het electoraat om te bepalen met welke ideeën ze het meest eens zijn. Dit tegenover een directe democratie waar we doormiddel van dagelijkse polls en peilingen in terecht te lijken komen. Voorbeelden genoeg waar politici hun mening ad hoc laten beïnvloeden door de media. Denk aan het rekeningrijden dat niet doorging door een poll van de Telegraaf. Van Dam stelt hier iets nieuws (eigenlijk ouderwets) tegenover: een eigen verhaal, zonder dat af te steken tegenover zijn opponent.

Van Dam slaat een toon aan die de PvdA zou kunnen redden. Het is namelijk het fatsoen dat Cohen zo bepleitte, alleen gaat Van Dam een stap verder dan het benoemen van de waarde – hij geeft het een praktische invulling. Ondanks dat Van Dam zich voor een deel een hoek in liet drukken, zich vaderlijk liet toespreken, en zijn punt over Van Nieuwkerksjournalistiek niet goed werd opgepikt liet Van Dam een interessante, amodieuze, maar vooral fatsoenlijke politiek zien.

Gerelateerde artikelen
Reacties
6 Reacties
  • Arjan Miedema,

    Goed stuk Ko! Eergisteren gebeurde bij Pauw en Witteman precies iets soortgelijks. Na 20 minuten interview waren er twee vragen gesteld: 1) gaat u voordeel hebben van uw vrouw zijn? en 2) is het van belang dat u Turks bent?

    Albayrak weigerde hierop in te gaan, vond dit niet relevant en dit leidde tot zeer beperkt interview. Dieptepunt was de ongeïnteresseerde blik omhoog van Pauw toen Albayrak haar eerste inhoudelijke punt probeerde te maken.

  • Tommi Palumbo,

    Toont eens te meer hoe tendentieus Nieuwkerk is, hoewel onverbloemd, wil die koste wat kost het interview sturen naar het doel dat hij zichzelf van te voren heeft gesteld: Samson en van Dam tegen elkaar opzetten.
    Heel erg mooie voorstelling van Orkater // Breaking the News geeft een goed beeld op de belangen bij talk shows, de machtsspelletjes en de manier waarop de inhoud wordt ingeruild voor sensatie. Mooi stuk Ko!

    http://www.stadsschouwburgamsterdam.nl/page.ocl?pageid=3&ev=42408

  • interessant stuk! ik wilde eigenlijk de passage niet kijken omdat ik cynisch werd van dat hele gedoe rondom cohen. dat ga ik nu wel doen.

    ik vroeg me af of je wil zeggen dat Van Dam hier opnieuw een positieve formulering van politiek, bijna als een contrast tegenover opkomend populisme in verschillende politieke segmenten vandaag de dag. dat zou natuurlijk interessant zijn. vooral om te kijken hoe dat afloopt.

  • vervelend hoe matthijs hem van begin tot eind vaderlijk toespreekt, hem een broekventje maakt, en dat van dam dat koud laat, zoals ko opmerkt. ik heb niets met de pvda qua ideologie, maar ik zou uit sympathie hiermee bijna op van dam stemmen willen. (ook interessant dat de pvv onnederlands wordt genoemd. helemaal mee eens, waar is de voc-mentaliteit gebleven.)

  • Goed stuk, Ko! En wat een ontzettend vervelend interview. Goed om te zien dat Van Dam daar sterk en authentiek uitkomt: hij laat zich niet verleiden zijn partijgenoot onder vuur te nemen.
    Overigens, @Arjan: op 09.20 over de populariteit van Wilders tov andere partijen, maakt Van Dam het punt dat ik in mijn reactie op Pieter's probeerde te maken.

  • Ko van 't Hek Ko van 't Hek,

    Dank voor de reacties.
    @Leon: dat bedoel ik inderdaad.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven