Flickr // David Kosmos Smith

VVD doet aan gifjes in plaats van politiek

De afgelopen dagen stond mijn Facebooktijdlijn vol lacherige reacties op de ‘betuttelings-top-tien’* die onderdeel is van de VVD-verkiezingscampagne. Vergezeld van geinige gifjes zet de lijst, qua opmaak ongegeneerd gebruikmakend van de welbekende clickbaitretoriek, in op een afrekening met programmapunten van andere partijen. Op geheel clicksafstotende wijze wil ik hier, na een uitweiding over de functie van politiek en de betekenis van vrij burgerschap, met geen tien maar slechts twee redenen onderbouwen waarom de campagnestrategie ‘écht niet kan’.

Eerst een basale vraag. Waarom hebben landen een regering? Een regering verzorgt de waarborging van de randvoorwaarden voor een goed leven voor burgers. De regering heeft immers een ‘visie’, een idee over hoe een goede samenleving eruitziet. In die visie spelen bepaalde waarden een rol, zoals rechtvaardigheid en gelijke kansen voor iedereen. We stemmen op de partij waarvan de visie het best correspondeert met de onze. Wanneer de partij waarop we stemmen in de regering belandt, zal die bij machte zijn te werken aan de realisatie van de randvoorwaarden voor een goed leven volgens haar visie. De regering ondersteunt zo op institutioneel niveau het handelen van burgers naar hun een idee van een goed leven.

In deze opvatting van politiek speelt een specifiek begrip van vrijheid: vrijheid van een burger om zelf een visie te vormen van een goed leven in een goede samenleving en om naar die visie te handelen. Een burger is bijvoorbeeld vrij wanneer zij kan denken: ‘ik wil leven in een samenleving waarin respectvol en bedachtzaam wordt omgegaan met de omgeving, opdat die omgeving niet onnodig uitgeput raakt’, en zó kan handelen dat op zijn minst een stukje van die samenleving realiteit wordt. Dan kan zij er bijvoorbeeld voor kiezen geen vlees te eten omdat de vleesindustrie de omgeving erger uitput dan sojaproductie, of geen veelverbrandend vliegtuig te pakken wanneer de trein ook een optie is. De ‘beperkingen’ die zij zichzelf zo oplegt zijn geen beperkingen die getuigen van onvrijheid, maar juist vrije keuzes.

Wat de VVD dan wèl als haar taak ziet, blijft de vraag

De VVD houdt burgers met haar betuttelings-top-tien voor dat de ideeën van andere partijen ‘beperkingen’ zijn van hun vrijheid. Dat de PvdA ervoor zorgde dat men sinds dit jaar een dubbeltje of wat moet betalen voor een tasje bij de Chinees, wordt geframed als beperking van ieders vrijheid, in plaats van als gerealiseerde randvoorwaarde voor een samenleving waarin niet onnodig veel plastic wordt verbruikt. Op een vergelijkbare manier bestempelt de betuttelings-top-tien informatieprikkers in bitterballen, die een consument inlichten over de herkomst van de ingrediënten, als inperking van ‘vrije vleesconsumptie’.

De VVD gooit met haar geinige gifjes op twee manieren haar eigen ruiten in. De eerste ruit die sneuvelt is die van haar eigen mogelijkheid om als politieke partij enige rol van betekenis te spelen in de samenleving. Ze maakt immers kenbaar iedere poging om iets van randvoorwaarden te scheppen voor levens die vrij en naar een idee van een goed leven in een goede samenleving worden ingericht, te beschouwen als betutteling. Wat zij als politieke partij dan wèl als haar taak ziet, blijft de vraag. Er slechts op toezien dat niemand ooit uit een overtuiging iets realiseert, omdat na realisatie de ‘bewegingsvrijheid’ van een ander in het gedrang kan komen, ongeacht of de ander die bewegingsvrijheid nodig heeft of belangrijk vindt, lijkt een heel magere opvatting van de functie van politiek.

Nota bene: wie in de VVD-campagnestrategie het klassieke liberale gedachtegoed herkent (dat zich ten doel stelt het lijden van burgers te voorkomen of verminderen opdat zij zich door lijden niet belemmerd zien om vrij hun handelen te bepalen, en elk ander overheidsingrijpen afwijst), kan zich afvragen of de burger die wordt uitgenodigd een tweede keer na te denken voordat hij een plofrund in de mond neemt werkelijk ondraaglijk lijdt. En wie zich dit afvraagt, kan zich ook bezinnen over de vraag of we ook van de liberale politiek in de 21e-eeuwse Nederlandse welvaartsstaat niet wat anders mogen verwachten dan het voorkomen van lijden dat al zeker geen halve eeuw meer aan de orde is - iets wat de VVD impliciet onderschrijft wanneer zij een mogelijke invoering van meatless monday opvoert als ’s lands grootste kwaad.

De poging om andere partijen belachelijk te maken draait uit op zelfridiculisering

Waar de VVD dan wèl op uit is, blijkens deze campagnestrategie, is het winnen van kiezers die gecharmeerd zouden moeten zijn van haar clickbait- en bitterballenretoriek. En hier sneuvelt de tweede eigen ruit. De VVD zet namelijk in op de ontmaskering van visies van andere partijen als betuttelingsstrategieën, maar maakt zich daarbij schuldig aan de ultieme betutteling van haar eigen kiezers. Haar kiezers acht de partij klaarblijkelijk niet in staat om verder te kijken dan hun ‘recht’ op gratis plastic tasjes. De partij gaat ervan uit dat haar electoraat kampt met een politiek bewustzijn ter grootte van een bitterbal. De poging om andere partijen belachelijk te maken die wél proberen om hun politieke functie te vervullen, draait zo uit op zelfridiculisering en het openlijk beledigen van haar kiezers. De VVD blijkt geen partij die haar eigen politieke functie of haar eigen achterban serieus wil nemen.

De enige echte functie die de betuttelings-top-tien uit de VVD-campagne vervult, is dus die waaraan de retoriek al correspondeert: ze is een clickbait, en niets meer dan dat, waaronder lacherige reacties geplaatst worden op Facebook. Of is er meer? Wellicht is de campagnestrategie symptomatisch voor de hoeveelheid aandacht die in de politiek momenteel uitgaat naar pogingen om kiezers te pleasen middels misplaatste projecties van wat zij graag zouden horen, in plaats van het vormgeven van visies waaraan kiezers hun eigen ideeën vervolgens kunnen relateren.

*De lijst met gifjes is inmiddels, als reactie op de veelgeuite kritiek, van de website verwijderd

Gerelateerde artikelen
Reacties
Nog geen reacties.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven