Wikimedia / Alec Perkins

Wie dit leest, betaalt met aandacht

Vanuit een objectivistische positie beargumenteert Ramautarsing dat het enige vrije internet een kapitalistisch internet is. De objectivisten stellen dat in een kapitalistisch systeem eigendom aanwezig moet zijn. Wat betreft de fysieke wereld heeft Ramautarsing wellicht gelijk, maar wat betreft de virtuele wereld, het internet, niet. Voor het internet gelden geheel andere ideeën als het gaat om markt en handel.

Aandacht is een schaars goed.

Het kapitalisme is (net als het communisme) ontstaan vanuit de industriële revolutie: waar het kapitalisme de introductie van de fabrieken zonder al te veel veranderingen wilde doorvoeren, pleitte het communisme voor het omgooien van het hele systeem. Het kapitalisme staat voor de gedachte dat mensen rijk willen worden, kapitaal willen bezitten en vanuit die positie gaan handelen. De principes van handel in de fysieke wereld zijn vervolgens gebaseerd op de principes van schaarste: ik wil iets hebben van jou wat ik niet heb en daarvoor geef ik jou iets wat jij wil, maar niet hebt. Het is duidelijk dat hier sprake moet zijn van eigendom: zonder eigendom zou nooit gesproken kunnen worden over het willen hebben wat de ander heeft, want de ander heeft dan niets. Hierin hebben de objectivisten dus een goed punt: zonder eigendom geen handel. Ook de handel van de virtuele wereld is gebaseerd op schaarste, maar op een heel andere soort schaarste dan in de fysieke wereld: aandacht.

Een dag heeft 24 uur en daarin kunnen we slechts aan een aantal zaken aandacht schenken. Hieruit volgt dat aandacht inderdaad een schaars goed is. De constatering dat we richting een aandachtseconomie gaan met de komst van het internet werd al in 1997 gedaan in een artikel van Wired. We zijn nu op het punt beland dat we leven in die aandachtseconomie: push-notificaties dwingen ons constant om terug naar het scherm van onze smartphone te gaan en advertenties schreeuwen om onze aandacht (en krijgen die overigens zelden). De bedrijven die groot zijn geworden met het internet, zijn bedrijven die zich hebben gefocust op het uitbaten van onze aandacht: Google, Facebook en Twitter.

Een betaalmuur is meestal een restant van de oude economie.

Het is symptomatisch voor de start-ups op Silicon Valley om eerst onmisbaar te worden (dat wil zeggen: onder de aandacht te komen) voordat men na gaat denken over een verdienmodel. Daar hoort bij dat de producten gratis worden aangeboden en als het niet gratis wordt aangeboden, dan wordt er wel naar een alternatief gezocht om het toch gratis te verkrijgen (denk aan de verschillende open-source initiatieven die zijn ontstaan). De gedachte hierachter is dat wie wie aandacht krijgt, ook interessant is voor de advertentiemarkt. Aangezien wij Google veel aandacht geven, zijn marketeers bereid om naar Google te gaan voor hun advertenties.

Via platforms als YouTube en WordPress wordt het bovendien gemakkelijk gemaakt om gratis content te creëren. Als je dan toch ineens aankomt bij een betaalmuur, dan is dit meestal een restant van de oude economie: de fysieke uitgeverij of de TV-producent. Het is in dit verband ook vreemd om te spreken over eigendom van goederen. Als de producten gratis worden aangeboden, verdwijnt het schaarse karakter van het product en dus de notie van eigendom: kan iemand zeggen dat hij het zonlicht bezit? Op internet wordt niet gehandeld in goederen, maar in tijd. De kostbare tijd die jij nodig hebt om dit artikel te lezen of dat ene YouTube filmpje te bekijken. Dat is de essentie van de aandachtseconomie. Winnaars van deze economie hebben de meeste likes, de grootste relevantie en de juiste volgers.

Waar het kapitalisme is gebaseerd op kapitaal in de fysieke wereld, kan het zich niet meer baseren op kapitaal in de virtuele wereld: de hele notie van geld is verdwenen. Voordat de industriële revolutie aan de horizon verscheen was het kapitaal ook irrelevant, men kon niet enorm veel rijkdom verwerven door het bezitten en verkrijgen van kapitaal. Rijkdom in die tijd was vooral een kwestie van geboren worden in het juiste gezin. Toen was kapitalisme irrelevant en dat geldt ook voor nu: rijkdom verwerf je op het internet niet door het bezitten en verkrijgen van kapitaal, maar door het bezitten en verkrijgen van aandacht.

Gerelateerde artikelen
Reacties
Nog geen reacties.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Naar boven